yarimo’tkazgichli to’g’rilagichning ishlashini o’rganish

DOCX 4 pages 815.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 815.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

7- tajriba ishi mavzu: yarimo’tkazgichli to’g’rilagichning ishlashini o’rganish ishning maqsadi: yarim o'tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini o'rganish. kerakli jihozlar: tok manbai, ampermetr, voltmetr, mikroampermetr, reostat, yarim o'tkazgichli diod va ulash simlari. nazariy qism moddalarning elektr o'tkazuvchanlik xususiyatlarini tekshirib, ularni uch xilga ajratish mumkin: 1. elektr tokini yaxshi o'tkazuvchi moddalar — bular o'tkazgichlar deb ataladi. o'tkazgichlarga asosan metallar kiradi. bu moddalarda solishtirma elektr qarshiligi 10-610-8 atrofida bo'ladi. 2. elektr tokini o'tkazmaydigan moddalar — bular dielektriklar deb ataladi. rezina, plastmassa, toza suv, havo kabilar dielektriklardir. dielektriklarning solishtirma elektr qarshiligi 10101016 atrofida bo'ladi. 3. o'tkazuvchanligi jihatidan o'tkazgichlar bilan dielektriklar orasida bo'lgan moddalar ham bor. bu moddalarni o'tkazgich deb bo'lmaydi, chunki ular elektr tokini yaxshi o'tkazmaydi, ammo dielektrik ham deb bo'lmaydi. shuning uchun bunday moddalar yarim o'tkazgichlar deb ataladi. mendeleyev davriy jadvalining iv guruhiga kiruvchi germaniy — ge, kremniy- si, selen — se, shuningdek, iii va v guruhidagi elementlarning kimyoviy birikmasidan hosil bo'lgan moddalar: arsenid-galliy …

2 / 4

hundan iboratki, ularning tarkibiga boshqa modda atomlari kiritilsa, xususiy elektr o'tkazuvchanligi bilan bir qatorda aralashmali o'tkazuvchanlik deb ataladigan qo'shimcha o'tkazuvchanlik ham paydo bo'ladi. qo'shimcha o'tkazuvchanlik modda o'tkazuvchanligini ming va undan ko'p martaga oshiradi. aralashmali o'tkazuvchanlik quyidagicha hosil qilinadi. to'rt valentli kremniyga birozgina uch valentli bor (b) atomini kiritaylik. bunda bor atomi kremniy atomlari bilan kovalent bog'lanishga kirishishi uchun bitta elektron yetishmaydi (1- rasm). yetishmagan elektron kristall panjaraning asosiy elementi kremniydan olinadi. kovalent bog'ni hosil qilgan bor va kremniy atomlari juftligida bitta elektron yetishmasligidan uning o'rnida «teshik» hosil bo'ladi. bu teshikni qo'shni kremniy atomining elektroni to'ldirishi mumkin, natijada qo'shni atom bog'ida teshik paydo bo'lib qoladi. o'z navbatida, bu yangi paydo bo'lgan teshikka yana uning qo'shni atomidan elektron kelib o'tirishi mumkin. bu jarayon qayta-qayta takrorlanib, shu tarzda bo'sh o'rin (ya'ni teshik) butun panjara bo'ylab ko'chib yuradi. agar shu yarimo'tkazgichda elektr maydoni hosil qilinsa, «teshik» maydon kuchlanganligi vektori yo'nalishida ko'chib, yarimo'tkazgichda, teshikli elektr …

3 / 4

elektr o'tkazuvchanlikni hosil qiladi. bunday elektr o'tkazuvchanlikni n-turdagi (negative — manfiy degan so'zning bosh harfidan olingan), ya'ni elektron o'tkazuvchanlik deb ataladi. yarim o'tkazgichning elektron o'tkazuvchanligini hosil qiluvchi aralashmalarga donorlar deyiladi. 1- rasm 2- rasm elektron o'tkazuvchanlik va teshik o'tkazuvchanlik sohasiga ega bo'lgan yarimo'tkazgich elektron-teshikli yoki p-n o'tishli yarimo'tkazgich deb ataladi (3- rasm). p-n o'tishli elektron qurilmaga yarimo'tkazgichli diod deb ataladi). p n 3- rasm yarimo’tkazgichli diodning doimiy tok manbayiga to’g’ri (4-rasm) va teskari (5-rasm) ulash hollari quyida keltirilgan: p n n p 4rasm 5- rasm diodning asosiy elektr xarakteristikasi — undan to'g'ri va teskari yo'nalishlarda o'tayotgan tokning yarimo'tkazgichlarga tashqaridan berilayotgan kuchlanishga bog'liqligidir. bunday bog'lanish diodning volt-amper xaraktcristikasi (vax) deb ataladi. 6-rasmda yarimo'tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasi tasvirlangan. 6-rasm qurilmaning tuzilishi va ishlashi yarimo'tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini o'rganishning elektr sxemasi 7- rasmda keltirilgan. qurilma doimiy tok manbayi, o'zgarmas tok voltmetri va a v r d 7-rasm ampermetrlari,yarimo'tkazgichli diod va ulash simlaridan tashkil …

4 / 4

dan ruxsat oling. · qurilma tarkibidagi tok manbaini tok tarmog'iga ulang. · to'g'ri ulangan diodning volt-amper xarakteristikasini olib bo'lgach qurilmani o’chiring · diodni tok manbaiga teskari yo'nalishda ulang · diodga berilayotgan kuchlanishning turli qiymatlarida undan oqayotgan teskari tokning qiymatlarini mikroampermetr yordamida qayd eting. · olingan natijalar asosida quyidagi jadvalni to'ldiring: · tajriba natijalari asosida diodning volt-amper xarakteristikasini grafigini chizing. 1-jadval № to’g’ri ulash teskari ulash i,(ma) u,(v) i,(a) u,(v) 1 2 3 … nazоrat savоllari 1. n va p-turdagi o'tkazuvchanlikning hosil bo'lish mexanizmini tushuntiring. 2. yarim o'tkazgichlarning xususiy va aralashmali o'tkazuvchanligini tushuntiring. 3. qanday yarimo'tkazgichlar donor aralashmali yarimo'tkazgichlar deb ataladi? akseptorli- chi? 4. yarimo'tkazgichli diodning tuzilishi va uning ishlash mexanizmini tushuntiring. 5. yarimo'tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini tavsiflang. 6. yarimo'tkazgichli diodlar radiotexnikada qanday maqsadlarda qo'llaniladi? image6.png image7.png image8.png image9.png image10.jpeg image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarimo’tkazgichli to’g’rilagichning ishlashini o’rganish"

7- tajriba ishi mavzu: yarimo’tkazgichli to’g’rilagichning ishlashini o’rganish ishning maqsadi: yarim o'tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini o'rganish. kerakli jihozlar: tok manbai, ampermetr, voltmetr, mikroampermetr, reostat, yarim o'tkazgichli diod va ulash simlari. nazariy qism moddalarning elektr o'tkazuvchanlik xususiyatlarini tekshirib, ularni uch xilga ajratish mumkin: 1. elektr tokini yaxshi o'tkazuvchi moddalar — bular o'tkazgichlar deb ataladi. o'tkazgichlarga asosan metallar kiradi. bu moddalarda solishtirma elektr qarshiligi 10-610-8 atrofida bo'ladi. 2. elektr tokini o'tkazmaydigan moddalar — bular dielektriklar deb ataladi. rezina, plastmassa, toza suv, havo kabilar dielektriklardir. dielektriklarning solishtirma elektr qarshiligi 10101016 atrofida bo'ladi. 3. ...

This file contains 4 pages in DOCX format (815.9 KB). To download "yarimo’tkazgichli to’g’rilagichning ishlashini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: yarimo’tkazgichli to’g’rilagich… DOCX 4 pages Free download Telegram