psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi

DOC 13 pages 130.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 130.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi mavzusida mustaqil ishi psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi reja: 1. inson psixikasini umumiy qonuniyatlari va funksiyalari. 2. inson psixikasi murakkab tizim sifatida. 3. evolyusiyada tabiiy tanlanishning o‘rni. 4. psixikani rivojlanish bosqichlari. xatti-harakat shakllari 5. tug‘ma va individual xatti-harakat. u.djeymsning instinktlar nazariyasi. inson psixikasini umumiy qonuniyatlari, tizimi va funksiyalari psixikani o‘rganish qator birlamchi tamoyillarga tayanadi, bu tamoyillar tadqiq etilayotgan ob’yektni mazmunli bayon etish, tajriba ma’lumotlariga ega bo‘lish operatsiyalarini rejalashtirish, ularni umumlashtirib, izohlash, shuningdek, ilmiy farazlarni ilgari surib, ularni tekshirish imkonini beradi. psixologiyaning asosiy metodli tamoyillari sifatida quyidagilar ko‘rsatilgan: 1. determinizm tamoyili. bu tamoyilga asosan, barcha mavjudotlar ma’lum sabab, qonuniyatga ko‘ra paydo bo‘ladi, o‘zgaradi va nobud bo‘ladi. psixologik tadqiqotda psixika hayot tarzidan kelib chiqib, mavjudotning turli tashqi sharoitlari ta’sirida o‘zgarishini bildiradi. hayvonlar psixikasi haqida so‘z yuritilganda, uning rivojlanishi biologik qonun sifatidagi tabiiy tanlanish bilan belgilanishini ta’kidlash lozim. odam psixikasini oladigan bo‘lsak, inson ongi kelib chiqishining shakllari va …

2 / 13

lq-atvor, faoliyatni o‘rgangan holda, samarali maqsadga muvofiq harakatlarning ichki psixologik mexanizmlarini aniqlash, ya’ni, psixikaning ob’yektiv qonuniyatlarini ochib berish imkonini beradi. 3. psixika va ongning faoliyatda rivojlanish tamoyili. ushbu tamoyil psixika haqida uning faoliyat jarayoni va natijasi sifatida uzluksiz rivojlanishda ko‘rib chiqilgandagina to‘g‘ri tushuncha hosil bo‘lishini bildiradi. har bir psixik hodisaning tadqiq etilishi shu hodisaning aynan hozirgi vaqtga tegishli bo‘lgan xususiyatlarining ta’rifini, yuzaga kelish va shakllanish tarixini, shuningdek, rivojlanish istiqbollarini o‘z ichiga olgan bo‘lishi kerak. inson psixikasi murakkab tizim sifatida olimlar inson psixologiyasi va xulq-atvorini o‘rganishda ularni bir tomondan, organizmning biologik tuzilishi va faoliyati nuqtai nazaridan, ikkinchi tomondan, ijtimoiy rivojlanish qonunlari yordamida tushuntirib berishga harakat qiladilar. birinchi vaziyatda psixika va xulq-atvorning irsiyat bilan belgilanadigan tug‘ma, anatomiya va fiziologiya bilan bog‘liq bo‘lgan genotipga tegishli xususiyatlar namoyon qilinadi va tadqiq etiladi. bunda psixologlarning tadqiqot predmeti bo‘lib inson organizmi faoliyatining tabiiy qonunlari bilan bog‘liq ravishda psixikaning rivojlanish jarayoni xizmat qiladi. ikkinchi vaziyatda psixika va …

3 / 13

stlabki belgilari 2-3 milliard yil avval, dastlab asta-sekin murakkablashib borgan kimyoviy, organik birikmalar, so‘ngra esa sodda tirik hujayralar ko‘rinishida paydo bo‘lgan. ular tiriklikka xos bo‘lgan rivojlanish, yaratish va orttirilgan, irsiyat tomonidan belgilangan xossalarni keyingi avlodga o‘tkazish xususiyati bilan bog‘liq bo‘lgan biologik evolyusiyani boshlab berganlar. ma’lum psixik xususiyatlarga ega bo‘lgan tirik jismlarning ko‘plab shakllari mavjud. tashqi muhit ta’siriga javoban oddiy tanlovchan ta’sirlanish xususiyati tirik jismning sodda shakllarida ham kuzatiladi. xuddi shu tarzda, bir hujayrali amyoba ba’zi ta’sirotlardan uzoqlashib, boshqalariga yaqinlashadi. amyobaning harakatlari o‘z mohiyatiga ko‘ra, sodda organizmlarning tashqi muhitga moslashishining dastlabki shakllari bo‘lib hisoblanadi. tiriklikning yuzaga kelishi aks ettirishning alohida turi – qo‘zg‘aluvchanlikning paydo bo‘lishi bilan bog‘liq. qo‘zg‘aluvchanlik – bu tirik organizmlar (o‘simlik va hayvonlar)ning biologik foydali yoki zararli ta’sirlarga nisbatan o‘z holatlarini o‘zgartirish bilan javob qaytarish xossasi. qo‘zg‘aluvchanlik tashqi tomondan tirik organizmning majburiy faolligining namoyon bo‘lishi bilan ifodalanadi. organizm rivojlanish darajasi qanchalik yuqori bo‘lsa, yashash muhiti sharoitlarining o‘zgarishi holatida organizm …

4 / 13

h va orqa miyaning tarkib topishi, avval qadimiy, so‘ngra eski va yangi bosh miya po‘stlog‘ining paydo bo‘lishi va rivojlanishi, mnt va tananing boshqa organlari o‘rtasidagi aloqalarning murakkablashishi) jarayonida xulq-atvor shakllarining rivojlanishi sodir bo‘ldi va hayotiy faoliyatning psixik boshqarish darajalarining qatlamlari: sezgilar, qabul qilish, xotira, tasavvurlar, tafakkur, ong, reflekslar yuzaga keldi. nerv tizimi tuzilishi va funksiyalarining takomillashishi psixikaning rivojlanishi uchun asosiy manba bo‘lib xizmat qildi. shu asnoda, evolyusiya rivojlanishi natijasida hayvonlar organizmlari faqatgina biologik muhim ta’sirotlardan ta’sirlanmasdan, balki, o‘z-o‘zidan indifferent bo‘lgan, biologik jihatdan muhim bo‘lmasada, xabar berish ahamiyatiga ega bo‘lgan ta’sirotlardan ta’sirlana boshladilar. voqelikda muhim hayotiy hodisalar haqida xabar beruvchi biologik indifferent ta’sirotlar aks etsalar, voqelikni aks ettirishning bunday shakli sezgirlik deb ataladi. xuddi mana shu psixikaning o‘zi bo‘ladi. sezgirlik sezgilarga nisbatan umumiy qobiliyatni ifodalaydi. a.n.leont’yevning tasdiqlashiga ko‘ra, hayvonlarda sezgirlikning yuzaga kelishi psixika paydo bo‘lishiningob’yektiv biologik belgisi bo‘lib xizmat qilishi mumkin. keyinchalik tirik mavjudotlarda organik jismning rivojlanish jarayonida asta-sekin psixikaning asosiy …

5 / 13

bu ko‘rinishining asosiy farqi hayvonlarni muhit bilan bog‘lovchi – xulq-atvor jarayonlari kabi alohida hodisalarning yuzaga kelishidan iborat. xulq-atvor – bu tirik organizmning tashqi muhit ta’sirlariga javoban yuzaga keladigan murakkab reaksiyalar majmuasi hisoblanadi. tirik mavjudotlar psixikasi rivojlanganligining darajasiga ko‘ra, murakkabligi turlicha bo‘lgan xulq-atvorga ega ekanliklarini alohida ta’kidlab o‘tish zarur. xulq-atvorning sodda reksiyalarini, masalan, chuvalchangning to‘siqqa duch kelganida, o‘z harakat yo‘nalishini o‘zgartirishini kuzatganimizda ko‘rishimiz mumkin. bunda tirik mavjudotning rivojlanish darajasi qanchalik yuqori darajada bo‘lsa, xulq-atvori ham shunchalik murakkablashadi. xuddi shunday holatni itlarda ilgarilangan aks ettirishning namoyon bo‘lishini kuzatamiz. masalan, it ma’lum tahdidga ega bo‘lgan ob’yekt bilan to‘qnashishdan o‘zini olib qochadi. lekin odamda tashqi muhit sharoitlarining to‘satdan o‘zgarib qolishiga javoban ta’sirlanish bilan birga, hayvonlardan farqli o‘laroq, motivatsiyalangan (anglangan) va maqsadli xulq-atvorni shakllantirish qobiliyatiga ega bo‘lgan eng murakkab xulq-atvor kuzatiladi. bunday murakkab xulq-atvorning amalga oshirilish imkoniyati odamda ongning mavjudligi bilan belgilanadi. shunday qilib, yuqoridagi fikrlar asosida, tirik organizmlar psixikasi rivojlanganligining to‘rt asosiy darajasini ajratish …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi"

psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi mavzusida mustaqil ishi psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi reja: 1. inson psixikasini umumiy qonuniyatlari va funksiyalari. 2. inson psixikasi murakkab tizim sifatida. 3. evolyusiyada tabiiy tanlanishning o‘rni. 4. psixikani rivojlanish bosqichlari. xatti-harakat shakllari 5. tug‘ma va individual xatti-harakat. u.djeymsning instinktlar nazariyasi. inson psixikasini umumiy qonuniyatlari, tizimi va funksiyalari psixikani o‘rganish qator birlamchi tamoyillarga tayanadi, bu tamoyillar tadqiq etilayotgan ob’yektni mazmunli bayon etish, tajriba ma’lumotlariga ega bo‘lish operatsiyalarini rejalashtirish, ularni umumlashtirib, izohlash, shuningdek, ilmiy farazlarni ilgari surib, ularni tekshirish imkonini beradi. psixologiyaning asosiy metodli t...

This file contains 13 pages in DOC format (130.0 KB). To download "psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixikaning evolyusiyasi va vuj… DOC 13 pages Free download Telegram

psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "psixikaning evolyusiyasi va vujudga kelishi"

Similar files