фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси

PPT 64 pages 6.5 MB Free download

64 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.5 MB

File type PPT

Pages 64

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 64

тема: философские воззрения в древней греции и риме 2–мавзу: фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. қадимги миср ва бобил фалсафаси. 2. қадимги ҳиндистон ва хитой фалсафаси. 3. ўрта аср шарқ фалсафаси. қадимги миср бу давлатларда фалсафий фикрларнинг пайдо бўлиши, бир томондан, дунё ҳақидаги фанлар бўлган - астрономия, космология, математика биринчи одимлари билан яқиндан боғлиқ бўлган бўлса, иккинчи томондан, афсоналар билан боғлиқ эди. энг муҳим илмий ютуқлар (ҳисобнинг олтмишталик тизими, йилнинг узунлиги, геометрик шакллар ҳажмининг ҳисоблаб чиқилиши ва бошқалар) амалий аҳамиятга эга бўлиб, хўжалик юритишда қўлланилар эди. афсоналарни фалсафий талқин қилишга уринишлар «арфа чалувчининг қўшиғи» (эр. авв. xxii аср) «арфист қўшиғи» ўлганлардан ҳеч ким қайтиб келган эмас, у дунё, охират тўғрисидаги гаплар ёлғон, у дунё йўқ, киши жисми ўлгандан кейин чириб лойга тупроққа айланади, хақиқий ҳаёт эса ердаги ҳаётдир, ердаги ҳаёт ва унда ўз бахтини топиш учун курашиш лозим, деб …

2 / 64

, ведалар турли тоифалар, гуруҳлар вакиллари томонидан тузилган, изоҳланган ва ривожлантирилган. хусусан брахманлар тузган ведалар асосида брахманизм динининг назарий асослари яратилди. бу оқим вакиллари бирдан бир реаллик - дунёвий руҳ, яъни брахмандир, моддий дунё эса унинг ижодий маҳсулидир, дейдилар. ведалар ведалар (самхитлар) ригведа - худоларга мадҳия яджурведа - қурбонлик қилиш пайтида айтиладиган ифодалар ва ҳикматли сўзлар самаведа - куйлар, ашулалар, ҳамду сано атхарваведа - афсунлар веда адабиёти 4 қисмга бўлинади: самхитлар – диний гимнлар, «илоҳий ёзувлар»; брахманлар – асосий ритуаллар бўйича амалий қўлланмадир; араньяклар, ёки «ўрмонлар китоби» – ўрмонларда яшовчи тарки дунё қилган кишилар учун мўлжалланган; упанишадлар – сирли билим ведаларнинг фалсафий қисми. ҳинд фалсафасининг асосий тушунчалари қадимги ҳинд фалсафий мактаблари икки гуруҳга бўлинади: астика настика астика санкхья вайшешика ньяя миманса веданта йога миманса бу таълимотга биноан сансара йўлидан қутилишнинг ягона чораси ведалар нимадан таълим берган бўлса, ўшаларни изчил бажаришдир. настика асосий уч мактабдан ташкил топган чарвака буддизм джайнизм чорвака …

3 / 64

қайта туғилишга олиб борувчи иштиёқ (тришна)дир. 3. азоб-уқубат сабабини бартараф қилиш ана шу иштиёққа барҳам беришда ётади. 4. азоб-уқубатга чек қўйишга олиб бориладиган йўл нирвана ётади. * хайрли саккиз ўлчовли йўл: тўғри сўзлаш тўғри қарор қабул қилиш тўғри ҳаётий йўл тутиш тўғри ҳукм юритиш тўғри ният тўғри орзу тўғри диққат-эътибор тўғри разм солмоқлик қадимги хитой фалсафаси vi асрдан бошлаб қадимги хитойда илк фалсафий мактаблар ва турли йўналишлар вужудга кела бошлади. хитой фалсафасининг манбалари “билим даражасининг мумтоз китоблари” “ашулалар китоби” (эр. ол. xi-vi асрлар) “тарих китоби” (эр.ол. 1-нчи мингйилликнинг бошлари) “тартиб китоби” (эр.ол. iv-i асрлар) “ўзгаришлар китоби” (эр.ол. xii-vi асрлар) “баҳор ва куз китоби” (эр.ол. vii-iv асрлар) инь ва ян унсурлари ҳақидаги таълимотдир инь ва яннинг ҳаракати – 5 элементдан иборат бўлган ягона нарсада юз берадиган ўзгаришларнинг диалектик ҳаракатидир. инь ва яннинг ўзаро бир-бирига киришидан уларнинг ўзаро таъсирини акс эттирувчи бир қатор тушунчалар пайдо бўлади. 5 асосий элементнинг диалектик ҳаракати: олов …

4 / 64

мларга риоя этиш «инь» - ижобий ибтидо, «ян» -салбий ибтидо «дао» - осмон, коинот йўли бўлиб, муайян тартиб ва қонунга биноан мавжуд «ци» - ахлоқий меъёрларни амалга ошириш анъанавий конфуцийчиликнинг асосий тушунчалари: «и» - бурч, «син» -самимийлик «чжен» - инсонпарварлик конфуций таълимотидаги беш муқимлик ёки беш фазилат бурчга содиқлик тавфиқлилик инсонпарварлик ақлга мувофиқлик ҳақиқатгўйлик конфуцийнинг беш алоқа қоидаси жамиятдаги муносабатлар тизими давлат билан фуқаролар ота-оналар билан болалар дўстлар катталар билан кичиклар эр ва хотин «халқни шафқат билан бошқариш ва халқ ичига хулқ-атвор қоидалари ёрдамида тартибни жорий қилиш»; «осмон иродасидан қўрқиш» ва «ўлганлар руҳини ҳурмат билан ёдга олиш»; «туғма билимларга эга бўлганлар» (мукаммал донишмандлар) ва «ўқиш-ўрганиш натижасида билимга эга бўлганлар» мавжудлигини тан олиш, яъни ўқиш-ўрганиш туфайли билимларни касб этиш имконияти борлиги ва таълим-тарбиянинг буюк ролини қайд этиш; «олтин ўртамиёналик йўли», «икки қарама-қарши қиррани қўлда ушлаб, аммо халқ учун ўртачасидан фойдаланиш». конфуций (эр.ол. 551-449 йй.) (кун фу-цзи –кун -устоз). ўрта аср шарқ …

5 / 64

ури (xi) зу-н нун ал-мисри (ix в.), абу язид (ум. 874 г.), абу халид ибн мухаммад газали (1059-1111 гг.), ахмад газали (xii в.) абу хасан ал-ашари (874-933 гг.), шахристани (xi в.), насриддин ат-туси (xiii в.), абу бакр ар-рази (865-925 гг.) илк ислом файласуфлари бўлиб, оллоҳнинг ва дунёнинг моҳияти ҳақидаги таълимотларни ишлаб чиққанлар дунёни тарк этиш ва ўзини оллоҳга бағишлаш калом илмига асос солдилар ва исломнинг диний ақидаларини ишлаб чиқдилар (“шарқ схоластикаси”) абу бакр розий (865-925) буюк мутафаккир ва аллома (энциклопедик) олим эди. ар-розийнинг қайд этишича, абадий беш ибтидо мавжуд: холиқ мутлақ макон мутлақ замон руҳ модда дунё ана шулар йиғиндисидан ташкил топган. ар-розий маълум даражада демокритнинг атомлар ва бўшлиқ ҳақидаги назариясини қайтадан тиклади. у руҳ билан баданнинг бирлиги ҳақидаги қоидани ўртага қўйди. билиш назариясида файласуф табиатни билиш имконияти борлигидан келиб чиқди. розий тажрибага катта аҳамият берди. у ҳатто бир кишининг тажрибаси, амалиётда текширилмаган мантиқий хулосалардан кўра, афзаллигини қайд этди. муҳаммад …

Want to read more?

Download all 64 pages for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси"

тема: философские воззрения в древней греции и риме 2–мавзу: фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. қадимги миср ва бобил фалсафаси. 2. қадимги ҳиндистон ва хитой фалсафаси. 3. ўрта аср шарқ фалсафаси. қадимги миср бу давлатларда фалсафий фикрларнинг пайдо бўлиши, бир томондан, дунё ҳақидаги фанлар бўлган - астрономия, космология, математика биринчи одимлари билан яқиндан боғлиқ бўлган бўлса, иккинчи томондан, афсоналар билан боғлиқ эди. энг муҳим илмий ютуқлар (ҳисобнинг олтмишталик тизими, йилнинг узунлиги, геометрик шакллар ҳажмининг ҳисоблаб чиқилиши ва бошқалар) амалий аҳамиятга эга бўлиб, хўжалик юритишда қўлланилар эди. афсоналарни фалсафий талқин қилишга уринишлар «арфа чалу...

This file contains 64 pages in PPT format (6.5 MB). To download "фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси", click the Telegram button on the left.

Tags: фалсафий тафаккур тараққиёт бос… PPT 64 pages Free download Telegram