boburnomada navoiy haqida

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585325.doc αζαρ boburnomada navoiy haqida «bobomiz zahiriddin muhammad bobur nomi bilan har qancha faxrlansak arziydi. o`zbek xalqining dovrug`ini dunyoga toratgan ulug` ajdodlarimizdan biri o`laroq, ul zot bizni tariximizni qadrlashga kelajakka buyuk ishonch bilan qarashga o`rgatadi» i.karimov. «boburnoma» asarida 1551 kishi nomi tilga olingan. ular ichida juda ko`p tarixiy shaxslar (temuriy hukmdorlar, harbiy amaldolar. ilm-fan va san`at namoyandalari)ning shoir mashoirlari (portretlari) va ruhiyatlari mohirona chizilgan, ularning xatti-harakatlari, faoliyatlari bayoni orqali shaxsiy xususiyatlari (xarakterlari) ochib berilgan. tarixiy shaxslarning qiyofalari va fazilatlarini yoritganda, bobur ularga nisbatan haqqoniy munosabatda bo`lishga, ularning yashash tarzi va sharoitidan kelib chiqib, fe`l-atvorlarining eng muhim jihatlarini mumkin qadar aniq va ixcham iboralarda, lo`nda ifodalashga harakt qilgan. «boburnoma»da navoiy haqidagi fikrlarni ko`zdan kechirayin. bobur navoiy bilan uchrashmagan bo`lsa-da, lekin yoshligidan uning shaxsiga va ijodiga katta mehr –muhabbat bilan tarbiya topgan. bobur tug`ilgan yili navoiy buyuk «xamsa»ni yozishga kirishgan, samarqand taxtini egallagan 1498 yili esa navoiy «xazoyin-ul maoniy» devonini tuzgan edi. …

sh joizki, navoiyning turkiy tilda «ko`p va xo`p aytg`oni» mana shu shaklda birinchm marta jomiy tomomnidan aytilgan. jomiy bahoriston kitobining 7-bobida navoiy haqida so`z yuritib, ana shunday obrazli fikr aytgan edi. bobur davom etadi: olti maskaviy kitob nazm qilibtur, besh «xamsa» javobida, yana bir «mantiq-ut tayr» vaznida «lison-ut tayr» otliq. to`rt g`azaliyot devoni tartib qilibtur: «garoyib us sig`ar», «navodir-ush shabbob», «badoyi-ul vasat», «favoid-ul kibar» otliq. . .yana «mezon-ul avzon» otliq aruz bitibtur, bisyor madxuldur. yigirma to`rt ruboiy vaznida to`rt g`akot qilibtur» ko`rinadiki, bobur navoiyga tanqidiy munosabatda bo`lmoqda. navoiy aruzning murakkabligini tushungan holda kitob oxirida shunday yozgan edi: iltimos bu fan ahlidin ulkim, har yerda sahv va xatos voqe` bo`lmish bo`lsa, e`tiroz bila o`tmagaylar va qalami bila tuzatgaylar. bobur «boburnoma»da navoiy xatolari haqida fikr aytsa-da, «muxtasar» asarida bu haqda to`xtalmaydi. s.xasanov fikriga ko`ra, bobur avval kotiblar tomonidan noto`g`ri ko`chirilgan nusxani ko`rgan bo`lsa, «muxtasar»ni bitishdan avval to`g`ri matnni ko`rgan bo`lsa kerakki, navoiy …

r bor. bizningcha, boburga navoiyning turkiy tildagi asarlariga nisbatan fors tilidagi lirik merosining bo`shroq ko`rinishining sababini til imkoniyatlaridan qidirmoq kerak. turkiy tilning serjiloligi, ifoda imkoniyatlarining boyligi yuqoridagi bobur bahosiga sabab bo`lgan. unga «xazoyin-ul maoniy»dagi she`rlarga nisbatan «devoni foniy»dagi she`rlar bo`shroq ko`ringan. bobur navoiyning musiqadan xabardor ekanini, o`zi kuylar yaratganini qayd etadi: yana musiqada yaxshi nimaxor bog`labtur. yaxshi naqshlari va yaxshi peshravlari bordur» navoiy adabiyot va san`atning chinakam xomiysi edi. talantli va iqtidorli kishilarni qadrlar, ularga moddiy va ma`naviy ko`mak berar edi. xirotdagi va boshqa joylardan xirotga kelgan ixtidorli kishilar navoiy ko`magida kamolotga erishganlar. bu haqda bobur shunday yozadi: «ahli fazl va ahli xunarga alisherbekcha murabbiy va munavviy ma`lum emaski, xargiz paydo bo`lmish bo`lgay. ustoz qulmuhammad va shayxi noyi va husayn udayning, sozda saromad edilar, bekning tarbiyat va taqviyati bila muncha taraqqiy va shuhrat qildilar. ustoz behzod va shoh muzaffar tasvirda bekning sa`y va extimoli bila mundoq mashhur va ma`ruf bo`ldilar. …

uridin tasavvur qilur edilar. andoq emas ekandur, bu sifat (ya`ni majozning nozirligi-ta`kid bizniki ) anga jabilli ekandur. samarqandta ekanda ham ushrukdoq nozuk mijoz ekandur». bu fikrning noto`g`ri ekanligi zayliddin vasifiyning «bados-ul voqoye» kitobida keltirilgan mana bu voqea ham isbotlaydi. bir kuni husayn bayqaro va xadicha begim navoiyning uylanmaslik sababi masalasida tortishib qoladilar. bu masalani oydinlashtirish uchun davlatbaxt ismli xadichabegim kanizaklaridan birini she`r ko`rsatish bahonasi bilan namoz asrdan so`ng navoiy xuzuriga jo`natadilar. kanizak shom vaqti bo`lsa ham, uni buni bahona qilib ketishga shoshilmaydi. navoiy bu hila shoh yoki uning xotini tomonidan qurilganini tushunib, kanizakni murod maqsadiga yetkazib kuzatib qo`yadi. x.davron esa «sirli olam» jurnalida e`lon qilgan «navoiyning ichki armoni» nomli maqolasida «navoiy xadichabegimni sevgan, unga husayn bayqaro uylangach uylanmay o`tishga qaror qilgan» degan fikrni aytadi. bu fikr ham to`g`ri emas. chunki xadichabegim go`zal ayol bo`lsa-da navoiy sevadigan ayol emas edi. o`tmishda shaharning rasmiy xotinlaridan tashqari «g`unchachi», «g`ulma» nomlari bilan yurishadigan xotinlari …

, diniy e`tiqodining o`ta kuchli ekanida deb tushunmoq kerak. xalq og`zaki ijodidagi hikoyalarda, badiiy asarlarda bu timsol to`qima timsol bo`lib, xalq o`zi sevgan navoiyni yolg`iz ko`rishni istamay, o`zi yaratgan hikoyalarga guli timsolini olib kirgan. guli haqidagi fikrlar birinchi marta rus adabiyotshunosi semyonov asarlarida uchraydi. semyonov guli timsolining hayotiy asosi yo`qligi, xalq tomonidan kiritilgan timsol ekanini ko`rsatgan. bobur bergan ma`lumotga ko`ra navoiy shoh xazinasidan oladigan maoshini ham olmagan. o`zi tez-tez shoh xazinasiga exsonlar qilib turgan. «mirzodin nima olmas, balki yilda mirzog`a kulliy mablag`lar peshkosh qilur edi». navoiy o`rta osiyoda xo`ja ahrordan keyingi eng boy odam edi. uning bir kunlik daromadi o`n sakkiz ming dinor edi. bu boylik navoiyga shoh tomonidan inhom qilingan yerlardan kelar edi. navoiy bu boyliklar hisobidan masjid, madrasalar qurdirdi, ko`prik va yo`llar barpo etdi, beva-bechoralarda turli in`omlar qilib turdi, ixtidorli kishilarni qo`llab-quvvatladi. «boburnoma»da navoiy qurdirgan imoratlar haqida ham ma`lumotlar uchraydi: alisherbekning o`lturur uylarinim, «unsiya»derlar, maqbara va masjidi jominining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boburnomada navoiy haqida"

1662585325.doc αζαρ boburnomada navoiy haqida «bobomiz zahiriddin muhammad bobur nomi bilan har qancha faxrlansak arziydi. o`zbek xalqining dovrug`ini dunyoga toratgan ulug` ajdodlarimizdan biri o`laroq, ul zot bizni tariximizni qadrlashga kelajakka buyuk ishonch bilan qarashga o`rgatadi» i.karimov. «boburnoma» asarida 1551 kishi nomi tilga olingan. ular ichida juda ko`p tarixiy shaxslar (temuriy hukmdorlar, harbiy amaldolar. ilm-fan va san`at namoyandalari)ning shoir mashoirlari (portretlari) va ruhiyatlari mohirona chizilgan, ularning xatti-harakatlari, faoliyatlari bayoni orqali shaxsiy xususiyatlari (xarakterlari) ochib berilgan. tarixiy shaxslarning qiyofalari va fazilatlarini yoritganda, bobur ularga nisbatan haqqoniy munosabatda bo`lishga, ularning yashash tarzi va sharoitidan kelib...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "boburnomada navoiy haqida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boburnomada navoiy haqida DOC Бесплатная загрузка Telegram