zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati

PPTX 26 стр. 235,7 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 235,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

2-ma’ruza: zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati reja: boburshunoslik tarixiga bir nazar zahiriddin muhammad boburning hayoti va ilmiy — adabiy merosi bobur mirzo she’riyati. g‘azallarining mavzulari va badiiyati shoirning ruboiy va tuyuqlari tahlili boburshunoslik tarixiga bir nazar zahiriddin muhammad boburning hayoti va faoliyati haqida ma’lumot beruvchi eng noyob ishonchli manba, shubhasizki, uning «boburnoma»sidir. shuningdek, bu ulug‘ shoir va sarkardaning qizi gulbadanbegimning «humoyunnoma», muhammad haydarning «tarixi rashidiy» asarlari ham «boburnoma» maqomiga yaqin turuvchi asarlar sirasiga mansub. buning boisi shuki, gulbadanbegim va muhammad haydar bobur mirzo bilan yaqindan muloqotda bo‘lishgani bois o‘z asarlarida buyuk hukmdorning faoliyati, shaxsiyatiga aloqador qimmatli ma’lumotlami keltirishgan. hasanxo'ja nisoriyning «muzakkir ul-ahbob» (1566) tazkirasida ham bobur mirzo bilan aloqador ishonchli qaydlar o‘z ifodasini topgan. boburshunoslik tarixiga bir nazar boburning hayoti, faoliyati, ijodi kabi masalalar ovrupo sharqshunoslarining diqqatini o‘ziga jalb etdi. vitsen, jon leyden, u.erskin, r.m.kalenot, pave de kurteyl, denison ross, a.beverijd …

2 / 26

an. boburshunoslik tarixiga bir nazar u. erskin fors tilini mukammal bilgan va temuriylar sulolasi tarixini sinchiklab o'igangan. o‘zining ular haqidagi ilmiy xulosalarini asoslashda, «tabokati akbariy», «tarixi rashidiy», «xulosat ul-akbar», «xulosat ul-tavorix», «shajarat ul-atrok» kabi ko‘plab ilmiy-tarixiy qo‘lyozmalardan keng foydalangan. ingliz olimining ushbu yirik tadqiqoti qisqartirilgan holda g‘ofuijon sotimov tomonidan tarjima qilinib nashr etildi (uilyam erskin. bobur hindistonda. toshken: «cho'lpon», 1995). rus sharqshunoslaridan n.i.ilminskiy, n.i.pantusov, s.i.polyakov, n.i.veselovskiy, v.v.vyatkin, a.samoylovich, v.bartold, afg‘on olimlaridan ahmad ali kohzod, abdulhay habibiy, gulchin maoniy, hind olimlaridan zokir husayn, numl hasan, s asharmi, r.p.tripatxi, p.saron, kanunga, turk olimlaridan fuod kupruluzoda, rashid rahmati arad kabilar ham bobur faoliyati va merosi bilan shug‘ullandilar. boburshunoslik tarixiga bir nazar boburning hayoti, faoliyati, ilmiy, badiiy merosini o‘rganish, asarlarini nashr etish borasida o'zbek olimlari ham muayyan ishlarni amalga oshirdilar. adibning shoh asari «boburnoma»dan parchalar 1928 yilda abdurauf fitratning «o‘zbek adabiyoti namunalari» majmuasida e’lon qilindi. shundan so‘ng bu asar 1948-1949- yilda 2 jildda, 196o, …

3 / 26

niqsa, zahiriddin muhammad bobur ma’naviy merosining jahon ilmi fani, madaniyati va san’atida o‘rganilishi, targ‘ibu tashviq etilishi yaqqol misol bo‘la oladi mashhur davlat arbobi javoharla’l neru o‘zining «hindistonning kashf etilishi», «jahon tarixiga bir nazar» asarlarida zahiriddin muhammad bobur haqida shunday deb yozadi: «bobur — dilbar shaxs. uyg‘onish davri hukmdorining haqiqiy namunasidir. u mard va tadbirkor odam bo‘lgan. bobur o‘ta madaniyatli va jozibali inson bo‘lib, o‘z zamonasidagi eng yetuk shaxslardan biri edi. u mazhabparastlik kabi cheklanish va mutaassiblikdan yiroq edi… bobur san’atni, ayniqsa, adabiyotni sevardi» zahiriddin muhammad boburning ilmiy — adabiy merosi “bodurnoma” “mubayyin” “aruz risolasi” “musiqiy ilm” “xarb ishi” boburning ilmiy — adabiy merosi lirika kobil devoni lirika hind devoni tarjima “volidiya” lirik merosi lirik merosi «qobul devoni» (1519)ga, 1528-29 yillarda «hind devoni»ga jamlangan. to`liq devon tuzgani haqida ma`lumot bor. she`rlarining umumiy hajmi 400 dan ortadi. shundan 119 g`azal, 231 ruboiy va tuyuq, qit`a, fard, masnaviy kabi janrlarda asarlar yaratilgan. g‘azallarining …

4 / 26

r. ruboiylarda taxallusni ko’proq ishlatish kuzatilsa, tuyuqlarda esa ba’zan qit’a shaklida qofiyalanishlar ham uchraydi. masnu’ san’ati tishing dur, labing marjon, hading gul, xating rayxon, yuzung hur, soching anbar, so‘zing mo‘l, meynon menging, meynon menging, so‘zing mo‘l, anbar soching, yuzung hur, rayxon xating, xading gul, marjon labing, tishing dur. boburning ilk g‘azali bular boburning an’anaviy janrlar xususiyatlarini saqlagan holda ularga ayrim yangiliklar kiritishga ham harakat qilganidan dalolat beradi. bobur yoshligidan she’riyat olamiga kirib kelgan bo’lsa-da, o’zining birinchi tugal g’azalini 18 yoshida, ya’ni 1501 yilda yozgan. bu g’azalning matla’i quyidagicha: jonimdin o’zga yori vafodor topmadim, ko’nglumdin o’zga mahrami asror topmadim. (bobur. devon, 37-38-betlar). bobur g‘azaliyoti bobur lirik she’riyatining, jumladan g’azaliyotining mavzusi, bir tomondan, mumtoz g’azalchilikda yetakchi o’rin egallagan ishq mavzusi bo’lsa, ikkinchi tomondan, shoirning hayot hodisa-voqealaridan olgan taassurotlari: muvaffaqiyatlar shodiyonasi, muvaffaqiyatsizlik tufayli zamon va uning jafokorligidan nolish; o’zi tug’ilgan vatandan uzoqlashgani tufayli vatan va vatandoshlarini qo’msash, o’rni bilan pand-nasihat berish kabi mavzulardan …

5 / 26

ni) yaratadi. bir ruboiysida: g’azalda yog’lig’-ro’molcha tasviri yetakchi bo’lganidan unda gullar, binafshalar ko’rinadi; qizil va binafsha rang jilolari ko’zlarni qamashtiradi; ularning muattar hidi anqib turadi. g’azal o’qilar ekan, o’quvchi o’zini go’zal tabiat manzaralari og’ushida his etadi, ulardan zavqlanadi. bularning hammasi shoir boburning nihoyatda baland mahoratidan dalolat beradi. bu mavzu boburning o’ziga ham ma’qul bo’lib qolganidan uni bir ruboiysida shunday davom ettiradi: ruhum qushini tori bila band ettim, yor yog’lig’idin ko’ngulni xursand ettim, jon rishtasini torig’a payvand ettim. ko’nglumni ne nav’ uzay o’shal yog’lig’din, (bobur. devon, 85-bet). bobur devonida oshiqona mavzudagi g’azallar anchagina. jumladan: matla’: ko’ngulga bo’ldi ajoyib balo qaro soching, shikasta ko’ngluma ermish qaro balo soching (bobur.devon, 34-35-betlar). yana: ko’rmagay erdim jamoli olamoro koshki, bo’lmag’ay erdim bori olamg’a rasvo koshki. (bobur.devon, 63-bet). bu g’azallar alisher navoiydan ilhomlanish natijasida maydonga kelgan. ma’lumki, alisher navoiyning «badoye’ ul-bidoya» devonida: ko’zung ne balo qaro bo’lubtur, kim jonga qaro balo bo’lubtur,- matla’li 7 baytlik g’azali …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati"

2-ma’ruza: zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati reja: boburshunoslik tarixiga bir nazar zahiriddin muhammad boburning hayoti va ilmiy — adabiy merosi bobur mirzo she’riyati. g‘azallarining mavzulari va badiiyati shoirning ruboiy va tuyuqlari tahlili boburshunoslik tarixiga bir nazar zahiriddin muhammad boburning hayoti va faoliyati haqida ma’lumot beruvchi eng noyob ishonchli manba, shubhasizki, uning «boburnoma»sidir. shuningdek, bu ulug‘ shoir va sarkardaning qizi gulbadanbegimning «humoyunnoma», muhammad haydarning «tarixi rashidiy» asarlari ham «boburnoma» maqomiga yaqin turuvchi asarlar sirasiga mansub. buning boisi shuki, gulbadanbegim va muhammad haydar bobur mirzo bilan yaqindan muloqotda bo‘lishgani bois o‘z asar...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (235,7 КБ). Чтобы скачать "zahiriddin muhammad bobur hayoti va adabiy faoliyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zahiriddin muhammad bobur hayot… PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram