gidravlika fanining tarixi va taraqqiyoti, rivojlanish istiqbollari

DOC 180,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1411373531_59246.doc 3 8 , 9 м н м кг = g rt р = g g v v = 1 = × v g v v 1 1 = × = g g [ ] н м g v v × = v m = r g g r = нисбий сув суюк сув суюк м м м m нисб g r = = = ( ) 20 1 20 - + = t t t b r r t v v t d d × = 1 b 0 v v v - = d 0 t t t - = d 0 град t 1 4 10 2 - × = b град t 1 4 10 7 - × = b град t 1 5 10 18 - × = b r r b d d - = v v 1 0 r r r - = …

rini esa nazariy umumlashtirib boruvchi, hamda o’z tekshirishlarida gidromexanika usullari va yutuqlaridan foydalanuvchi fandir. gidravlika asoslari ibn sino, abu rayhon beruniy, ahmad –al farg’oniy asarlarida ham keltirib o’tilgan. ayniqsa ahmad-al farg’oniyning «nil» darsida suv sathining yil davomida kuzatishga mo’ljallab qurgan asbobi ajoyibdir. gidromashinalar mexanik harakatni suyuqlik harakatiga (nasos) yoki suyuqlik harakatini mexanik harakatga aylantiruvchi qurilmalardir. bunday qurilmalardan eng birinchisi oddiy charxpalakdir. undan o’rta osiyo, misr, xitoy va hindistonda qadimdan sug’orish, ishlari va tegirmonlarda foydalaniladi. birinchi porshenli nasos qadimgi rusda qurilgan bo’lib inson yoki hayvon kuchi bilan harakatga keltirilib, shaxtalardan suvni tortib olgan. lomonosov bir qancha qurilmalarni charxpalak yordamida harakatga keltirish ustida ishladi. dunyodagi birinchi gesni 1981y dolivo-dobrovoliskiy germaniyada ishga tushirdi. keyinchalik 1893 yilda shchenovich rahbarligida rossiyada qurilgan. o’zbekistonda 1926 yil bo’z suv ges ishga tushdi. hozirda gidravlik mashinalardan paxta terish mashinalari, traktorlar turli xil avtomobillar va boshqa mashina-mexanizmlarda keng qo’llanilmokda. gidravlik mashinalar xalq xo’jaligining turli sohalariga izchil kirib bormokda. juda …

birligiga to’g’ri kelgan hajmi solishtirma hajmi deyiladi. demak ; birligi pv=rt (5) v) zichlik. suyuqlikning hajm birligiga to’g’ri keluvchi tinch xoldagi massa zichlik deyiladi. (6) ba’zan nisbiy zichlik tushunchasi kiritiladi. «suyuqlik zichligining suvni 40 s dagi zichligiga nisbati nisbiy zichlik deyiladi. (7) u holda nisbiy zichlik solishtirma og’irlik orqali quyidagicha ifodalanadi, zichlik temperaturaga bog’liq shuning uchun (8) demak, issiklik o’zgarishi bilan hajm ham o’zgaradi. suyuqlikning bu xususiyatidan foydalanib ko’pgina asboblar yaratilgan. suyuqlikning hajmiy kengayishini ifodalash uchun hajmiy kengayishni temperatura koeffisenti kiritilgan, (9) birlik hajmdagi suyuqlikning t=1 ga oshgandagi kengayish miqdori uning hajmiy kengayish temperatura koeffisienti deyiladi. t=20 0s da suv : mineral moylar uchun . simob uchun suyuqlikni siqilishi . texnikada tabiatda katta hajmni katta bosim ostida o’zgarishi sezilarli bo’ladi. hajmni siqilish koeffisienti (10) qovushqoqlik xodisasi suyuqliklar harakatlanayotganda namoyon bo’ladi va zarralarning harakatiga karshilik ko’rsatadi. qovushqoqlik darajasi qovushqoqlik koeffisienti deyiladi. f-kuch ta’sirida olgan tezligi u bo’lsin. idish asosidan u, masofada …

xam o’rganadi. odatda, suyuqliklar muvozanat holda bo’lganda uning ayrim bo’laklarining boshqa bo’laklariga bo’lgan ta’siri, suyuqlik saqlanayotgan idish devorlariga va unga botirilgan jismga ta’siri bosim orqali ifodalanadi. tinch turgan suyuqlikdagi bosimning xossalari tinch turgan suyuqlikdagi bosim (ya’ni gidrostatik bosim) ikkita asosiy xossaga ega: 1-xossa - gidrostatik bosim u ta’sir qilayotgan yuzaga normal bo’yicha yo’nalgan bo’ladi. bu xossaning to’g’riligini isbotlash uchun gidrostatik bosim r o’zi ta’sir qilayotgan yuzaga normal bo’yicha yo’nalmagan deb faraz qilamiz. bu holda r normal va urinma yo’nalishlarda proeksiyalarga ega bo’ladi. urinma yo’nalishidagi proeksiya i va ii qismlarining bir-biriga nisbatan siljishiga olib keladi. suyuqlik muvozanatda bo’lgani uchun r normal bo’yicha yo’nalmagan degan fikr noto’g’ri ekanligi kelib chiqadi. 2-xossa - gidrostatik bosim u ta’sir qilayotgan nuqtada hamma yo’nalishlar bo’yicha bir xil qiymatga ega. bu xossani isbotlash uchun suyuqlik ichida tomonlari dx, dy, dz ga teng bo’lgan tetraedr ajratib olamiz. tetraedrning qiya yuzasiga r kuch ta’sir qilsin. u holda yoz tekislikdagi …

taga yaqinlashadi. bu holda uning ‘ajmi nolga intiladi. shuning uchun yuqorida keltirilgan tenglamalardan quyidagi natija kelib chiqadi: rx=r; ru=r; rz=r, ya’ni rx= ru= rz=r (1) shunday qilib, barcha yo’nalishlarda ta’sir qiluvchi bosim kuchli teng ekanligi isbotlanadi. bu esa ikkinchi xossaning to’g’riligini ko’rsatadi. suyuqliklar muvozantining eyler differensial tenglamasi muvozanat holatidagi suyuqliklarga bosim va og’irlik kuchlari ta’sir qiladi. bosim suyuqlik egallagan ‘ajmning hil xil nuqtasida hil xil qiymatga ega. shuning uchun bosimni koordinata o’qlari x, u, z larning funksiyasi deb qarash kerak. ko’rilayotgan suyuqlikda tomonlari dx, dy, dz ga teng bo’lgan parallelopipedga teng elementar ‘ajm ajratib olamiz (1.6-rasm). endi suyuqlikka ta’sir qiluvchi kuchlarning muvozanat holatini tekshiramiz. og’irlik kuchining proeksiyalari (xdv; (ydv; (zdv bo’lsin; ya’ni gq(xdv; (ydv; (zdv. elementar ‘ajmning uoz tekislikda yotgan sirtiga ox o’qiga yo’nalishida r ga teng, unga parallel bo’lgan sirtiga esa r+ ga teng bosimlar ta’sir qiladi. bu sirtlarga ta’sir qiluvchi bosim kuchlari esa tegishlicha rdydz va (r+ dx)dydz …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gidravlika fanining tarixi va taraqqiyoti, rivojlanish istiqbollari"

1411373531_59246.doc 3 8 , 9 м н м кг = g rt р = g g v v = 1 = × v g v v 1 1 = × = g g [ ] н м g v v × = v m = r g g r = нисбий сув суюк сув суюк м м м m нисб g r = = = ( ) 20 1 20 - + = t t t b r r t v v t d d × = 1 b 0 v v v - = d 0 t t t - = d 0 град t 1 4 10 2 - × = b град t 1 4 10 7 …

Формат DOC, 180,0 КБ. Чтобы скачать "gidravlika fanining tarixi va taraqqiyoti, rivojlanish istiqbollari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gidravlika fanining tarixi va t… DOC Бесплатная загрузка Telegram