dinamika va mexanizmlar

PPT 22 pages 1.9 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

слайд 1 mavzu: mashina va mexanizmlar dinamikasi. mexanizm bo’g’inlariga ta’sir etuvchi kuchlar. inersiya kuchlari va momentlari. jukovskiy richagi reja. 1. dinamikaning asosiy tushunchalari. 2. mashina va mexanizmlar dinamikasining asosiy masalalari. 3. zvenolarga ta’sir etuvchi kuchlar. 4. inertsiya kuchlari va momentlari. dinamikaning asosiy tushunchalari kuch – mexanizm zvenolariga beriladigan tezlanish va deformatsiyalanishining sababchisi. mexanik ish – kuch ta’sirida zvenolarning bir joydan boshqa joyga ko’chishidir. mexanik ish harakat bilan bog’liqdir. energiya – mashinaning ish bajara olish qobiliyatidir. kinetik energiya potentsial energiya elastik energiya kinetik (harakatdagi) energiya – harakatlanayotgan jismning ish bajara olish qobiliyatidir. zvenoning qo’zg’almas holatidan tezligining ortishi yoki bir tezlikdan yana tezligining ortishi natijasida to’plagan energiyadir. qo’zgalmas o’q atrofida aylanuvchi zvenoning kinetik energiyasi ilgarilanma harakatda bo’lgan zvenoning kinetik energiyasi potentsial energiya – mashinaning yoki uning ayrim qismlarinini o’zaro ta’siri energiyasi bo’lib, bu energiya ularning bir-biriga nisbatan joylashishiga bog’liq. zvenoning yer markaziga nisbatan uzoqlashuvi natijasida to’plagan energiyasidir. elastik energiya – zvenolarning elastik …

2 / 22

iy ustivorligidir. * mashina va mexanizmlar dinamikasining asosiy masalalari. umuman olganda, mashinalarning harakati ikki turgan bo’linadi: barqarorlashmagan va barqaror. barqarorlashmagan harakatning asosiy xususiyati shundaki, unda kinetik energiyaning ortib ketishi yoki kamayib ketishi kuzatiladi. barqarorlashmagan harakat muvozanatlashmagan kuchlar ta’sirida paydo bo’lib, bunda harakat davrining barcha qismlari (8.1-rasm, 0-4, 13-16)da bajarilgan ishlarning yig’indisi nolga teng bo’la olmaydi. har qanday mashinaning ishlash davrini uch davrga bo’lish mumkin:1-yurgizish davri (8.1-rasm, i); 2-barqaror yurish davri (8.1-rasm, ii); 3-to’xtash davri (8.1-rasm, iii). 8.1-расм mashinani yurgizish va to’xtatish davrlarida hamda yuklanishlarni o’zgarishi va mashinani rostlash (sozlash) vaqtida muvozanatlashmagan kuchlar ta’sir etadi. shularning hisobiga mashina barqarorlashmagan harakatni amalga oshiradi. masalan, mashinaning yurgizish davrida, agar aylanma harakat qilsa, yetakchi bo’g’inning burchak tezligi noldan maksimum qiymatigacha ortib boradi. burchak tezlik maksimum qiymatiga yetganidan so’ng o’sishdan to’xtaydi va mashinaning kinetik energiyasining ortishi ham barham topadi. shundan so’ng, mashinaning barqarorlashmagan harakat davri tugaydi va barqarorlashgan harakatda bo’ladi. barqaror harakatning asosiy xususiyati shundan …

3 / 22

ay qoladi. bunday harakat muvozanatlashmagan kuchlar ta’sirida paydo bo’ladi, lekin harakat davrining har bir tsikllarida bajarilgan ishlarning yig’indisi nolga teng bo’ladi. (8.1-rasm, 4-13 (b)) mashinalar ish jarayonida taxminan shunday muvozanatlashmagan barqaror harakatni amalga oshiradi. shu sababli, muvozanatlashmagan barqaror harakatni o’rganish dinamikaning asosiy masalaridan hisoblanadi. mashinalar va mexanizmlar dinamikasi asosan quyidagi masalalar bilan shug’ullanadi. 1. mashina va mexanizmlar kinematik juftlaridagi reaktsiya kuchlarini, inertsiya kuchlarini hisobga olgan holda aniqlash. muvozanatlovchi kuch va momentlarini topish. bu dinamikani kinetostatika qismiga kiradi. 2. mashina va mexanizmlarda berilgan energiyaning tarqalish qonuni va foydali ish koeffitsientlarini topish. 3. mashina va mexanizmlardagi ayrim zvenolarning yoki zveno nuqtalarining berilgan kuchlar ta’siridagi haqiqiy harakat qonunlarini topish. 4. mashina va mexanizmlar harakatining bir tekisda bo’lishini ta’minlash. zvenolarga ta’sir etuvchi kuchlar. mashinalarning harakati davrida, uning har qanday bo’g’inida quyidagi tashqi kuchlar va momentlar bo’lishi mumkin: - bo’g’inlarning og’irlik kuchi, bu kuch vektori hamma vaqt yer markazi tomon yo’nalgan; - bo’g’in o’zgaruvchan tezlik …

4 / 22

g yo’nalishi harakat yo’nalishi bilan bir hil bo’lib, o’tkir burchak hosil qiladi, ya’ni shu sababli, ularni elementar bajargan ishlari doimo musbat bo’ladi, ya’ni foydali qarshilik kuchlar. foydali ish bajarish uchun sarflanadigan kuchlarga foydali qarshilik kuchlar deyiladi. bu kuchlar mashinaning ish jaryonida texnologik yoki boshqa sabablarga ko’ra paydo bo’ladi. foydali kuch hamma vaqt harakatga teskari yo’nalgan bo’lib, o’tmas burchak hosil qiladi, ya’ni. shu sababli, ularni elementar bajargan ishlari doimo manfiy bo’ladi, ya’ni zararli qarshilik kuchlar. mexanizmning kinematik juftlarida va tashqi muxit qarshiligi hisobiga hosil bo’ladiga ishqalanish kuchlaridir. ishqalanish kuchlari ham asosan manfiy ish bajaradi, lekin hozirgi kunda to’xtatkich (tormoz) tizimlarida ulardan samarali foydalanilmoqda. og’irlik kuchi. og’irlik kuchlari mashinaning harakati vaqtida harakatlantiruvchi kuch yoki zararli kuch bo’lishi mumkin. ya’ni, biror-bir yukni h masofaga ko’tarishda zararli, tushirishda esa haoakatlantiruvchi kuch bo’ladi. shuning uchun, uning bajargan ishi quyidagicha inersiya kuchi. mashina va mexanizmarning bo’g’inlarini egri chiziqli yoki o’zgaruvchan harakatlari vaqtida inertsiya kuchi paydo bo’ladi. …

5 / 22

urchakka og’adi. 6.3-rasm 6.3-rasmda keltirilgan qurilmani yonida turib kuzatadigan bo’lsak, v sharcha aylanish jarayonida sharcha r radiusli aylana bo’ylab harakat qiladi (6.4-rasm). agar v sharchani o’zgarmas ω burchak tezlik bilan aylanma harakat qilmoqda deb qaralsa, u holda faqat markazga intilma tezlanish bilan harakatlanadi, ya’ni 6.4-расм demak, b sharchaga markazga intilma kuch ta’sir etadi va u quyidagiga teng bunda tashqari, ushbu kuch ipning taranglik kuchi pt bilan b sharchaning og’irlik kuchi po ning teng ta’sir etuvchisidir, ya’ni agar, 6.3-rasmda keltirilgan qurilma bilan aylanayotgan kuzatuvchi sifatida qarasak, b sharchaga qandaydir kuch ta’sir etib, u qandaydir α burchakka chetlatadi. ta’sir etadigan kuch aylanish o’qi u dan radius p bo’ylab tashqariga yo’nalganligi tufayli, uni markazdan qochma kuch yoki inertsiya kuchi deyiladi. inertsiya kuchi son jihatdan markazga intilma kuchga teng bo’lib, yo’nalishi jihatdan unga qarama-qarshi bo’ladi, ya’ni mexanizm harakati vaqtida bo’g’inlarida paydo bo’ladigan inertsiya kuchlari ko’rilayotgan harakatning xususiyatiga bog’liq. kinematik nuqtai nazardan harkatlarning uch turga …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinamika va mexanizmlar"

слайд 1 mavzu: mashina va mexanizmlar dinamikasi. mexanizm bo’g’inlariga ta’sir etuvchi kuchlar. inersiya kuchlari va momentlari. jukovskiy richagi reja. 1. dinamikaning asosiy tushunchalari. 2. mashina va mexanizmlar dinamikasining asosiy masalalari. 3. zvenolarga ta’sir etuvchi kuchlar. 4. inertsiya kuchlari va momentlari. dinamikaning asosiy tushunchalari kuch – mexanizm zvenolariga beriladigan tezlanish va deformatsiyalanishining sababchisi. mexanik ish – kuch ta’sirida zvenolarning bir joydan boshqa joyga ko’chishidir. mexanik ish harakat bilan bog’liqdir. energiya – mashinaning ish bajara olish qobiliyatidir. kinetik energiya potentsial energiya elastik energiya kinetik (harakatdagi) energiya – harakatlanayotgan jismning ish bajara olish qobiliyatidir. zvenoning qo’zg’almas holatidan...

This file contains 22 pages in PPT format (1.9 MB). To download "dinamika va mexanizmlar", click the Telegram button on the left.

Tags: dinamika va mexanizmlar PPT 22 pages Free download Telegram