quyosh energiyasi vujudga kelishi tabiati termo yadro reaksiyasi va uni hisobi

DOC 161,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403783668_47205.doc i n i p p н log 1 å = ekotizimlar va organizmlar quyosh energiyasi vujudga kelishi tabiati termo yadro reaksiyasi va uni hisobi reja: 1 energiya tushunchasi 2 energiya sifati 3 quyosh – biosfera energiyasining asosiy manbai 4 fotosintez va xemosintez 5 energiyani qayta hosil qiluvchi x¢jayralar 6 insoniyatning avtotrofligi 7 fotosintezning foydali ish koeffitsienti (fik) 9 organik moddalarning parchalanishi 10 ekotizim mahsuldorligi 11 ekologik piramidalar 12 trofik zanjirlarda energiyaning xosil bulishi 13 negentropiya 14 yer energiyasida insonning o’rni 1 energiya tushunchasi. «energiya» yunoncha so’z bo’lib, «faoliyat» degan ma‘noni bildiradi. haqiqatan ham har qanday faoliyat energiya sarf qilish yoki energiya chiqarish bilan bog’liq. energiya materiyaning asosiy xususiyati bo’lib hisoblanadi. fizikada energiya deganda, materiyaning har xil shakldagi harakati tushuniladi. uning ilmiy ibora sifatida kiritilishi materiyaning har xil shakldagi (mexanik, issiqlik, kimeviy, yadroviy, gravitatsion va boshqa) harakati, biri ikkinchisini aylantirish xususiyatiga ega. energiya-keng ma‘noda kuch demakdir. termodinamikaning birinchi qonuniga (energiyaning …

fatli energiya hosil qilish uchun past sifatli energiya sarf qilishga to’g’ri keladi. kuyosh energiyasi oqimi, ya‘ni uning biosferada qayta aylantirish zanjiriga olingan qismi, tartibini tashkil etadi va energiyaning ba‘zi qismini eksergiyasini oshiradi. l.i.tsvetkova va boshkalar fikricha, (1999 y.) tabiatda energiyaning sifat ko’rsatkichi bo’lib, quyosh yorug’ligining kaloriya miqdori xizmat qiladi va u 1 kaloriya yuqori sifatli energiya hosil qilishi uchun tarqalishi lozim. har xil energiya manbalarining sifati quyidagi jadvalda keltirilgan (1 - jadval). 1-jadval 1kkal shartli yoqilg’i hosil qilish uchun har xil turdagi energiya sarfi (g. odum va yu.odum bo’yicha, 1978 ) energiya manbai 1 kkal shartli yoqilg’i olish uchun sarflanadigan energiya, kkal 1kkal shartli yoqilg’i ekvivalenti (issiqlik) tarqaluvchi issiqlik energiyasi quyosh yorug’ligi o’simliklar biomassasi yog’och toshko’mir, neft elektr energiyasi 10000 2000 20 2 1 0,25 0,0001 0,0005 0,05 0,5 1 4 shunday qilib, qazib olinadigan yonilg’ining ishchi potentsiali, quyosh yorug’ligi ishchi potentsialidan 2000 marta ko’p, lekin elektr energiyasi ishchi potentsialidan …

mln. km2 muzni eritish va qaynash darajasiga yetkazishi ya‘ni, yer atrofidagi 1000 km qalinlikdagi muz qatlamini eritishi mumkin. yerga quyosh nurlanishining ikki milliarddan bir qismi tushadi, lekin yorqinlik quvvati bizning planetamizda katta bo’lib 1,75(1017 vt ga teng. yerga tushayotgan quyosh yorug’lik energiyasining bir qismi kosmosga qaytadi. qaytayotgan quyosh yorug’lik energiyasi albedo deb ataladi (lotincha olbus - ok) va a xarfi bilan belgilanadi. yaqingacha yer kosmosga 30-40% yorug’likni qaytaradi deb hisoblanardi. yer yo’ldoshlaridan olingan ma‘lumotlar bu qiymat 28% ni tashkil qilishini ko’rsatdi. bu ko’rsatkichni hisobga olgan holda yer 1,26(1017 vt miqdorda yorug’lik quvvatini oladi. yuqoridagilardan kelib chiqib sayyoramizning issiqlik nurlanishi 257 k yoki – 160s deb olish mumkin. yerning yuza harorati va radiatsiyasi mos kelmasligining asosiy sababi issiqlikni kosmosga asosan yer yuzasi emas, balki yerning atmosferasi qaytaradi. 4 fotosintez va xemosintez. barcha fotosintez va zootsenozning katta qismini organik modda va energiya bilan ta‘minlovchi organizmlar – avtotroflar bo’lib, u foto va xemotorflarga …

kteriyalarning ahamiyati biosferaning energetik muvozanatida uncha katta emas. har yili quyosh energiyasini to’plovchi 150 milliard tonna organik moddalar fotosintez tufayli hosil bo’ladi. umuman o’simliklarning yashil to’qimalarida parallel oqimda ikkita qarama-qarshi jarayon fotosintez va nafas olish ruy beradi. fotosintezda organik modda hosil bo’ladi va energiya to’planadi. nafas olishda organik modda va energiyaning bir qismi sarflanadi. agar modda to’planish jarayoni nafas olish jarayonidan ustun bo’lsa, ekotizim biomassasi o’sadi. tirik organizmlarda organik moddalarning parchalanishi metobolizm deb yuritiladi. metabolizm – biokimyoviy reaktsiya va tirik xo’jayralar, energiya o’zlashtirish yig’indisii bo’lib, muhit va organizmlarning modda almashinuvi bilan ro’y beradi. nafas olish aerob va anaerob bo’lishi mumkin. aerob nafas olish fotosintezga teskari jarayon. anoerob nafas olish kislorod aralashuvisiz sodir bo’ladi. 5. energiyani qayta hosil qiluvchi xo’jayralar. inson va hayvon xo’jayralari yashash uchun energiyani, oqsillarni, uglevodlarni hazm qilish orqalix oladi. hazm qilish organlarida ular aminokislota, qand, glitserin, yog’ kislotalariga parchalanib xo’jayra ichiga tushadi va qayta parchalanadi. bu jarayon …

ti tushuniladi. bu kelajakda inson ko’p miqdorda oziqni yuqori molekulali tabiiy organik birikmalardan emas, balki oqsil, yog’, uglevod va boshqa zarur elementlarning past molekulali hatto, alohida elementlaridan foydalanishni bildiradi. hozirgi davrda o’simliklardan olinuvchi oziqni sun‘iy fotosintez yo’li bilan olish bo’yicha izlanishlar olib borilmoqda. insoniyatning avtotroflik g’oyasi ekologik jihatdan qimmatli bo’lib, uning atrof- muhit va organik dunyoga ta‘sirini kamaytiradi. 7 fotosintezning foydali ish koefftsienti. fotosintez jarayonida faqat quyosh energiyasining uncha katta bo’lmagan qismi assimilyatsiyalanadi. bu 1-2% bo’lib fotosintezning foydali ish koefftsienti deb yuritiladi. faqatgina juda qulay sharoitlarda fotosintez samaradorligi 2-4% ga yetadi (asosan nam tropik o’rmon, okeandagi suv o’tlari va okean riflari). suv ekotizimida suv qatlami uzidan quyosh nurlarini o’tishiga halaqit beradi. bundan ko’rinib turibdiki, suv organzmlarining fik 0,5% dan oshmaydi. biomassa to’plash imkoniyati bo’lgan zona eftrofik, ekotizimi esa avtotrof suktsessiya ekotizimi deyiladi. suv tizimi qashshoq va boy biogen elementlari oligotorf va eftroflarga bo’linadi. fotosintez jarayoniga qodir bo’lmagan organizmlar hissasi 1% …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "quyosh energiyasi vujudga kelishi tabiati termo yadro reaksiyasi va uni hisobi"

1403783668_47205.doc i n i p p н log 1 å = ekotizimlar va organizmlar quyosh energiyasi vujudga kelishi tabiati termo yadro reaksiyasi va uni hisobi reja: 1 energiya tushunchasi 2 energiya sifati 3 quyosh – biosfera energiyasining asosiy manbai 4 fotosintez va xemosintez 5 energiyani qayta hosil qiluvchi x¢jayralar 6 insoniyatning avtotrofligi 7 fotosintezning foydali ish koeffitsienti (fik) 9 organik moddalarning parchalanishi 10 ekotizim mahsuldorligi 11 ekologik piramidalar 12 trofik zanjirlarda energiyaning xosil bulishi 13 negentropiya 14 yer energiyasida insonning o’rni 1 energiya tushunchasi. «energiya» yunoncha so’z bo’lib, «faoliyat» degan ma‘noni bildiradi. haqiqatan ham har qanday faoliyat energiya sarf qilish yoki energiya chiqarish bilan bog’liq. energiya materiyaning asosiy x...

Формат DOC, 161,0 КБ. Чтобы скачать "quyosh energiyasi vujudga kelishi tabiati termo yadro reaksiyasi va uni hisobi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: quyosh energiyasi vujudga kelis… DOC Бесплатная загрузка Telegram