nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari

DOC 431.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403781015_47065.doc 2 1 f f r r r r + = 2 1 2 1 ёки f f r f f r + ³ + £ nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari reja: 1. nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari, kuch tushunchasi, absolyut qattiq jism, harakat va muvozanat tushunchalari. 2. statikaning ikkita asosiy masalalar, statika aksiomalari. 3. erkin, qisman erkin va mutloq erksiz jismlar. 4. bog`lanish, ularning turlari va bog`lanish reaktsiyalari. 5. bog`lanishlar aksiomasi. 1. nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari, kuch tushunchasi, absolyut qattiq jism, harakat va muvozanat tushunchalari. qadim zamonlardan beri, necha-necha olimlar moddiy nuqtalarning, ayniqsa qattiq jismlarning xarakat qilish sabablarini, harakatlarining o`zgarish qonuniyatlarini, qaysi hollarda ular muvozanat holatlarda bo`lishlik sabablarini va uning sirlarini aniqlash ustida bosh qotirganlar. necha-necha olimlar turli xil mashinalar, memorlar esa tarixiy inshootlar qurganlar, bazilariniki o`sha davrlardayoq sinib ketgan yoki qulab tushgan, bazilari ancha muddatgacha yaxshi ishlagan va saqlangan, bazilari esa hozirgi kungacha ham …

arakatlanish qonuniyatlarini yoki ularni muvozanatda bo`lish sabablarini o`rgatadi. nazariy mexanikada barcha jismlar absolyut qattiq deb qabul qilinadi, yani jismlar harakat davomida yoki muvozanat holatida o`zining shaklini o`zgartirmaydi deb faraz qilinadi. xvii asrda italiya olimi g.galiley va ingliz olimi i.nyutonlar tomonidan uzoq vaqtlar davomida olib borilgan tajriba va kuzatishlar natijasida harqanday moddiy jismlarning harakatlarini paydo bo`lishi, yoki shu harakatlarning o`zgarishi ularning bir birovlariga ko`rsatayotgan o`zaro tasirlariga, yoki boshqacha qilib aytganda kuchlarga uzviy bog`liq ekanligini aniqladilar. shunga ko`ra kuch, bu bir jismning ikkinchi jismga va ikkinchi jismning birinchi jismga tasiridan iborat ekan. kuch vektor qiymatdan iboratdir, chunki uning yo`nalishi, qo`yilgan nuqtasi va uning son qiymatlaridan birortasi nomalum bo`lsa, uning tasiridagi jismning qaysi tomonga qanday tezlanish bilan harakatini o`zgartirishi haqida aniq malumot olib bo`lmaydi. demak kuch har doim vektor qiymatdan iborat bo`ladi, har doim uining moduli (son qiymati), yo`nalishi va qo`yilgan nuqtasi bizga malum bo`lishi shart. faqat son qiymatini bilishni o`zinigina etarli bo`lgan …

ilida vektorning moduli deb ataladi. agar bir vaqtni o`zida bir jismga bir nechta kuchlar tasir etsa, ularni kuchlar sistemasi deb ataladi. nazariy mexanikada jismlarning ikki xil holatlari o`rganiladi. birinchi navbatda moddiy nuqta yoki qattiq jismlarning harakatsiz (birorta sanoq sisttemasiga nisbatan harakatsiz) yoki muvozanat holatlari o`rganiladi. bunday masalalarni statik masalalar deyiladi. agar moddiy nuqta yoki qattiq jism harakatda bo`lsa uning harakatining qonuniyatini o`rganuvchi qism dinamika qismi deb ataladi. statika qismini o`rganishni statika aksiomalaridan boshlanadi. aksioma degan so`z (grek) yunon tilidan olingan bo`lib, uning o`zbekchaga tarjimasi isbot talab qilinmaydigan oddiy haqiqat degan manoni anglatadi. ular uncha ko`p emas, biz faqat 4-ta aksiomaga asoslangan holda statika qismini o`rganamiz. 2. statika aksiomalari. 1-aksioma. yo`nalishlari qarama -qarshi, son qiymatlari o`zaro teng va tasir chiziqlari bir to`g`ri chiziq bo`ylab yotuvchi ikkita kuchlar sistemasi, o`zaro muvozanatlashuvchi kuchlar sistemasi deyiladi (2. shaklga qarang). 2. shakl. 2-aksioma. agar biror qattiq jism muvozanat holatida yoki qandaydir qonuniyat bilan harakat qilayotgan …

lekin bo`ladi. bu aksiomani quyidagicha talqin qilish mumkin, yani bir nuqtaga qo`yilgan harqanday ikkita va kuch vektorini, shu nuqtaga qo`yilgan boshqa bitta -kuch vektori bilan almashtirish mumkin bo`lib, ushbu kuch avvalgi ikkita kuchning teng tasir etuvchisi deyiladi, va lotincha r harfi bilan belgilanadi. aslida - vektorining moduli yoki uning son qiymati va kuchlarning modullarining yig`indisiga teng emas, lekin shu r kuchining jismga tasiri, va kuch vektorlarining tasirlariga teng degan mazmun kelib chiqadi, yani 4-aksioma. agar ikkita jism bir birlariga tasir ko`rsatayotgan bo`lsalaru, ular muvozanat holatda bo`lsalar, ularning bir birlariga tasir kuchlarining son qiymatlari teng, yo`nalishlari qarama qarshi bo`lib, bir to`g`ri chiziqda yotadilar (4. shakl). bu aksiomani tasir va aks tasir aksiomasi deyiladi, va quyidagicha ifodalanadi. 4.shakl. (1.1) endi biz shu yuqoridagi 4-ta aksiomalarga asoslanib, yangi - yangi xulosalar va gipotezalarni isbot qilishga o`tamiz, masalan quyidagi qoidani isbot qilaylik 1 - qoida. absolyut qattiq jismning biror nuqtasiga qo`yilgan har qanday kuch …

tiq jismning mexanik xolati saqlanib qolgan bo`lishiga qaramasdan, endi jismga a nuqtada emas, balki shu kuchning tasir chizig`ida yotuvchi boshqa v nuqtada joylashgan kuchi tasir etmoqda. kuchining son qiymati va yo`nalishi kuchi bilan bir xil, lekin uning qo`yilgan nuqtasi boshqa. 6. shakl. bundan quyidagi xulosani keltirib, chiqaramiz, yani qattiq jismga tasir etuvchi harqanday kuchni o`z tasir chizig`i bo`ylab, bir nuqtadan ixtiyoriy boshqa nuqtaga ko`chirilganda uning mexanik xolati o`zgarmas ekan. bu xossadan juda keng foydalaniladi, shuning uchun ham unga alohida etibor berilmoqda. statika qismida asosan ikkita masala echiladi: 1) qattiq jismga tasir etayotgan kuchlar sistemasini qo`shish va ularni sodda holga keltirish; 2) qattiq jismga qo`yilgan kuchlar sistemasining muvozanatlik shartini tekshirish; statika masalalari grafik usulda, geometrik usulda yoki analitik usulda echilishi mumkin, lekin hozirgi kunda kompyuterlar yordamida analitik usulda echish keng tarqalgan, grafik usul deyarli qo`llanilmay ketgan. 3. erkin, qisman erkin va mutloq erksiz jismlar. agar berilgan qattiq jism unga tasir etayotgan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari"

1403781015_47065.doc 2 1 f f r r r r + = 2 1 2 1 ёки f f r f f r + ³ + £ nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari reja: 1. nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari, kuch tushunchasi, absolyut qattiq jism, harakat va muvozanat tushunchalari. 2. statikaning ikkita asosiy masalalar, statika aksiomalari. 3. erkin, qisman erkin va mutloq erksiz jismlar. 4. bog`lanish, ularning turlari va bog`lanish reaktsiyalari. 5. bog`lanishlar aksiomasi. 1. nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari, kuch tushunchasi, absolyut qattiq jism, harakat va muvozanat tushunchalari. qadim zamonlardan beri, necha-necha olimlar moddiy nuqtalarning, ayniqsa qattiq jismlarning xarakat qilish sabablarini, harakatlarining o`zgarish qonuniyatlarini, qaysi hollarda ular muvozanat holatlarda bo`lishlik sabablarini ...

DOC format, 431.0 KB. To download "nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nazariy mexanika fani, maqsadi … DOC Free download Telegram