nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari

DOC 400.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404217341_52038.doc 2 1 f f r r r r + = 2 1 2 1 ёки f f r f f r + ³ + £ nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari reja: 1. kuch tushunchasi. 2. absolyut qattiq jism. 3. harakat va muvozanat tushunchalari. 4. statikaning ikkita asosiy masalalari. 5. statika aksiomalari. 6. erkin, qisman erkin va mutloq erksiz jismlar. 7. bog`lanish, ularning turlari va bog`lanish reaktsiyalari. 8. bog`lanishlar aksiomasi. qadim zamonlardan beri, necha-necha olimlar moddiy nuqtalarning, ayniqsa qattiq jismlarning xarakat qilish sabablarini, harakatlarining o`zgarish qonuniyatlarini, qaysi hollarda ular muvozanat holatlarda bo`lishlik sabablarini va uning sirlarini aniqlash ustida bosh qotirganlar. necha-necha olimlar turli xil mashinalar, memorlar esa tarixiy inshootlar qurganlar, bazilariniki o`sha davrlardayoq sinib ketgan yoki qulab tushgan, bazilari ancha muddatgacha yaxshi ishlagan va saqlangan, bazilari esa hozirgi kungacha ham o`z mustahkamligini va ishlash qobiliyatlarini yo`qotmaganlar. lekin ularning birortasi ham shu qurgan mashinalarining …

katlarini paydo bo`lishi, yoki shu harakatlarning o`zgarishi ularning bir birovlariga ko`rsatayotgan o`zaro tasirlariga, yoki boshqacha qilib aytganda kuchlarga uzviy bog`liq ekanligini aniqladilar. shunga ko`ra kuch, bu bir jismning ikkinchi jismga va ikkinchi jismning birinchi jismga tasiridan iborat ekan. kuch vektor qiymatdan iboratdir, chunki uning yo`nalishi, qo`yilgan nuqtasi va uning son qiymatlaridan birortasi nomalum bo`lsa, uning tasiridagi jismning qaysi tomonga qanday tezlanish bilan harakatini o`zgartirishi haqida aniq malumot olib bo`lmaydi. demak kuch har doim vektor qiymatdan iborat bo`ladi, har doim uining moduli (son qiymati), yo`nalishi va qo`yilgan nuqtasi bizga malum bo`lishi shart. faqat son qiymatini bilishni o`zinigina etarli bo`lgan kattaliklar skalyar qiymatlar deyiladi. masalan vaqt - t, massa - m skalyar qiymatlar hisoblanadi. ularni qo`yilgan nuqtasi va yo`nalishi bo`lmaydi. vaqt va massa koinotning barcha joyida bir xil o`zgaradi deb qabul qilingan, yani joyga bog`liq emas. 1.1 shaklda kuch vektori tasvirlangan, unda de chizig`i kuchning tasir chizig`i deyiladi, a nuqta kuchning jismga …

m harakatda bo`lsa uning harakatining qonuniyatini o`rganuvchi qism dinamika qismi deb ataladi. statika qismini o`rganishni statika aksiomalaridan boshlanadi. aksioma degan so`z (grek) yunon tilidan olingan bo`lib, uning o`zbekchaga tarjimasi isbot talab qilinmaydigan oddiy haqiqat degan manoni anglatadi. ular uncha ko`p emas, biz faqat 4-ta aksiomaga asoslangan holda statika qismini o`rganamiz. 1. statika aksiomalari. 1-aksioma. yo`nalishlari qarama -qarshi, son qiymatlari o`zaro teng va tasir chiziqlari bir to`g`ri chiziq bo`ylab yotuvchi ikkita kuchlar sistemasi, o`zaro muvozanatlashuvchi kuchlar sistemasi deyiladi (1.2 shaklga qarang). 1.2 shakl. 2-aksioma. agar biror qattiq jism muvozanat holatida yoki qandaydir qonuniyat bilan harakat qilayotgan bo`lsayu, shu jismga yuqorida aytilgan o`zaro muvozanatlashuvchi kuchlar sistemasini qo`ysak, yoki undan shundaylarini olib tashlasak, ushbu jism o`zining muvozanat holatini yoki tegishli qonuniyat bilan qilayotgan harakatini davom etdiraveradi. 1.3 shakl. 3-aksioma. agar biror qattiq jism muvozanat holatida yoki qandaydir qonuniyat bilan harakat qilayotgan bo`lsa va shu jismning biror nuqtasiga qo`yilgan ikkita kuch vektorini, shu vektorlarga …

uchining jismga tasiri, va kuch vektorlarining tasirlariga teng degan mazmun kelib chiqadi, yani 4-aksioma. agar ikkita jism bir birlariga tasir ko`rsatayotgan bo`lsalaru, ular muvozanat holatda bo`lsalar, ularning bir birlariga tasir kuchlarining son qiymatlari teng, yo`nalishlari qarama qarshi bo`lib, bir to`g`ri chiziqda yotadilar (1.4 shakl). bu aksiomani tasir va aks tasir aksiomasi deyiladi, va quyidagicha ifodalanadi. 1.4 shakl. (1.1) endi biz shu yuqoridagi 4-ta aksiomalarga asoslanib, yangi - yangi xulosalar va gipotezalarni isbot qilishga o`tamiz, masalan quyidagi qoidani isbot qilaylik 1 - qoida. absolyut qattiq jismning biror nuqtasiga qo`yilgan har qanday kuch vektorini o`z tasir chizig`i bo`ylab shu jismning ihtiyoriy boshqa bir nuqtasiga ko`chirib qo`ysak, jismning holati o`zgarmaydi. ushbu qoidani isbot qilish uchun, yuqoridagi 1-nchi va 2-nchi aksiomalardan foydalanamiz. faraz qilaylik absolyut qattiq jismning a - nuqtasida kuch vektori tasir etsin. endi shu kuch vektorini jismning xolatini o`zgartirmasdan uning tasir chizig`i bo`ylab joylashgan boshqa v - nuqtaga ko`chirish zarur bo`lsin (1.5 …

uqtadan ixtiyoriy boshqa nuqtaga ko`chirilganda uning mexanik xolati o`zgarmas ekan. bu xossadan juda keng foydalaniladi, shuning uchun ham unga alohida etibor berilmoqda. statika qismida asosan ikkita masala echiladi: 1) qattiq jismga tasir etayotgan kuchlar sistemasini qo`shish va ularni sodda holga keltirish; 2) qattiq jismga qo`yilgan kuchlar sistemasining muvozanatlik shartini tekshirish; statika masalalari grafik usulda, geometrik usulda yoki analitik usulda echilishi mumkin, lekin hozirgi kunda kompyuterlar yordamida analitik usulda echish keng tarqalgan, grafik usul deyarli qo`llanilmay ketgan. 2.erkin, qisman erkin va mutloq erksiz jismlar. agar berilgan qattiq jism unga tasir etayotgan kuchlar tufayli, fazoning ixtiyoriy tomoniga harakat qilaolsa bunday jism erkin jism deyiladi. agar uning harakati malum darajada cheklangan bo`lsa bunday jismlar qisman erkin deyiladi. masalan temir yo`l vagoni faqat shu temir yo`l bo`ylab harakat qilaoladi holos, egri trubkaning ichida joylashgan sharcha faqat shu trubkaning ichi bo`ylab xarakat qialoladi xolos, yani ularning erkinligi chegaralangan. agar jism mutloq harakatsiz bo`lsa, yani uning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari"

1404217341_52038.doc 2 1 f f r r r r + = 2 1 2 1 ёки f f r f f r + ³ + £ nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari reja: 1. kuch tushunchasi. 2. absolyut qattiq jism. 3. harakat va muvozanat tushunchalari. 4. statikaning ikkita asosiy masalalari. 5. statika aksiomalari. 6. erkin, qisman erkin va mutloq erksiz jismlar. 7. bog`lanish, ularning turlari va bog`lanish reaktsiyalari. 8. bog`lanishlar aksiomasi. qadim zamonlardan beri, necha-necha olimlar moddiy nuqtalarning, ayniqsa qattiq jismlarning xarakat qilish sabablarini, harakatlarining o`zgarish qonuniyatlarini, qaysi hollarda ular muvozanat holatlarda bo`lishlik sabablarini va uning sirlarini aniqlash ustida bosh qotirganlar. necha-necha olimlar turli xil mashinalar, memorlar esa tarixiy ...

DOC format, 400.5 KB. To download "nazariy mexanika fani, maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nazariy mexanika fani, maqsadi … DOC Free download Telegram