yarim o‘tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini olish

DOCX 5 pages 97.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.4 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

yarim o‘tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini olish ishning maqsadi: diodning tuzilishi va ishlash prinsipi bilan tanishish va uning volt-amper xarakteristikasini olish. ish to‘g‘risida nazariy tushuncha p- va n- tipdagi ikkita yarim o‘tkazgichni bir-biriga tekkizish yo‘li bilan ularning kontaktida elektron-kovak yoki qisqacha p-n o‘tish hosil qilish mumkin. p-n o‘tish hosil qilish uchun yarim o‘tkazgichlarni mexanik ravishda biriktirish yetarli emas, chunki bunda yarim o‘tkazgichlar orasidagi masofa atomlar orasidagi masofaga qaraganda juda katta bo‘ladi, p-n o‘tish uchun esa bu masofa bir necha atomlararo masofadan ortmasligi kerak. p-n o‘tishni hosil qilish bilan tanishib o‘taylik, n-tipdagi yarim o‘tkazgich(masalan,germaniy) plastinka olinib, uning ustiga iii- gruppa elementlari (masalan, indiy)dan eritib payvandlanadi. indiyning akseptor atomlari germaniy kristalliga kirib (diffuziyalanib) germaniy plastinkasining sirti yaqinida r-tipdagi o‘tkazuvchanlik zonasini hosil qiladi. germaniy plastinkaning indiy yetib bormagan qismi n-o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lib qolaveradi. p va n sohalar chegarasida kengligi 10-4 -10-6 sm chamasida bo‘lgan kontakt qatlam hosil bo‘ladi. agar yarim o‘tkazgach plastinka p-tipdagi o‘tkazuvchanlikka …

2 / 5

hning asosiy zaryad tashuvchilari p-n o‘tish orqali o‘tadi. asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar, n-yarim o‘tkazgichdagi kovaklar manbaning musbat qutbiga, p-yarim o‘tkazgichda esa elektronlar manbaning manfiy qutbiga tomon harakat qiladi.natijada p-n o‘tishning kengligi kamayadi (39-rasm, b) va zanjirdan tok o‘tadi. odatda, tokning bu holdagi yo‘nalishini to‘g‘ri yo‘nalish, tokni esa to‘g‘ri tok, deb ataladi. agar manbaning manfiy qutbi p-yarim o‘tkazgichga, musbat qutbi n-yarim o‘tkazgichga ulangan bo‘lsa (40-rasm,a), har bir yarim o‘tkazgichning asosiy zaryad tashuvchilari kontaktdan uzoqlashib, manbaning qutblari tomonga harakat qiladi, asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilargina p-n o‘tish orqali o‘tadi, natijada kontakt potensiallar ayirmasi ortadi (40-rasm,b). p-n o‘tishning kengligi ham ortib ketadi, zanjirdan esa juda kuchsiz tok o‘tadi. tokning bu holdagi yo‘nalishini teskari yo‘nalish.tokni esa teskari tok deb yuritiladi. turli o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichlar kontaktida vujudga kelgan oraliq qatlamning qarshiligi to‘g‘ri yo‘nalish uchun oz, teskari yo‘nalish uchun katta bo‘ladi. shuning uchun bu qatlamni berkituvchi qatlam deb ham yuritiladi. yuqorida aytilganlardan, p-n o‘tishga berilayotgan …

3 / 5

okni o‘zgarmas tokka to‘g‘rilagichlar sifatida foydalaniladi. yarim o‘tkazgichli bunday to‘g‘rilagichlarni kristall diod yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri diodlar deb ataladi. ular konstruksiyasiga qarab nuqtaviy va yassi diodlarga bo‘linadi. nuqtaviy diodlar yuqori chastotali tebranishlarni detektorlash(to‘g‘rilash) uchun ishlatiladi. yassi diodlar esa asosan o‘zgaruvchan toklarni to‘g‘rilash uchun ishlatiladi. hozirgi vaqtda turli tipdagi yarim o‘tkazgichli diodlar ishlab chiqarilmoqda. biz quyida ana shunday diodlardan ba’zilarining volt-amper xarakteristikasini olish bilan shug‘ullanamiz kerakli asbob va materiallar: turli tipdagi diodlar; tok manbai; voltmetr; milliampermetr; reostatlar; tok almashtirgich; 2 holatli kalit; ulagich simlar; ossillograf; pasaytiruvchi transformator yoki tovush generatori; qarshilik. ishning bajarilish tartibi 1-mashq. to‘g‘ri tok uchun diodning volt-amper xarakteristikasini olish. 1. 42-rasmda keltirilgan elektr sxema o‘rganiladi va yig‘iladi. 2. p pereklyuchatel 1 holatga qo‘yiladi. 3. r reostatning surilgichi beriladigan kuchlanishning nol holatiga qo‘yiladi va k kalit tutashtiriladi. 4. reostat surilgichini ohista siljitish bilan diod klemmalariga kuchlanishlar berib, ularga mos tokning qiymatlarini milliampermetrdan yozib olinadi, k kalit zanjiridan ajratiladi. 5. a va …

4 / 5

anish grafigi millimetrli qog‘ozga chiziladi. 7. olingan volt-amper xarakteristikalaridan foydalinib, har bir diodning uto‘g‘ri uteskari qiymatlari uchun to‘g‘ri va teskari yo‘nalishlardagi qarshiligi r=u/i, hamda to‘g‘rilash koyeffitsiyenti topiladi. 3-mashq. ossillograf yordamida diodning volt-amper xarakteristikasini kuzatish. 1. ossillograf tarmoqqa ulanadi va sozlanadi. 2. 43-rasmda keltirilgan elektr sxema o‘rganliadi va yig‘iladi. 3. pasaytiruvchi transformator (yoki tovush generatori) tarmoqqa ulanadi 4. k kalit elektr zanjiriga tutashtiriladi. 5.ossillograf ekranida diodning volt-amper xarakteristikasi hosil qilinadi. 6. ekrandagi volt-amper xarakteristika millimetrli qog‘ozga ko‘chirib olinadi. 7. boshqa diodlar uchun ham yuqoridagi bandlar bajariladi. o‘z-o‘zini sinash uchun savollar 1. p-n o‘tishning fizik mohiyatini tushuntiring. 2. yarim o‘tkazgichli diodning tuzilishini va uning turlarini ayting. 3. p-n o‘tishning volt-amper xarakteristikasi deb nimaga aytiladi? 4. lampali diod va yarim o‘tkazgichli diodlarning bir-biridan afzalliklarini ayting. image6.png image7.png image1.png image2.wmf oleobject1.bin image3.png image4.png image5.png ú û ù ê ë é - ÷ ø ö ç è æ = 1 exp 0 kt ell i …

5 / 5

r o r a s i d a g i m a s o f a a t o m l a r o r a s i d a g i m a s o f a g a q a r a g a n d a j u d a k a tt a b o‘ l a d i , p - n o‘ t i sh u ch u n e s a b u m a s o f a b i r ne ch a a t o m l a r a r o m a s o f a d a n o r t m a s l i g i ke r a k . p - n o‘ t i sh n i h o s i l q i l i sh b i l a n …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o‘tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini olish"

yarim o‘tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini olish ishning maqsadi: diodning tuzilishi va ishlash prinsipi bilan tanishish va uning volt-amper xarakteristikasini olish. ish to‘g‘risida nazariy tushuncha p- va n- tipdagi ikkita yarim o‘tkazgichni bir-biriga tekkizish yo‘li bilan ularning kontaktida elektron-kovak yoki qisqacha p-n o‘tish hosil qilish mumkin. p-n o‘tish hosil qilish uchun yarim o‘tkazgichlarni mexanik ravishda biriktirish yetarli emas, chunki bunda yarim o‘tkazgichlar orasidagi masofa atomlar orasidagi masofaga qaraganda juda katta bo‘ladi, p-n o‘tish uchun esa bu masofa bir necha atomlararo masofadan ortmasligi kerak. p-n o‘tishni hosil qilish bilan tanishib o‘taylik, n-tipdagi yarim o‘tkazgich(masalan,germaniy) plastinka olinib, uning ustiga iii- gruppa elemen...

This file contains 5 pages in DOCX format (97.4 KB). To download "yarim o‘tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini olish", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o‘tkazgichli diodning vol… DOCX 5 pages Free download Telegram