psixologiya fanining tarixi va nutq taraqqiyoti

DOC 8 pages 85.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-ma`ruza: psixologiya mustaqil fan sifatida reja: 1. psixologiya fanining predmeti va vazifalari. 2. psixologiya sоhalari 3. psiхоlоgiya fanining taraqqiyoti tariхi. 4. psixologiya fanining yirik ilmiy yo’nalishlari va maktablari tayanch so’z va atamalar: psixologiya, umumiy psixologiya, «psyuxe», jon, ruh, «logos», psixika, instinkt, xulq-atvor, psixologiya sоhalar, psiхоlоgiya fanining taraqqiyoti tariхi, sixologiya fanining yirik ilmiy yo’nalishlari va maktablari 1. psixologiya fanining predmeti va vazifalari. atrofimizdagi ob’ektiv olam turli fanlarning o’rganish ob’ekti va predmeti bo’lib xizmat qiladi. real dunyoda haqqoniy psixikaga ega yoki uni tashuvchi barcha narsa ularning ob’ekti bo’lib xizmat qiladi. predmeti esa – psixika, uning barcha shakl va faoliyat ko’rinishlari: psixikaning yuzaga kelish qonuniyatlari, shakllanish, faoliyat va namoyon bo’lish, hamda uning ayrim fenomenlaridir. psixologiya yunon tilidan tarjima qilinganda – ta’limot, jon bilim to’g’risida («psyuxe» – jon, ruh va «logos» – ta’limot, ilm) degan ma’noni anglatadi. bu fan eng avvalo inson va insonlarning turli xil ijtimoiy guruhlarining psixik hayoti hamda faoliyati qonuniyatlari to’g’risidagi …

2 / 8

bo’lib nafaqat odamlar, insonlar balki oliy rivojlanishga ega hayvonlar ham xizmat qiladi, ularning psixik hayotini psixologiyaning tarmoqlaridan zoopsixologiya o’rganadi. biroq an’anaviy ravishda psixologiyaning asosiy ob’ekti insondir. unda, psixologiyaning obyekti sifatida - bir inson yoki aniq bir shaxs emas balki turli ijtimoy guruhlar, omma va boshqa insonlarning uyushma shakllari xizmat qiladi (1-sxema). shu tariqa, inson psixologiyasining predmeti bo’lib, insonlarning turli hayot va faoliyati bosqichlarida hamda har xil sharoitlarda individual va guruhiy psixikaning namoyon bo’lishi, rivojlanishi, shakllanishi, faoliyat hamda yuzaga kelish qonuniyati, ayrim psixik fenomenlar va mexanizmlaridir. 2. psixologiya sоhalari. psixologiya tabiiy va ijtimoiy-ilmiy fan sifatida. kishi psixikasining paydo bo’lishi va rivojlanishi eng murakkab muammolardan biri bo’lib, tabiat qonunlarining mohiyatini tushunib yetishga harakat qiladigan tadqiqotchilarni bu muammo hamma vaqt qiziqtirib kelgan. materialistik yo’nalishdagi olimlar psixikaning paydo bo’lishini materiyaning uzoq davom etgan rivojlanishining natijasi deb izohlashadi. ular materiyaning tabiatini tadqiq qilisharkan, harakat materiyaning hayot kechirish usuli, uning tarkiban o’ziga xos ajralmas xususiyati ekanligi …

3 / 8

va uning psixikasi haqidagi qarashlari «ideal shahar aholisining fikrlari», «masalalar mohiyati», «falsafiy savollar va ularga javoblar», «jism va aksidentsiyalarning shakllariga qarab bo’linishi», «sharhlardan», «hikmat ma’nolari», «aql ma’nolari to’g’risida» kabi qator asarlarida bayon etilgan. abu rayhon beruniy o’zining «o’tmish yodgorliklari» kitobida inson hayotiga doir xilma-xil ma’lumotlarni keltiradi. ibn sinoning 5 tomlik «tib qonunlari» asarida organizmning tuzilishi, undagi nervlar va nerv yo’llari, fiziologik jarayonlar bilan bog’liq psixik jarayonlar haqida ancha muhim ma’lumotlar bor. uning «odob haqida» risolasi ham inson shaxsini shakllantirish to’g’risidagi jiddiy asardir. yusuf xos hojibning «qutadg’u bilig» asaridagi bosh masalalardan biri komil insonni tarbiyalashdir. abdurahmon jomiyning «bahoriston», «xiradnomai iskandariy», «tuhfatul ahror», «silsilatuz zaxob» va boshqa asarlarida ilm-ma’rifat, ta’lim-tarbiya, kasb-hunar o’rganish, yaxshi xislatlar va odoblilik haqidagi fikrlar ifodalangan. davoniy o’zining «axloqi jaloliy» nomli asarida insoniy fazilatlarni to’rtga bo’ladi va bular donolik, adolat, shijoat va iffatdir. alisher navoiyning “xazoin-ul maoniy”, «mahbub-ul qulub» va boshqa asarlarida yetuk, barkamol insonning axloqi, ma’naviyati, odamlarga munosabati, …

4 / 8

ri va xx asr boshlarida g’arbiy yevropa mamlakatlarida va aqshda yana turli munozaralarga sabab bo’la boshladi. (i.m.pavlov, n.e.ribakov, k.n.kornilov, p.p.blonskiy, a.s.vigoskiy - rossiya, u.djems, s.xoll - aqsh va boshqalar). jonsiz, noorganik materiyadan tortib to eng oliy va murakkab materiya hisoblanmish kishi miyasiga qadar barcha materiya moddiy olamning yalpi xususiyati - in’ikos etish xususiyatiga, ya’ni taasurotga javob qaytarish qobiliyatiga egadir. jonsiz tabiatda harakat jism va moddalarning mexanik, fizikaviy yoki kimyoviy ta’siri tarzida yuz berishi mumkin. noorganik tabiatdagi harakatning oddiy misollariga e’tibor qiling: dengizdagi qoya suvning ta’siriga muayyan qarshilik ko’rsatadi - to’lqinlar qoyaga urilib qaytadi, lekin qoyaning o’zi ham sekin-asta yemirila boshlaydi; quyosh nuri suv yuzasiga kelib urilgach, sinib qaytadi; elektr razryadlari natijasida ozon molekulalari hosil bo’ladi. jonli materiyaga in’ikosning biologik shakllari xos bo’lib, jonli materiyaning ma’lum bir bosqichida esa in’ikosning yangi shakli sifatidagi psixika paydo bo’ladi. materiya harakatining biologik shakli - hayot-tabiat rivojlanishining sifat jihatidan yangi bosqichidir. o’lik materiyadan tirik materiyaga …

5 / 8

-biri bilan qo’shilib kattalashuvi, yoki maydalashib ko’payib turishi mumkin deb taxmin qilinadi. bu o’ta katta molekulalar koaservatlar deb atala boshlangan. jarayon yana takrorlanadi: o’sish, parchalanish va hokazo. hozirgi tirik organizmning ehtimoldan uzoq bo’lmagan prototiplari-koaservatlarda bo’lgani kabi har qanday jonli materiyada in’ikos jonsiz tabiatdagi in’ikosga qaraganda sifat jihatidan yangi shakl kasb etadi. u faqat tashqi taasurotning kuchi va xarakteriga emas, balki organizmning ichki holatiga ham bog’liq bo’ladi. har qanday jonli organizm barcha tashqi qo’zg’atuvchilarga nisbatan tanlangan holda «faol» munosabatda bo’ladi va bu bilan jonli materiyaning sifat jihatidan yangi xususiyatini - o’z-o’zini tartibga solish xususiyatini namoyon qiladi. 3. psixologiya fanining predmeti haqidagi tasavvurlar taraqqiyotining asosiy bosqichlari psixologiya qadimiy fanlardan hisoblanadi. uning paydo bo’lishi kishilik jamiyati taraqqiyoti bilan bog’liqdir. ijtimoiy hayot ehtiyojlari qadim zamonlardan buyon kishini tevarak-atrofdagi odamlarning psixik jihatdan tuzilish xususiyatlarini farqlay bilishga va ularni o’z hatti-harakatlarida hisobga olishga majbur etib kelgan. har qanday odam o’z tajribalariga asoslanib, o’ziga atrof voqelikni u …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya fanining tarixi va nutq taraqqiyoti"

1-ma`ruza: psixologiya mustaqil fan sifatida reja: 1. psixologiya fanining predmeti va vazifalari. 2. psixologiya sоhalari 3. psiхоlоgiya fanining taraqqiyoti tariхi. 4. psixologiya fanining yirik ilmiy yo’nalishlari va maktablari tayanch so’z va atamalar: psixologiya, umumiy psixologiya, «psyuxe», jon, ruh, «logos», psixika, instinkt, xulq-atvor, psixologiya sоhalar, psiхоlоgiya fanining taraqqiyoti tariхi, sixologiya fanining yirik ilmiy yo’nalishlari va maktablari 1. psixologiya fanining predmeti va vazifalari. atrofimizdagi ob’ektiv olam turli fanlarning o’rganish ob’ekti va predmeti bo’lib xizmat qiladi. real dunyoda haqqoniy psixikaga ega yoki uni tashuvchi barcha narsa ularning ob’ekti bo’lib xizmat qiladi. predmeti esa – psixika, uning barcha shakl va faoliyat ko’rinishlari: psixik...

This file contains 8 pages in DOC format (85.0 KB). To download "psixologiya fanining tarixi va nutq taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya fanining tarixi va … DOC 8 pages Free download Telegram