matematik va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanish istiqbollari

PPTX 26 pages 5.0 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

презентация powerpoint xalqaro islom akademiyasining mumtoz sharq fakulteti filologiya va tillarni o’qitish ( arab tili) yo’nalishi 1- kurs talabasi qayumova malohatning axborot texnologiyalarini sohada qo'llash fanidan tayyorlagan mustaqil ishi matematik va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanish istiqbollari ko‘pchilikning fikricha, fan shu kun tashvishlari bilan yashaydi. shu kun talablari bilan yaratiladi, shu kunda tatbiq qilinadi va samara beradi. aslida, fan ko‘proq ertangi kunga qaratiladi (10, 20, hattoki 50 yillarni nazarda tutadi). demak, fanning asosiy vazifasi mavjud holatni tanqid qilish, yangi bosqichga ko‘tarish, yangi yo‘nalishlar ochish, ertangi kun imkoniyatlari va talablariga mos ravishda rivojlantirishdir.insoniyat bugungi kun holati, bugungi kun ko‘nikmalari, bugungi kun imkoniyatlari, iqtisodiyoti va siyosati bilan cheklanmasligi kerak. ayniqsa, talabalar (5, 10, 20 yildan keyin jamiyatda o‘zini ko‘rsatadigan mutaxassislar) uchun yuqorida aytilgan fikr muhim. olimlar zimmasida yangiliklarga nafaqat mutaxassislarni, balki keng ommani, ishbilarmonlar, homiylar, ayniqsa, yuqori lavozimdagi rahbarlarni tayyorlash vazifasi turadi. dunyodagi eng badavlat inson bill geyts (misrosoft kompaniyasi bosh direktori): «axborotga …

2 / 26

s) bilan bog‘liq, axborotni uzatish, yig‘ish, qayta ishlash katta ahamiyatga ega bo‘lib qoldi. axborot asosan tasvir, ovoz yoki matn ko‘rinishida bo‘ladi. demak, xilma-xil. shunga qaramay, uni yagona tilda – matematika tilida (kompyuter tilida) bayon qilish, saqlash, uzatish va kompyuterda ishlash mumkin. inson fikrlash va fikrini og‘zaki yoki yozma ravishda chiroyli bayon qila bilishi juda katta ahamiyatga ega ekani hammaga ma’lum. fikrni bayon qilish u yoki bu til orqali amalga oshirilishini hisobga olsak, tilning roli qay darajada kattaligini tushunamiz. tilni o‘rganish, tilga o‘rgatish, boshqa tillar bilan qiyoslash masalalarining samaradorligini oshirish tilshunoslik (lingvistika) fanining asosiy vazifalaridandir. jadal rivojlanayotgan fan-texnika davrida juda katta hajmdagi axborot ustida tezlik bilan ishlashga to‘g‘ri keladi. bu jarayonni boshqarishda inson imkoniyatlari (xotira, tezlik) chegaralangan. samaradorlikni oshirishning yagona yo‘li kompyuterdan foydalanishdir. bu, o‘z navbatida, hamma sohalarning kompyuterda ishlashga moslashtirilgan ko‘rinishlarini yaratishni taqozo etadi. kompyuter meditsinasi, kompyuter iqtisodiyoti, kompyuter huquqshunosligi qatorida tilshunoslikda ham kompyuter lingvistikasi yo‘nalishining paydo bo‘lgani tabiiy hol. …

3 / 26

lingvistikasini yaratishdan oldin o‘zbek tilini mukammal darajada sistemalashtirish, formallashtirish vazifalarini amalga oshirish zaruriyati mavjudligini ko‘rsatadi. o’zbek tili kabi boy, keng va chuqur rivojlangan til masalalarini kompyuterda yechish darajasiga olib chiqish ingliz tiliga qaraganda katta hajmda ish bajarishni talab qiladi. demak, lingvistika+matematika+kompyuter birligida ishlashimiz lozim. bu quyidagi ishlarni amalga oshirishni taqozo etadi: • tilni (bizning holda o‘zbek tilini) sistemalash, to‘liq ma’lumotlar bazasini yaratish va uni dunyo tili (bizning holatda ingliz tili) bilan qiyoslash. • aniq fanlar, texnika, meditsina, biznes, tijorat, huquqshunoslik, diplomatiya, munshaot sohalarida hizmat qiladigan o‘zbek tilining aniq, qisqa va xalqaro me’yorlarga asoslangan axborot uslubini yaratish. • o’zbek tili grammatikasining formal va aksiomatik modellarini yaratish. • o’zbek tilini kompyuterga olib kirish, ya’ni o‘zbek tili bilan bog‘liq masalalar – o‘zbek tiliga o‘qitish, bilimlarni baholash (test), matnlarni o‘zbekcha ovozlashtirish, axborotni ovoz orqali kompyuterga kiritish, matnlarni tahrirlash, tarjima qilishni kompyuterda bajaradigan dasturlarni ishlab chiqish. mazkur tadbirlarni amalga oshirishda o‘zbek kompyuter lingvistikasi quyidagi bo‘limlarga …

4 / 26

, balandligi, yuzasi, hajmini o‘rgatadi. biz, odatda, har bir narsaning shakliga e’tibor beramiz. demak, bu matematikaning geometriya sohasi. 3. fikrlar (mulohazalar) matematikasi fikrlash jarayonini modellashtirib, natijaviy fikrning to‘g‘ri yoki noto‘g‘riligini hisoblab beradi. bu sohani matematik mantiq deymiz. lingvistika fanini kompyuterga olib kirishda aynan matematik mantiq fani katta ahamiyatga ega. kitob muallifi: po‘latov, abdimajid qayumovich. hajmi: 520 bet. yumshoq muqova ofset qog‘ozida. adadi: 500 dona. komputer lingvistikasi: muammo, vazifa hamda istiqboli. jahon miqyosida kechayotgan integratsiya va globallashuv jarayonida o‘zbek tilini dunyoviy tillar darajasiga olib chiqish hayotiy zaruratlardan biri bo‘lib qoldi. mazkur katta, mas'uliyatli, o‘ta muhim maqsadni amalga oshirishda kompyuter texnologiyalariga, xususan, kompyuter lingvistikasi (kl)ga bo‘lgan ehtiyoj yana ham ortib bormoqda. chunki aynan kl o‘zbek tilining jahon miqyosiga olib chiqilishi, o‘zbek tilining ham dunyoviy tillardan biriga aylanishi, uni o‘rganish va o‘rgatish ishlarining takomillashuvi uchun zarur imkoniyat yaratadi. uning asosiy maqsadi lingvistik masalalarni yechishning kompyuter dasturlarini ishlab chiqish va ularni hayotga tatbiq etishdir. …

5 / 26

a-o‘zbekcha va o‘zbekcha-inglizcha tarjima dasturlarini yaratish. 7. yozma matnlarni kompyuterda tahrirlashning dasturlarini ishlab chiqish va uni hayotga tatbiq etish kabilar. shu o‘rinda hal qilinishi dolzarb bo‘lgan mazkur muammolarning eng ahamiyatlisiga, ya'ni o‘zbek tilining o‘ziga xos kompyuter uslubini yaratish masalasiga alohida urg‘u bermoqchimiz. negaki, bu masala yuqorida sanalgan barcha muammolarning asosi, ya'ni muhim yechimi hisoblanadi. biz o‘zbek tilining barcha imkoniyatlari, ma'no boyligi, asrlar davomida shakllangan lug‘at zahirasi, uning go‘zalligi bilan alisher navoiy hazratlari ta'kidlaganidek, boshqa tillardan ustun jihatlaridan haqli ravishda faxrlanamiz. ammo uslubida badiiy-tasvir vositalariga, turli nutqiy jilolar va o‘ziga xos ibora va okkazionalizmlarga o‘rin bo‘lishi mumkin emas. bu uslub badiiy (yoki san'at) uslubi bilan parallel ravishda shakllanib, rivojlanib boraveradi, ammo ularning qo‘llanish sohasi bir-biridan farq qiladi. har ikki uslubda (ya'ni, badiiy uslubdan va kompyuter uslubidan) turli soha vakillari foydalanishadi. kompyuter uslubida jahon andozalari talablariga monand holda fikrlar aniq, qisqa, lo‘nda, displeyda qayta ishlashga moslashtirilgan bo‘ladi. shunday uslubni yaratmas ekanmiz, mamlakatimizdagi …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanish istiqbollari"

презентация powerpoint xalqaro islom akademiyasining mumtoz sharq fakulteti filologiya va tillarni o’qitish ( arab tili) yo’nalishi 1- kurs talabasi qayumova malohatning axborot texnologiyalarini sohada qo'llash fanidan tayyorlagan mustaqil ishi matematik va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanish istiqbollari ko‘pchilikning fikricha, fan shu kun tashvishlari bilan yashaydi. shu kun talablari bilan yaratiladi, shu kunda tatbiq qilinadi va samara beradi. aslida, fan ko‘proq ertangi kunga qaratiladi (10, 20, hattoki 50 yillarni nazarda tutadi). demak, fanning asosiy vazifasi mavjud holatni tanqid qilish, yangi bosqichga ko‘tarish, yangi yo‘nalishlar ochish, ertangi kun imkoniyatlari va talablariga mos ravishda rivojlantirishdir.insoniyat bugungi kun holati, bugungi kun ko‘nikmalari, bug...

This file contains 26 pages in PPTX format (5.0 MB). To download "matematik va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanish istiqbollari", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik va kompyuter lingvist… PPTX 26 pages Free download Telegram