amaliy mexanika fanidan maruza mashg`ulotlari

DOCX 204 pages 8.9 MB Free download

204 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.9 MB

File type DOCX

Pages 204

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 204

amaliy mexanika fanidan maruza mashg`ulotlari. 1-modul. nazariy mexanika. statika.kuchlar sistemasi. 1-ma’ruza mavzu: fanga kirish. amaliy mехаnikа fаnigа kirish. stаtikаning аsоsiy аksiоmаlаri. kuch turlаri. bоg’lаnish аksiоmаsi vа bоg’lаnish rеаktsiya kuchlаri. kuchning o’qdаgi vа tеkislikdаgi prоеktsiyasi.kеsishuvchi kuchlаr sistеmаsi vа uning muvоzаnаt shаrtlаri. nuqtаgа vа o’qqа nisbаtаn kuch mоmеnti. tеkislikdа vа fаzоdа iхtiyoriy jоylаshgаn kuchlаr sistеmаsining muvоzаnаt shаrtlаri. reja: 1.asosiy tushunchalar va ta’riflar. statikaning asosiy aksiomalari. bog’lanish va bog’lanish reaksiya kuchlari 2.кesishuvchi kuchlar sistemasi teng ta’sir etuvchisini geometrik usulda aniqlash.кuchni tashkil etuvchilarga ajratish 3.berilgan kuchni uchta kesishuvchi tashkil etuvchilarga ajratish. кesishuvchi kuchlar sistemasi teng ta’sir etuvchisini analitik usulda aniqlash 4.uch kuch muvozanati haqida teorema. statik aniq va statik aniqmas masalalari jismga ta’sir etuvchi kuchlar turlari, ular ustida amallar, kuchlarning muvozanat shartlarini o’rganuvchi nazariy mexanikaning bo’limi statika deb ataladi. statikani o’rganish uchun zarur bo’lgan asosiy tushuncha va ta’riflarni keltiramiz. 1. moddiy nuqta.кo’rilayotgan masalada geometrik o’lchamlarining ahamiyati bo’lmagan jism moddiy nuqta deb ataladi. 2. mexanik …

2 / 204

ishiga olib keladi. ikki nuqtasi orasidagi masofa o’zgaruvchi bo’lgan qattiq jism deformatsiyalanuvchi jism deb ataladi. binobarin tabiatda faqat deformatsiyalanuvchi jism mavjuddir. 4. erkin va erkin bo’lmagan jism. fazoda ixtiyoriy vaziyatni egallashi mumkin bo’lgan jism erkin jism deb ataladi. quyosh sistemasining sayyoralari bunga misol bo’la oladi. agar jismning fazodagi vaziyati yoki harakatiga qandaydir chek qo’yilsa, bunday jism erkin bo’lmagan, ya’ni bog’lanishdagi jism deb ataladi. 5. кuch. moddiy jismlarning harakati yoki ichki holatining o’zgarishiga sabab bo’luvchi, o’zaro bir-birlariga ko’rsatgan ta’sirlarning miqdor o’lchovi kuch deb ataladi. jismlarning o’zaro mexanik ta’siri ularni bir-biriga tegib yoki ma’lum masofada turganida ham mavjud bo’lishi mumkin. birinchi toifaga jismlarning o’zaro bir-birlariga bosimi, ikkinchi toifaga har xil tortishish kuchlari : sayyoralar orasidagi o’zaro tortishish, elektr, magnit va boshqalar kiradi. jismga qo’yilgan kuch: miqdor, yo’nalish va qo’yilish nuqtasi bilan xarakterlanadi, ya’ni kuch vektor kattalikdir. si xalqaro birliklar sistemasida kuch birligi – nyuton. кuch yo’nalishi deb, tinch holatda turgan erkin moddiy …

3 / 204

unday ikki kuch sistemasi ekvivalent kuchlar sistemasi deyilali. . 8. teng ta’sir etuvchi kuch.berilgan kuchlar sistemasi biror kuchga ekvivalent bo’lsa, bunday kuch teng ta’sir etuvchi kuch deb ataladi. shuni nazarda tutish kerakki, kuchlar sistemasining jismga bergan ta’sirini yolg’iz bir kuch bera olsa, bunday kuch mazkur kuchlar sistemasining teng ta’sir etuvchisidir . 9. muvozanatlashgan kuchlar sistemasi. erkin jism unga qo’yilgan kuchlar sistemasi ta’sirida tinch holatda qolsa, bunday kuchlar sistemasi muvozanatlashgan kuchlar sistemasi yoki nolga ekvivalent sistema deyiladi. 0. statikaning asosiy aksiomalari statikaning asosida isbot talab etilmaydigan, aksioma deb ataluvchi boshlang’ich haqiqatlar to’plami yotadi. bu aksiomalar tajriba va kuzatishlarning natijasidir. aksiomalarga asoslanib, statikaning mazmunini tashkil etuvchi teoremalar isbot qilinadi. 1-aksioma. erkin qattiq jismga qo’yilgan ikki kuch miqdor jihatdan bir-biriga teng va bir chiziq bo’ylab qarama-qarshi tomonga yo’nalgan bo’lsa, kuchlar sistemasi o’zaro muvozanatlashadi. bu aksioma oddiy muvozanatlashgan kuchlar sistemasini aniqlaydi (2-shakl). 2-shakl 2-aksioma. agar jismga ta’sir etayotgan kuchlar sistemasi qatoriga, muvozanatlashgan kuchlar sistemasini …

4 / 204

ni tashkil qiladi. bu muvozanatlashgan kuchlar sistemasini jismdan olib tashlaymiz.u holda jismning b nuqtasiga qo’yilgan kuchiginaqoladi.demak, kuch o’zining ta’sir chizig’i bo’ylab jismning ixtiyoriy nuqtasiga qo’yilishi mumkin ekan. o’zining ta’sir chizig’i bo’ylab ixtiyoriy nuqtaga ko’chirish mumkin bo’lgan vector sirpanuvchi vector deb ataladi. 3-aksioma. jismning biror nuqtasiga turli yo’nalishda qo’yilgan ikki kuchning teng ta’sir etuvchisi shu nuqtaga qo’yilgan bo’lib, ularning geometric yig’indisiga teng bo’ladi. bu aksioma bir nuqtaga qo’yilgan ikki kuchning yig’indisi, shu nuqtaga qo’yilgan ikki vektorni qo’shish qonuniyatiga asoslanadi (4-shakl).vakuchlarning teng ta’sir etuvchisini r bilan belgilab, 3-aksiomaga asosan quyidagini yozishimiz mumkin: 4-shakl 5-shakl. 5-shakl. . 4-aksioma. ikki jismning bir-biriga ko’rsatgan ta’sir kuchlari o’zaro teng va bir to’g’ri chiziq bo’ylab qarama-qarshi tomonga yo’nalgan. bu aksioma ta’sir aks ta’sir tenglik aksiomasi deyiladi.aksioma tabiatda bir tomonlama ta’sir mavjud emasligini ko’rsatadi.birinchi jism ikkinchi jismga qanday kuch bilan ta’sir etsa (ta’sir), ikkinchi jism birinchi jismga shunday kuch bilan ta’sir etadi (aks ta’sir). ta’sir va aks ta’sir …

5 / 204

chlar miqdor jihatidan ab to’g’ri chiziq bo’ylab qarama-qarshi yo’nalgan. 6- shakl agar sterjen absolyut qattiq bo’lsa, u holda va kuchlarning har qanday miqdorlarida sterjen muvozanatda bo’ladi. agar sterjen absolyut qattiq bo’lmasa, kuchlarning miqdori ixtiyoriy bo`lmaydi, chunki sterjenni uzishi mumkin bo`lgan kuchlarning chegaraviy qiymatlari mavjuddir. bog’lanish va bog’lanish reaksiya kuchlari jismning holati va harakatini cheklovchi sabab bog`lanish deb ataladi. mexanikada bog`lanishlar qattiq yoki elastik jismlar vositasida bajariladi. bog`lanishni jismga bergan ta’sirini ekvivalent kuch bilan almashtirish mumkin, uni bog`lanish reaksiyasi deb aytiladi. jismning bog`lanishga ta’siri bosim deb aytiladi. 6-aksioma.har qanday bog`lanishdagi jismni erkin jism deb qarash uchun bog`lanishlarni bog`lanish reaksiya kuchlari bilan almashtirish kerak. bu aksioma bog`lanishdan qutulish prinsipi deyiladi. by aksiomaga asosan jismga ta’sir etayotgan kuchlar sistemasi qatoriga bog`lanish reaksiya kuchlarini ham qo`shish kerak. odatda ular noma’lum bo`lib, berilgan kuchlar sistemasining muvozanat shartlaridan topiladi.bog`lanishdan qutulish uchun bog`lansh reaksiya kuchining yo`nalishini aniqlash ahamiyatlidir. bog`lanish reaksiya kuchining yo`nalishini aniqlashda quyidagidan foydalanishimiz lozim.bog’lanishdagi jismlarning …

Want to read more?

Download all 204 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy mexanika fanidan maruza mashg`ulotlari"

amaliy mexanika fanidan maruza mashg`ulotlari. 1-modul. nazariy mexanika. statika.kuchlar sistemasi. 1-ma’ruza mavzu: fanga kirish. amaliy mехаnikа fаnigа kirish. stаtikаning аsоsiy аksiоmаlаri. kuch turlаri. bоg’lаnish аksiоmаsi vа bоg’lаnish rеаktsiya kuchlаri. kuchning o’qdаgi vа tеkislikdаgi prоеktsiyasi.kеsishuvchi kuchlаr sistеmаsi vа uning muvоzаnаt shаrtlаri. nuqtаgа vа o’qqа nisbаtаn kuch mоmеnti. tеkislikdа vа fаzоdа iхtiyoriy jоylаshgаn kuchlаr sistеmаsining muvоzаnаt shаrtlаri. reja: 1.asosiy tushunchalar va ta’riflar. statikaning asosiy aksiomalari. bog’lanish va bog’lanish reaksiya kuchlari 2.кesishuvchi kuchlar sistemasi teng ta’sir etuvchisini geometrik usulda aniqlash.кuchni tashkil etuvchilarga ajratish 3.berilgan kuchni uchta kesishuvchi tashkil etuvchilarga ajratish. кe...

This file contains 204 pages in DOCX format (8.9 MB). To download "amaliy mexanika fanidan maruza mashg`ulotlari", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy mexanika fanidan maruza … DOCX 204 pages Free download Telegram