o’rta maktab kimyo kursida “mineral o’g’itlar ishlab chiqarish”mavzusini o’qitish metodikasi

PPT 23 pages 663.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 663.5 KB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

слайд 1 farg’ona davlat universtiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo o’qitish metodikasi yo’nalishi 15.26-guruh talabasi komilov isaqjonning kimyo texnologiyasi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi taqdimoti mavzu: o’rta maktab kimyo kursida “mineral o’g’itlar ishlab chiqarish”mavzusini o’qitish metodikasi i kirish. o’g’itlar haqida umumiy tushuncha. fosforli o’g’itlar ii asosiy qism.. fosforli o’g’itlarni sanoat miqyosida ishlab chiqarish. 2 fosforli o’g’itlarni qishloq xo’jaligidagi ahamyati.. 3” fosfor va uning birikmalari” mavzusini o’qitish jarayoniga “muammoli o’qitish”usulini joriy etish. iii xulosa. iv foydalanilgan adabiyotlar. kirish har bir jamiyatni , fanni o’rganish bilan birga uning paydo bo’lish , rivojlanish , yuksalish va bugungi kundagi mavqega erishgunga qadar bosib o’tgan yo’li, bu yo’lning ayrim bosqich va davrlari, ularda yashab ijod etgan izlanuvchi, tad qiqotchi olimlar yoki turli kasb egalarining shu fanning yaratilishiga qo’shgan hissalari, hodisa va atrof- muhitdagi materiyani o’rganishda ularga yondashish usullari bilan tanishish katta ahamiyatga egadir. bunday ma’lumotlar yi g’indisi mazkur fanning tarixini tashkil etadi. shunday qilib, fanni o’rganish bilan …

2 / 23

ko’mir bilan aralashtiriladi va mahsus pechlarda havo kiritmay turib, elektr toki yordami bilan qattiq qizdiriladi. bunda bo’ladigan reaksiyani tushunmoq uchun kalsiy fosfatni kalsiy oksid bilan fosfat angidriddan iborat birikma (3cao • p2o5) deb tasavvur qilish lozim; qum esa, ma'lumki, kremniy (iv)-oksid, ya'ni silikat angidrid sio2 dir. yuqori temperaturada silikat angidrid fosfat angidridni siqib chiqarib, kalsiy oksid bilan birikadi va silikat kislotaning kalsiyli tuzi casio3 ni hosil qiladi, fosfat angidridni esa ko’mir erkin fosforgacha qaytaradi са3(рo4)2 + 3sio2= 3casio3+ р2o5 p2o5 + 5c = 2p + 5co mineral o’g’itlar mineral o’g’itlar. yuqorida aytib o’tilganidek, qishloq xo’jalik ekinlarining hosildorligini oshirish uchun tuproqda o’simliklarning o’sishi va rivojlanishiga zarur bo’ladigan elementlar solish g’oyat katta ahamiyatga ega. tuproqda bu elemetlar organik o’g’itlar (go’ng, torf va boshqalar) va mineral o’g’itlar (mineral xom ashyoni kimyoviy qayta ishlash mahsulotlari) tarzida solinadi. mineral o’g’itlar ishlab chiqarish kimyo sanoatining eng muhim tarmoqlaridan biri, ya'ni sulfat kislota va boglangan azot ishlab …

3 / 23

lantirishdan iborat.eng muhim fosforli o’g’itlar - superfosfat, qo’sh superfosfat va pretsipitat huddi ana shunday yo’l bilan tayyorlanadi. superfosfat hosil qilish uchun, tolqon qilingan tabiiy fosforit (bir molekula ca2(po4)2 ga ikki molekula h2so4 to’g’ri keladigan nisbatda) sulfat kislota bilan aralashtiriladi. bu moddalar aralashmasi yaxshilab qorishtiriladi va to’xtovsiz ishlaydigan mahsus kameralarga solinadi, bu kameralarda reaksiya tugallanadi: ca3(po4)2+ 2h2so4= 2caso4+ ca(h2po4), reaksiya natijasida suvda ancha yaxshi eriydigan birlamchi fosfat ca(h2po4)2 bilan gips aralashmasi hosil bo’ladi. maydalangan yoki donador holga keltirilgan ana shu aralashma superfosfat deb ataladi. oddiy superfosfat - tarkibida nisbatan kam (14-20%) oziq moddalar o’zlashtiriladigan p2o5 bor bo’lgan o’g’it. . birmuncha samarali va tashish uchun qulay o’g’it qo’sh superfosfatdir, bu o’g’it tabiiy fosfatning sulfat kislota ta’sirida emas, balki fosfat kislota ta'sirida parchalanishidan hosil bo’lgan mahsulotdir. qo’sh superfosfatda o’zlashtiriladigan p2o5 miqdori 40-50% ni tashkil etadi. pretsipitat fosforli o’g’it bo’lib, uning tarkibiga suvda erimaydigan, ammo tuproqda bo’ladigan kislotalarda eriydigan ikkilamchi kalsiy fosfat ca2(hpo4)2, boshkqacha …

4 / 23

egadir . fosfor hujayralar protoplazmasi tarkibiga , xromosoma , viruslar va fermentlar tarkibiga kiradi , o’simlik va hayvonlar organizmida fosfor bo’ladi . fosfor – hayot va tafakkur elementi deb yuritiladi . fosfor elementi noma’lum bo’lgan vaqtlarda yer go’ng va kul bilan o’g’itlangan , o’simlikning fosforga bo’lgan ehtiyoji shu yo’l bilan bir qadar ta’min etilgan . fosforli o’g’itlar masalasini rus olimlari a.n.engelgardt , v.v. dokuchayev , p.a.kostichev ,d.n.pryanishnikov hal qildilar va bu o’g’itlar mamlakatimizda keng ishlatila boshladi . mineral o’g’itlar mineral o’g’itlar texnologiyasi mineral o’g’itlar ishlab chiqarish tarmog’i kimyo sanoatining asosiy sohalaridan biri hisoblanadi. respublikamiz paxta yetishtiruvchi asosiy mintaqa bo’lgani sababli, mineral o’g’itlarning paxtachilikdagi roli juda katta. hosildorlikni oshirishda asosiy omillardan biri hisoblanadi. umuman, qishloq xo’jaligini yalpisiga kimyolashtirishda asosiy rol o’ynaydi. ma'lumki o’simlik tarkibi, asosan 10 ta elementdan tashkil topgan bo’lib (azot, fosfor, kislorod, kaliy, magniy, temir, oltingugurt, kalsiy, uglerod, vodorod), ularning 90 % ini uglerod, vodorod, kislorod tashkil qiladi. o’simlik …

5 / 23

respublikamizda, asosan suvda eruvchan o’g’itlar qo’llaniladi, bular jumlasiga oddiy va qo’shsuperfosfat kiradi.fosforli o’g’itlar tabiiy minerallar - fosforit va apatitdan olinadi. markaziy osiyo mamlakatlarida fosforitlar janubiy qozog’istonda kara-tau konida uchraydi. shu kunlarda o’zbekistonning qizilqum fosforit konlaridan ham foydalanilmoqda. hozirgi kunda deyarli hamma zavodlar fosforli o’g’itlarni kara-tau fosforitlaridan ishlab chiqarmoqdalar.oddiy superfosfat kulrang, mayda kukun yoki donalar holida bo’lib, tarkibida 14-18 % p2o5 ega bo’lgan suvda eruvchan o’g’itlardir. oddiy superfosfat ishlab chiqarish texnologiyasi o’zining oddiyligi va arzonligi bilan farq qiladi. azotli o’g’itlar azotli o’g’itlaro’simlikni oziqlantirishda ayniqsa azot elementlarining roli katta. azot oqsil moddasining tarkibiga kiradi, oqsil esa o’simlik va hayvonot hayoti uchun eng kerak bo’lgan protoplazma to’qimalarini tashkil qiluvchi modda bo’lib hisoblanadi. bundan tashqari, azot xlorofill tarkibiga ham kiradi. azot o’g’it sifatida deyarlik hamma azot birikmalari: nh4no3, nano3, kno3,ca(no3)2, nh3 va boshqalar qo’llanilishi mumkin. shular turkumidan qishloq xo’jaligida ko’proq ammoniy selitrasi, karbamid va qisman ammiakli suvi qo’llaniladi. so’nggi yillarda o’zbekiston fanlar akademiyasi umumiy …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta maktab kimyo kursida “mineral o’g’itlar ishlab chiqarish”mavzusini o’qitish metodikasi"

слайд 1 farg’ona davlat universtiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo o’qitish metodikasi yo’nalishi 15.26-guruh talabasi komilov isaqjonning kimyo texnologiyasi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi taqdimoti mavzu: o’rta maktab kimyo kursida “mineral o’g’itlar ishlab chiqarish”mavzusini o’qitish metodikasi i kirish. o’g’itlar haqida umumiy tushuncha. fosforli o’g’itlar ii asosiy qism.. fosforli o’g’itlarni sanoat miqyosida ishlab chiqarish. 2 fosforli o’g’itlarni qishloq xo’jaligidagi ahamyati.. 3” fosfor va uning birikmalari” mavzusini o’qitish jarayoniga “muammoli o’qitish”usulini joriy etish. iii xulosa. iv foydalanilgan adabiyotlar. kirish har bir jamiyatni , fanni o’rganish bilan birga uning paydo bo’lish , rivojlanish , yuksalish va bugungi kundagi mavqega erishgunga qadar bosib o’tgan y...

This file contains 23 pages in PPT format (663.5 KB). To download "o’rta maktab kimyo kursida “mineral o’g’itlar ishlab chiqarish”mavzusini o’qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta maktab kimyo kursida “min… PPT 23 pages Free download Telegram