boburning hayoti va g’azallari

DOCX 21 pages 32.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.6 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: boburning hayoti va g’azallari reja: 1. z.m.boburning hayot yo`li. 2. bobur lirikasi, shoir devonlari. 3. “boburnoma” –badiiy-memuar asar. tayyorladi: yo’ldasheva madina bobur (arabcha, «sher») 1483 yil 14 fevradda farg‘ona viloyatining poytaxti andijonda tug‘ilgan. otasi umarshayx 1494 yil 9 iyunda axsi qo‘rg‘onida jardan kabutarxonasi bilan qulab, halok bo‘ladi (39 yoshida). boburning shajarasi quyidagicha: umarshayx mirzo – abdusaid mirzo – sulton muhammad mirzo – mironshoh – amir temur. onasi qutlug‘ nigorxonimning otasi toshkent hokimi yunusxon esa o‘zbeklashgan mo‘g‘ul urug‘idan bo‘lib, 12 avlod bilan chingizxonga tutashgan. bobur uni «chingizxonning ikkinchi o‘g‘li chig‘atoyxon naslidandur» deb tanishtiradi. umarshayx mirzoning uch o‘g‘li (z.m.bobur, jahongir mirzo, nosir mirzo), besh qizi (xonzodabegim, mehrbonubegim, shahrbonubegim, yodgor sultonbegim, ruqiya sultonbegim) bo‘lib, bobur o‘g‘illarining eng kattasi edi. opasi – o‘zidan besh yosh katta xonzodabegim bilan bir onadanedilar. otasi vafotidan so‘ng andijon taxtiga bobur o‘tiradi. 12 yoshli bobur dastlab shayx mazidbek, so‘ng boboquli boboalibek, qosim qavchin kabi beklar yordamida hokimiyatni idora …

2 / 21

riylar sulolasi 1483 – 1858 yillar mobaynida hukm surgan. bobur 16-17 yoshidan boshlab badiiy ijod bilan shug‘ullanadi, o‘zbek va tojik tillarida she’rlar yozadi. u o‘zbekcha she’rlarini to‘plab 1519 yilda qobulda («qobul devoni»), 1528 – 29 yilda hindistonda («hind devoni») devonlar tuzgan. bizgacha yetib kelgan she’rlarining umumiy soni 400 dan oshadi. shulardan 119 tasi g‘azal, 231 tasi ruboiydir. bobur lirikasining asosiy janrlari g‘azal, ruboiy va tuyuq bo‘lib, shoir qit’a, fard kabi janrlarda ham ijod qilgan. boburning 4 ta o‘g‘li, 3 qizi bo‘lib, shulardan komron ismli o‘g‘li she’riy devon tuzgan. shoir she’rlarida vatan ishqi mavzusi yetakchilik qiladi. 3. m. bobur 20 yoshida «xatti boburiy» yozuvini kashf etgan, xo‘ja ahrorning «volidiya» asarini she’riy yo‘l bilan tarjima qilgan. asarlari: «boburnoma», «mubayyin al-zakot» («zakot bayoni», o‘g‘li xumoyunga bag‘ishlagan, 1521), «muxtasar» (1523-1525 y, aruz vazni haqida), «harb ishi» va «musiqa ilmi» (bu ikki asar topilmagan), «qoldimu?» radifli g‘azali (1507 yilda hirot-qobul yo‘lida yozilgan), «topmadim» («samarqandni ikki …

3 / 21

nashri amalga oshirildi. «boburnoma» xvi asrdayoq turli sharq tillariga tarjima qilingan. jumladan, 1586 yilda fors tiliga o‘girilgan. yodnoma ovro‘poga xviii asrning boshida kirib bordi. 1705 yilda vitsen kitobni golland tiliga tarjima qilib, amsterdamda chop etdi. 1526 yilda j. leyden va v. erksin uning inglizcha tarjimasini, 1871 yilda pave de kurteyl frantsuzcha tarjimasini nashr qildilar. xx asrda bu asarni rashit rahmati orat turkchaga, mixail sale ruschaga tarjima qildilar. 1826-1985 yillar davomida «boburnoma» 4 marta ingliz (1826, 1905. 1921, 1922), 3 marga frantsuz (1871, 1980, 1985), 1 marta nemis (1878) tiliga o‘girilib, nashr etildi.boburning hayoti va faoliyatiga doir o‘nlab badiiy asarlar ham yaratildi. bular orasida frantsiyalik flora anna stilning «boburxon» (parij, 1940), fernard grenardning «bobur» (parij, 1930), aqshlik xarold lembning «bobur – yo‘lbars» (nyu-york, 1961) romanlari, vamber gaskonining «bobur va uning avlodlari yoki buyuk mo‘g‘ullar» (nyu-york, 1980) esse – romani bor. hindistonlik muni la’l bobur va boburiylar haqida 6 ta roman yozgan. …

4 / 21

yirik vakili: buyuk shoir; tarixchi, geograf; davlat arbobi, iste’dodli sarkarda; boburiylar sulolasi asoschisi, temuriy shahzoda. boburning otasi — umarshayx mirzo farg‘ona viloyati hokimi, onasi — qutlug‘ nigorxonim mo‘g‘uliston xoni va toshkent hokimi yunusxonning qizi edi. boburning onasi o‘qimishli va oqila ayol bo‘lib, boburga hokimiyatni boshqarish ishlarida faol ko‘mak bergan, harbiy yurishlarida unga hamrohlik qilgan. umarshayx mirzo xonadoni poytaxt andijonning arki ichida yashar edi. hokim yoz oylari sirdaryo bo‘yida, axsida, yilning qolgan faslini andijonda o‘tkazardi. boburning yoshligi andijonda o‘tgan. bobur barcha temuriy shahzodalar kabi maxsus tarbiyachilar, yirik fozilu ulamolar ustozligida harbiy ta’lim, fiqh ilmi, arab va fors tillarini o‘rganadi, ko‘plab tarixiy va adabiy asarlar mutolaa qiladi, ilm-fanga, she’riyatga qiziqa boshlaydi. dovyurakligi va jasurligi uchun u yoshligidan «bobur» («sher») laqabini oladi. bobur otasi yo‘lidan borib, mashhur sufiy — xoja ahrorga ixlos qo‘yadi va uning tariqati ruhida voyaga yetadi, umrining oxiriga qadar shu e’tiqodga sodiq qoladi. keyinchalik, «boburnoma» asarida bobur xoja ahror ruhi …

5 / 21

aki, tog‘alariga qo‘shilib, uni jismonan yo‘qotish payiga tushadi. o‘z amakisi va tog‘asi bo‘lmish sulton ahmad mirzo bilan sulton mahmudxon xurujlarini daf qilgan bobur hukmronligining dastlabki 2—3 yilida mavqeini mustahkamlash, bek va amaldorlar bilan o‘zaro munosabatni yaxshilash, qo‘shinni tartibga keltirish, davlat ishlarida intizom o‘rnatish kabi muhim chora-tadbirlarni amalga oshiradi. boburning dastlabki siyosiy maqsadi amir temur davlatining poytaxti, strategik va geografik jihatdan muhim bo‘lgan samarqandni egallash va movarounnahrda markazlashgan kuchli davlatni saqlash, mustahkamlash hamda amir temur saltanatini qayta tiklashdan iborat edi. bu paytda, qisqa muddat ichida samarqand taxtiga uchinchi hukmdor kelgan edi. sulton ahmad mirzo vafoti (1494 yil iyul) dan keyin taxtga o‘tirgan sulton mahmud mirzo samarqandda davlatni 5—6 oydan ortiq idora etmadi — qisqa muddatli kasallikdan so‘ng 43 yoshida vafot etdi. uning o‘rniga buxoroda hokim bo‘lgan o‘g‘li boysung‘ur o‘tiradi. 1495—96 yillarda bobur samarqandga ikki marta muvaffaqiyatsiz yurish qiladi. 1497 yil kuzida u samarqand atrofidagi bir qancha joylarni va 7 oylik qamaldan …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boburning hayoti va g’azallari"

mavzu: boburning hayoti va g’azallari reja: 1. z.m.boburning hayot yo`li. 2. bobur lirikasi, shoir devonlari. 3. “boburnoma” –badiiy-memuar asar. tayyorladi: yo’ldasheva madina bobur (arabcha, «sher») 1483 yil 14 fevradda farg‘ona viloyatining poytaxti andijonda tug‘ilgan. otasi umarshayx 1494 yil 9 iyunda axsi qo‘rg‘onida jardan kabutarxonasi bilan qulab, halok bo‘ladi (39 yoshida). boburning shajarasi quyidagicha: umarshayx mirzo – abdusaid mirzo – sulton muhammad mirzo – mironshoh – amir temur. onasi qutlug‘ nigorxonimning otasi toshkent hokimi yunusxon esa o‘zbeklashgan mo‘g‘ul urug‘idan bo‘lib, 12 avlod bilan chingizxonga tutashgan. bobur uni «chingizxonning ikkinchi o‘g‘li chig‘atoyxon naslidandur» deb tanishtiradi. umarshayx mirzoning uch o‘g‘li (z.m.bobur, jahongir mirzo, nosir mir...

This file contains 21 pages in DOCX format (32.6 KB). To download "boburning hayoti va g’azallari", click the Telegram button on the left.

Tags: boburning hayoti va g’azallari DOCX 21 pages Free download Telegram