yorug’lik diodlarini volt – amper xarakteristikasini olish

DOCX 10 pages 183.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 183.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

yorug’lik diodlarini volt – amper xarakteristikasini olish 1. ishning maqsadi: 1.tajriba maqsadi: turli rangdagi yorug’lik diodlarida i tok kuchining u kuchlanishga bog’liqligini o’rganish. 2.qisqacha nazariy ma’lumotlar. barcha yario’tkazgichli diodlarning asosini elektron – kovak o’tish (p – n- o’tish) tashkil qiladi. shu sababli yorug’lik diodlarini o’rganishdan oldin elektron – kovak o’tish va uning vax to’g’risida qisqacha nazariy ma’lumotlar beramiz. elektron-kovak o‘tishning to‘g‘ri ulanishi. agar p-n o‘tishga tashqi kuchlanish manbai ulansa, u holda muvozanat sharti buziladi va tok oqib o‘ta boshlaydi. agar kuchlanish manbaining musbat qutbi p-turdagi sohaga manfiy qutbi esa n-turdagi sohaga ulansa, bunday ulanish to‘g‘ri ulanish deb ataladi (1- rasm). 1. – rasm.elektron - kovak o‘tishga to‘g‘ri kuchlanishni berilishi. kuchlanish manbaining elektr maydoni kontakt maydon qarama qarshi tomonga yo‘nalgan bo‘ladi, shu sababli p-n o‘tishdagi natijaviy maydon kuchlanganligi kamayadi. maydon kuchlanganligining kamayishi potensial to‘siq balandligini kuchlanish manbai qiymatiga kamayishiga olib keladi: uk - u = u0. bu vaqtda p-n o‘tish kengligini …

2 / 10

otgan asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilarning soni bilan belgilanadi. diffuziya va dreyf toklari bir-biriga nisbatan qarama-qarshi yo‘nalgan bo‘ladi, shu sababli p-n o‘tish orqali oqib o‘tayotgan natijaviy (to‘g‘ri) tok (1) dan kelib chiqqan holda ito‘g‘ = idif – i0 = . (2) i0 toki germaniyli p-n o‘tishlarda o‘nlab mka yoki kremniyli p-n o‘tishlarda nanoamperlarni tashkil etadi va temperatura ortishi bilan kuchli ravishda tok ham ortadi. lekin i0 qiymatidagi katta farq taqiqlangan zona kengligi bilan aniqlanadi. elektron-kovak o‘tishning teskari ulanishi. bu holatda tashqi kuchlanish manbaining musbat qutbi n-sohaga ulanadi (2 -- rasm). ( teskari ) 2 – rasm. elektron - kovak o‘tishga teskari kuchlanishni berillishi. kuchlanish manbaining elektr maydoni o‘tishning kontakt maydoni yo‘nalgan tomonga yo‘nalgan. shu sababli potensial to‘siq balandligi ortadi va uk = u0 ga teng bo‘ladi. teskari kuchlanish qiymatining ortishi p-n o‘tish kengligining kengayishiga olib keladi ( ). amaliy hisoblarda quyidagi ifodadan foydalanish qulay: , (3) bu yerda - tashqi maydon …

3 / 10

rdamida ifodalanadi (3 - a rasm). (6) agar p-n o‘tishga to‘g‘ri kuchlanish berilgan bo‘lsa, u kuchlanish ishorasi musbat, teskari kuchlanish berilgan bo‘lsa esa manfiy bo‘ladi. uto‘g‘ = 0,1 v bo‘lsa eksponensial songa nisbatan birni hisobga olmasa ham bo‘ladi va kuchlanish ortishi bilan tok ham eksponensial ortib boradi. teskari kuchlanish berilganda esa 0,2 v kuchlanish qiymatida tok i qiymatiga etib keladi va keyinchalik kuchlanish qiymati o‘zgarmaydi. i kattaligi shu sababli teskari ulangan p-n o‘tishning to‘yinish toki deb ham ataladi. 3 – rasm.real p-n o’tishni vaxsi (a), vax ni temperaturaga bog’liqligi (b). teskari tok to‘g‘ri tokka nisbatan bir necha darajaga kichik, ya’ni p - n o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda tokni yaxshi o‘tkazadi, teskari yo‘nalish da esa yomon. demak, p-n o‘tish to‘g‘rilovchi vazifasi bilan xarakterlanadi va uni o‘zgaruvchi tokni to‘g‘rilashda qo‘llashga imkon beradi. biz yuqorida ko’rdiki, ishchi teskari kuchlanishlarda i0 tok katta emas. biroq kuchlanish ma’lum qiymatida real p-n o’tishda teskari tokni keskin oshishiga …

4 / 10

mexanizmi. agarda yarimo’tkazgichda nomuvozanat elektron – kovak juftligi vujudga keltirilsa,unda rekombinasya natijasida ularni energiyasi yorug’lik kvanti ko’rinishida nurlanadi.yarimo’tkazgichda elektron – kovak juftliklarni ancha qulay usullaridan biri – p-n o’tish orqali tokni o’tkazish. p - n- o’tish orqali to’g’ri o’tishida (4 - rasm) , elektronlar n- sohadan p- sohaga o’tadi (injeksiyalanadi). bunda p- sohada kovaklar konsentrasiyasi katta bo’lsa, unda o’tgan elektronlar kovaklar bilan rekombinasiyalashadi. elektron – kovaklar rekominasiya jarayon yorug’lik kvantini nurlanish ħω bilan bo’ladi, agarda bunda ajralib chiqan energiya panjara yutishi mumkin bo’lgan energiyadan katta bo’sa. yorug’liknurlo’vchi yarimo’tkazgichli asboblar – yorug’lik diodlar shu prinsip asosida ishlaydi. 4 – rasm. 5 - rasm. nurlovchi rekombinasiya mexanizmlari nurlanish rekombinasiya – yoruglik diodlarda yorug’lik generasiyasini yagona fizik mexanizimi. umumlashgan holda nurlanish mexanizmini quyidagicha sinflarga bo’lish mumkin ( 5 - rasmga qaralsin). a)zonalararo rekombinasiya, bunda elektron o’tkazuvchanlik zonasidan to’g’ridan – to’g’ri man qilingan zona kengligidan ancha katta bo’lgan nurlanishni chiqarib valent zonasidagi kovak joyiga …

5 / 10

rimo’tkazgichlar (ya’ni bularga to’g’ri optik o’tishlari mumkin bo’lgan) , aiiivv turdagi( masalan, gaas yoki inp ) va aiivvi ( masalan,znse yoki cdte) kiradi. yarimo’tkazgichlar tarkibini o’zgartirish bilan to’lqin uzunligi ultra binafsha (gan) dan to o’rta infraqizil diapason (pbs) gacha mumkin bo’lgan yorug’lik - diodlarini yaratish mumkin. noto’g’rizonali yarimo’tkazgichlardan tayorlangan (masalan, kremniy yoki germaniy) diodlar, amalda yorug’lik chiqarmaydi. kremniyli texnologiyani rivojlanishi natijasida , kremniy asosida yorug’lik - diodlarini yaratish ustida faol ish ketmoqda. yorug’lik diodning faoligi optik nurlanishning parametrlarini diod orqali o’tayotgan tokka ( nurlanish xarakteristikakari ) va nurlanishning to’lqin uzunligiga (spektral xarakteristikalari) bogliqligi bilan xarakterlanadi. infra qizil diodlar uchun nurlanish oqimi fe ni to’g’ri tokka bog’liqligi nurlanish xarakteristikasini bildiradi ( 6 – rasm). yond uchun nurlanish xarakteristikasi odatda yorug’lik kuchi i ni to’g’ri tok ipr ga bog’liqligi bilan beriladi. elektr rejim parametrik sifatida diod orqali o’tayotgan to’g’ri tok tanlanadi. bu nurlovchi diod p – n - o’tishi to’g’ri yo’nalishda ulangan …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorug’lik diodlarini volt – amper xarakteristikasini olish"

yorug’lik diodlarini volt – amper xarakteristikasini olish 1. ishning maqsadi: 1.tajriba maqsadi: turli rangdagi yorug’lik diodlarida i tok kuchining u kuchlanishga bog’liqligini o’rganish. 2.qisqacha nazariy ma’lumotlar. barcha yario’tkazgichli diodlarning asosini elektron – kovak o’tish (p – n- o’tish) tashkil qiladi. shu sababli yorug’lik diodlarini o’rganishdan oldin elektron – kovak o’tish va uning vax to’g’risida qisqacha nazariy ma’lumotlar beramiz. elektron-kovak o‘tishning to‘g‘ri ulanishi. agar p-n o‘tishga tashqi kuchlanish manbai ulansa, u holda muvozanat sharti buziladi va tok oqib o‘ta boshlaydi. agar kuchlanish manbaining musbat qutbi p-turdagi sohaga manfiy qutbi esa n-turdagi sohaga ulansa, bunday ulanish to‘g‘ri ulanish deb ataladi (1- rasm). 1. – rasm.elektron - kovak o‘...

This file contains 10 pages in DOCX format (183.5 KB). To download "yorug’lik diodlarini volt – amper xarakteristikasini olish", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug’lik diodlarini volt – amp… DOCX 10 pages Free download Telegram