laboratoriya ishlari uchun fizika

DOCX 29 pages 1.0 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

“fizika” fanining “mexanika”, “molekulyar fizika va termodinamika”, “elektrostatika” “magnetizm” бўлимlariдан laboratoriya ishlari bajarish uchun 60610500 – kompyuter injiniringi(at-servis) 60610500 – kompyuter injiniringi (kompyuter injiniringi) 60611000 – telekommunkatsiya texnologiyalari 60711500 – mexatronika va robototexnika 60310500 –raqamli iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) 60612100 – kiberxavfsizlik injiniringi farg’ona 2023 ushbu uslubiy ko’rsatmatatu farg‘ona filiali kengashining 202_ yil “___” __________ dagi“____” – sonli bayoni bilan tasdiqlangan. tuzuvchilar: katta o’qi. p.i. movlonov taqrizchi(lar): prof. s.otajonov uslubiy ko’rsatma__________________ kafedraning 2023 yil “___” __________ dagi“____” – sonli yig‘ilishida muhokama qilingan. tf kafedrasimudiri: _____________ d.f.to”xtasinov uslubiy ko’rsatma__________________fakultetining 2023 yil “___” __________ dagi“____” – sonli o‘quv-uslubiy kengashida tasdiqlangan. ki fakultetidekani v.b.v. ______________ yo.a.yusupov “kelishildi” o‘quv-uslubiybo‘limboshlig‘i ____________ sh.umarov 1-mashg’ulot xavfsizlik texnikasi. xatoliklar nazariyasi bilan tanishish. 1. fizikaviy kattaliklarni o’lchash. biror-bir kattalikni o’lchash deganda bu kattalikning birlik sifatida qabul qilingan bir jinsli etalon kattalik bilan solishtirilib, undan necha marta katta yoki kichikligini bilish tushuniladi. fizikaviy kattaliklarni absolyut aniq o’lchab bo’lmaydi. fizikaviy …

2 / 29

yuz beradi va ayni bir kattalikni takroriy o’lchashlar jarayonida ularning qiymatlari doimo bir xil bo’ladi. masalan, masshtabli chizg’ich shkala bo’limlarining bir xil emasligi, kapillyar naycha diametrining uning turli qismlarida turlicha bo’lishi, elektr o’lchov asboblari strelkalarining nol qiymatidan siljib qolganligi va h.k.lar sistemali xatoliklarning paydo bo’lishiga sabab bo’ladi. sistemali xatoliklardan ko’p hollarda ularni o’lchov asbobi ko’rsatishiga tuzatma sifatida hisobga olish yo’li bilan yoki o’lchov asboblarini etalon o’lchov asboblari bilan solishtirish natijasida qutilish mumkin. b) tasodifiy xatoliklar o’lchash jarayonining turli bosqichlariga ta’sir etuvchi alohida sabablar oqibatida paydo bo’ladigan xatoliklardir. masalan, o’lchov asboblarining ko’rsatishidagi noaniqliklar, sezgi organlarimizning nomukammalligi va tashqi (temperatura, bosim, namlik va h.k.) muhitning o’lchash jarayoniga uzluksiz ta’siri tufayli paydo bo’ladigan xatoliklar shular jumlasidandir. bu xatoliklarni tajriba oldidan e’tiborga olishning imkoniyati yo’q. bunday xatoliklarni butunlay yo’qotib bo’lmaydi, lekin ularning sonini minimal qiymatgacha kamaytirish mumkin. tasodifiy xatoliklarning ehtimollik qonuniyatlariga bo’ysunishi ularning o’lchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymatini o’z ichiga oladigan chegaraviy qiymatlarini aniqlash imkonini …

3 / 29

yrim o’lchash natijasi qiymatining farqi ayrim o’lchashlarning absolyut xatosi deyiladi va u .......................... ifodalar yordamida aniqlanadi. so’ngra absolyut xatolikning o’rtacha arifmetik qiymati aniqlanadi: (2) o’lchashlar sifatini to’la tavsiflash uchun o’lchashning nisbiy xatoligi aniqlanadi. ayrim o’lchashlar absolyut xatoliklarining o’rtacha arifmetik qiymatiga nisbati , , , ..., ifodalar yordamida aniqlanib, bu kattaliklar ayrim o’lchashlarning nisbiy xatoliklari deyiladi. o’rtacha absolyut xatolik xo’r ning o’rtacha qiymat xo’r ga nisbati (3) ga o’rtacha nisbiy xatolik deyiladi va uning foizlardagi qiymati ifoda yordamida hisoblanadi. o’lchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymati (4) yordamida aniqlanadi. laboratoriya ishlarini bajarishda nisbiy xatolikning qiymati 3 - 5% oralig’ida bo’lishi kerak. nisbiy xatolikning qiymati 0,5 % dan oshmaydigan o’lchashlar etarli darajada sifatli o’lchashlar hisoblanadi. 3. laboratoriya ishlarini bajarish. har bir laboratoriya ishini bajarish quyidagi sxema asosida olib boriladi: 3.1. ushbu qo’llanmada berilgan laboratoriya ishining tafsiloti diqqat bilan o’qib, chiqiladi va puxta o’zlashtiriladi. 3.2. laboratoriya ishlarini bajarish uchun kerak bo’ladigan asbob-uskunalar bilan tanishgandan so’ng qo’llanmaga …

4 / 29

n fizik katalik ko’rsatiladi. 3. ishchi formula. bunda aniqlanishi kerak bo’lgan kattalikning hisoblab topilgan ishchi formulasi va formulaga kirgan kattaliklarning nomi, shuningdek topilishi kerak bo’lgan kattalikning o’lchov birligi si sistemada ko’rsatiladi. 4. jadval yoki grafik. bunda jadvalga o’lchash natijalari va hisoblab topilgan kattaliklar, absolyut va nisbiy xatoliklarning qiymatlari yoziladi. agar qo’llanma bo’yicha talab qilinsa, fizik kattaliklarning bog’liqlik grafigi chiziladi. 5. xulosa. xulosada tajribadan olingan natijaning mazmuni qisqacha bayon qilinadi. eslatma. ish yuzasidan tayyorlangan hisobotni alohida varaqqa yoki o’quv daftariga yozish mumkin. l a b o r a t o r i ya i s h i № 1 atvud mashinasida kinematika va dinamika qonunlarini o‘rganish kerakli asboblar: atvud mashinasi, qo’shimcha yukchalar, sekundomer. ishning maqsadi talaba ishni bajarish mobaynida «tezlik», «tezlanish»,«massa», «kuch», «impuls» kabi fizik kattaliklarning ma’nosini, nyutonning uchta qonunining mazmunini bilishi hamda bog‘langan yuklar tizimi harakatini ifodalovchi oddiy o‘lchashlarni bajarib, ushbu harakatlarni tavsiflashda kinematika va dinamika qonunlarini tadbiq eta olishi …

5 / 29

ng mexanik harakati davomida bosib o’tgan nuqtalarining geometrik o’rni harakat trayektoriyasi deyiladi. harakat trayektoriyasining uzunligi bosib o’tilgan yo’lni beradi. moddiy nuqtaning boshlang’ich va oxirgi vaziyatlarini tutashtiruvchi, yo’nalishga ega bo’lgan to`g`ri chiziq kesmasiga moddiy nuqtaning ko’chishi deyiladi. ko’chish vektor kattalik, yo’l esa skalyar kattalikdir. jismlarning tezligi vaqt davomida o’zgarib tursa, bunday harakat o’zgaruvchan harakat deyiladi. bunda tezlanish a=(v-v0)/t ifoda orqali aniqlanadi. a tezlanish bilan harakatlanayotgan jismning t vaqtdan keyingi tezligi va bosib o’tgan yo’li tekis tezlanuvchan harakatda s=vt+at2/2 tekis sekinlanuvchan harakatda esa s=vt-at2/2 ifodalar orqali topiladi. tekis tezlanuvchan harakatda tezlik vektorining yo’nalishi bilan tezlanish vektorining yo’nalishi bir xil, sekinlanuvchan harakatda esa qarama-qarshi bo’ladi. to’g’ri chiziqli tekis tezlanuvchan harakatda koordinataning vaqt bo’yicha o’zgarishini ifodalovchi tenglamaga harakat tenglamasi deyiladi. x=x0+v0*t+at 2/2 jism tezligining kattaligi va yo’nalishi bu jismga boshqa jismlarning ko’rsatadigan ta’siri natijasida o’zgaradi. jism tezligining o’zgarishiga, ya’ni tezlanish olishiga yoki uning deformatsiyalanishiga sababchi bo’lgan ta’sirni tavsiflovchi kattalikka kuch deyiladi. jismning olgan tezlanishi …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya ishlari uchun fizika"

“fizika” fanining “mexanika”, “molekulyar fizika va termodinamika”, “elektrostatika” “magnetizm” бўлимlariдан laboratoriya ishlari bajarish uchun 60610500 – kompyuter injiniringi(at-servis) 60610500 – kompyuter injiniringi (kompyuter injiniringi) 60611000 – telekommunkatsiya texnologiyalari 60711500 – mexatronika va robototexnika 60310500 –raqamli iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) 60612100 – kiberxavfsizlik injiniringi farg’ona 2023 ushbu uslubiy ko’rsatmatatu farg‘ona filiali kengashining 202_ yil “___” __________ dagi“____” – sonli bayoni bilan tasdiqlangan. tuzuvchilar: katta o’qi. p.i. movlonov taqrizchi(lar): prof. s.otajonov uslubiy ko’rsatma__________________ kafedraning 2023 yil “___” __________ dagi“____” – sonli yig‘ilishida muhokama qilingan. tf kafedrasimudiri: ______...

This file contains 29 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "laboratoriya ishlari uchun fizika", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya ishlari uchun fizi… DOCX 29 pages Free download Telegram