ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari

PPTX 8 pages 74.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.7 KB

File type PPTX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari. ratsional ovqatlanish.ovqat kaloriyasini aniqlash. taomnoma tuzish ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari. ratsional ovqatlanish.ovqat kaloriyasini aniqlash. taomnoma tuzish ratsional (oqilona) ovqatlanish deganda, odatda, biz asosiy oziq moddalari (oqsillar, yog‘lar, uglevodlar)ning iste’mol qilinayotgan ovqat tarkibida bir-biriga to‘g‘ri (1:1:4) nisbatda bo‘lishini tushunamiz. oqilona ovqatlanish, bu – miqdor va sifati jihatdan to‘la ozuqaviy qiymatli, bir me’yorga asoslangan, kishilarning yoshi, mehnat va boshqa faoliyat turlarini hisobga olgan holda yuksak ish qobiliyatini, sog‘liqni saqlashga imkon yaratadigan to‘g‘ri ovqatlanish tartibidir. ratsional ovqatlanish uchun, eng avvalo, ovqat ratsionida oqsil-lar, yog‘lar, uglevodlar, mineral elementlar, vitaminlar, tuz, suv miq-dori kishilarning yoshi, bo‘yi, vazni, kasb-kori, fiziologik holati (masalan, homiladorlik, emizikli davri), sog‘lig‘i va iqlim sharoitlarini hisobga olgan holda me’yorda bo‘lishi lozim. kunlik ovqat ra-tsionining energetik qiymati va to‘yimliligi muhim miqdoriy ko‘rsatkich hisoblanadi. . ovqatlanish rejimi, ya’ni tartib maromi bir kunda iste’mol qilinadigan ovqatni kun bo‘yicha maqsadga muvofiq to‘g‘ri taqsimlashni, ovqatlanish vaqtini muayyan soatga mo‘ljallab, qat’iy tartib bo‘yicha ovqatlanishni ko‘zda tutadi. …

2 / 8

ing 20–25% ga to‘g‘ri keladi. oqilona ovqatlanish uchun ovqat ratsionida to‘la qiymatli oziq moddalar yetarli bo‘lishi, ovqat ratsioni miqdor va sifat jihatdan yetarli energetik qiymatga ega bo‘lishi, to‘g‘ri ovqatlanish tartibiga rioya qilish kerak. bolalar va o‘smirlar ovqatlanishini tashkil qilish. bolalar ovqat ratsionida to‘la qimmatli oziq va biologik faol moddalar bo‘lishi, ularning miqdori bolaning yoshiga mos kelishi lozim. ratsionidagi oziq moddalarining me’yoridan kam yoki ortiq bo‘lishi bolaning jis-moniy va aqliy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. maktabgacha yoshdagi bolalar kuniga 5 marta ovqatlantirilib, bunda kunlik kaloriyaning 20–25% nonushtada, 15% ikkinchi nonushtada, 25–30% tushlikda, 15% tolma choyda, 20–25% kechki ovqatda berilishi lozim. maktab o‘quvchilari 4 mahal ovqatlanish-lari, bunda nonushta kunlik kaloriyaning 25% ni, tushlik 30% ni, tol-ma choy 20% ni, kechki ovqat 25% ni tashkil etishi kerak. aqliy mehnat bilan shug‘ullanuvchi kishilar mehnati esa kam jis-moniy kuchlanish, ammo yuqori ruhiy zo‘riqish bilan ta’riflanadi. bu esa o‘z navbatida yurakning ishemik kasalliklariga, gipertoniya (qon bosimi yuqoriligi) …

3 / 8

al ovqatlanish kishilar sog‘lig‘ini mustahkamlash bilan birga bevosita kasalliklarni davolash uchun ham qo‘llanishi mum-kin. buning uchun esa parhezdan foydalaniladi. . parhez – sog‘lom kishilar hamda bemorlarga buyuriladigan ovqat ratsionidir. parhez bilan davolash (diyetoterapiya) ortiqcha semizlikda va ba’zi ka-salliklar (gastrit, enterit, kolit, jigar, buyrak xastaliklari va bosh-qalar)ni profilaktika qilish va davolash maqsadida qo‘llaniladi. parhez bilan davolashda ovqatlanish ratsioni, tartibi va masal-liqlarni pishirishga alohida yondashiladi. kasallikning tavsifi, be-morning ahvoli va organizmning o‘ziga xos xususiyatlariga ovqat-ning miqdori va sifat jihatidan mutanosib bo‘lishiga e’tibor be-riladi. bemorlarga betobligi tufayli biror oziq mahsulotini cheklab qo‘yiladigan hollarda ratsionni oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, mineral moddalar va vitaminlar birmuncha muvofiq keladigan qilib belgilanishi lozim. kam ovqat yeyiladigan kunlar tayinlash, oson singadigan taomlar hisobiga ovqatlanish tartibini o‘zgarti-rish, masalliqlarga maxsus pazandalik ishlovi berish usullaridan parhez bilan davolashda keng foydalaniladi semizlik, ateroskleroz, gipertoniya, yurak-tomir kasalliklarida tuz va suyuqlikni kam iste’mol qilish hisobiga ovqat miqdor jihatdan chekla-nadi. odam organizmi energiya sarfining 14% oqsillar hisobiga, …

4 / 8

da va energiya almashi-nuvi jarayonlarini boshqarib turuvchi regulatorlar bo‘lib, ichki va tashqi sekretsiya bezlari tarkibiga kiradi. oqsil yetishmaganda vita-minlar yaxshi o‘zlashtirilmaydi. ovqatda oqsil yetishmaganda immunitet susayadi, xotira pasayadi, bolalar o‘sish va rivojlanishdan ortda qoladi. jigarda yog‘ infiltratsiyasi ro‘y berib, sirroz boshlanishi mum-kin, ichki sekretsiya bezlari (me’daosti bezi, jinsiy bezlar, qalqonsi-mon bez) faoliyati buziladi. organizmga tushadigan oqsil me’yori ortib ketganda ko‘pgina a’zolar va tuzilmalar faoliyatiga yomon ta’sir qiladi. oqsillar organizmda, asosan, 20 xil aminokislotalarga parchalanadi. aminokislotalar yetishmovchiligida kvashiorkor deb nomlanuvchi kasallik kelib chiqadi. ovqatga yolchimaydigan 2–3 yashar bolalarda ham uchraydi. bu bo-lalar juda ozib ketadi, jigar kattalashib, teri va soch pigmentatsiyasi buziladi, yuzi va oyoqlari shishadi, ruhiy holati izdan chiqadi. organizmga tushib turadigan va sarflanadigan oqsil bir-biriga teng bo‘lsa, azot muvozanati yuzaga keladi, bu esa organizm uchun juda muhim-dir. yog‘lar. bir asosli yog‘ kislotalari, glitserin va organik moddalar-ning murakkab efirlari bo‘lib, to‘yingan va to‘yinmagan yog‘ kislo-talari, fosfatidlar, xolesterin va yog‘da eriydigan …

5 / 8

nsonning yoshi, jinsi, mehnat faoliyati turi, iqlim sharoitlariga qarab, ovqat ratsionidagi kunlik yog‘larga bo‘lgan ehtiyoji o‘rtacha 70–120 grammni tashkil qiladi. o‘simliklar va hayvonlardan olinadi-gan oziq-ovqat mahsulotlari yog‘ manbalari bo‘lib xizmat qiladi. lipoidlar: fosfolipidlar va xolesterin organizmda muhim rol o‘ynaydi. fosfolipidlar xolestrinni parchalab organizmdan chiqib ketishiga zamin yaratadi va shu bilan aterosklerozning oldini olish-da, eritrotsidlarning yetilishida, asab tizimi faoliyatini muvofiqlash-tirishda katta rol o‘ynaydi. xolestrin yog‘ kislotalari, jinsiy gormonlar, buyrakusti bezi gormonlari va vitamin d hosil bo‘lishida muhim rol o‘ynaydi. odamning fosfatidlarga bo‘lgan kunlik ehtiyoji 6–7 g ni tashkil etadi. uglevodlar. tabiiy oziq-ovqat mahsulotlarida uglevodlar mono-, di- va polisaxaridlar ko‘rinishida bo‘lib, fiziologik ahamiyati va bi-ologik qiymati asosan ularning energetik xossalari bilan belgilanadi. kunlik ovqat ratsioni oziqlik qiymatining yarmi uglevodlarga to‘g‘ri keladi. organizmning uglevodlarga bo‘lgan talabi o‘simlik manbalari hisobiga qoplanadi. uglevodlarning parchalanishi og‘iz bo‘shlig‘ida boshlanib, me’da-ichakda yana polisaxaridlargacha parchalanadi, uglevodlar jigar va mushak to‘qimalarida glukogen tarzida to‘planib, zarur bo‘lganda organizm ehtiyojiga sarflanadi. uglevodlar …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari"

ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari. ratsional ovqatlanish.ovqat kaloriyasini aniqlash. taomnoma tuzish ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari. ratsional ovqatlanish.ovqat kaloriyasini aniqlash. taomnoma tuzish ratsional (oqilona) ovqatlanish deganda, odatda, biz asosiy oziq moddalari (oqsillar, yog‘lar, uglevodlar)ning iste’mol qilinayotgan ovqat tarkibida bir-biriga to‘g‘ri (1:1:4) nisbatda bo‘lishini tushunamiz. oqilona ovqatlanish, bu – miqdor va sifati jihatdan to‘la ozuqaviy qiymatli, bir me’yorga asoslangan, kishilarning yoshi, mehnat va boshqa faoliyat turlarini hisobga olgan holda yuksak ish qobiliyatini, sog‘liqni saqlashga imkon yaratadigan to‘g‘ri ovqatlanish tartibidir. ratsional ovqatlanish uchun, eng avvalo, ovqat ratsionida oqsil-lar, yog‘lar, uglevodlar, min...

This file contains 8 pages in PPTX format (74.7 KB). To download "ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatlanishning fiziologik-gigi… PPTX 8 pages Free download Telegram

ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "ovqatlanishning fiziologik-gigienik asoslari"

Similar files