boburnomada navoiy haqida

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662585325.doc αζαρ boburnomada navoiy haqida «bobomiz zahiriddin muhammad bobur nomi bilan har qancha faxrlansak arziydi. o`zbek xalqining dovrug`ini dunyoga toratgan ulug` ajdodlarimizdan biri o`laroq, ul zot bizni tariximizni qadrlashga kelajakka buyuk ishonch bilan qarashga o`rgatadi» i.karimov. «boburnoma» asarida 1551 kishi nomi tilga olingan. ular ichida juda ko`p tarixiy shaxslar (temuriy hukmdorlar, harbiy amaldolar. ilm-fan va san`at namoyandalari)ning shoir mashoirlari (portretlari) va ruhiyatlari mohirona chizilgan, ularning xatti-harakatlari, faoliyatlari bayoni orqali shaxsiy xususiyatlari (xarakterlari) ochib berilgan. tarixiy shaxslarning qiyofalari va fazilatlarini yoritganda, bobur ularga nisbatan haqqoniy munosabatda bo`lishga, ularning yashash tarzi va sharoitidan kelib chiqib, fe`l-atvorlarining eng muhim jihatlarini mumkin qadar aniq va ixcham iboralarda, lo`nda ifodalashga harakt qilgan. «boburnoma»da navoiy haqidagi fikrlarni ko`zdan kechirayin. bobur navoiy bilan uchrashmagan bo`lsa-da, lekin yoshligidan uning shaxsiga va ijodiga katta mehr –muhabbat bilan tarbiya topgan. bobur tug`ilgan yili navoiy buyuk «xamsa»ni yozishga kirishgan, samarqand taxtini egallagan 1498 yili esa navoiy «xazoyin-ul maoniy» devonini tuzgan edi. …

sh joizki, navoiyning turkiy tilda «ko`p va xo`p aytg`oni» mana shu shaklda birinchm marta jomiy tomomnidan aytilgan. jomiy bahoriston kitobining 7-bobida navoiy haqida so`z yuritib, ana shunday obrazli fikr aytgan edi. bobur davom etadi: olti maskaviy kitob nazm qilibtur, besh «xamsa» javobida, yana bir «mantiq-ut tayr» vaznida «lison-ut tayr» otliq. to`rt g`azaliyot devoni tartib qilibtur: «garoyib us sig`ar», «navodir-ush shabbob», «badoyi-ul vasat», «favoid-ul kibar» otliq. . .yana «mezon-ul avzon» otliq aruz bitibtur, bisyor madxuldur. yigirma to`rt ruboiy vaznida to`rt g`akot qilibtur» ko`rinadiki, bobur navoiyga tanqidiy munosabatda bo`lmoqda. navoiy aruzning murakkabligini tushungan holda kitob oxirida shunday yozgan edi: iltimos bu fan ahlidin ulkim, har yerda sahv va xatos voqe` bo`lmish bo`lsa, e`tiroz bila o`tmagaylar va qalami bila tuzatgaylar. bobur «boburnoma»da navoiy xatolari haqida fikr aytsa-da, «muxtasar» asarida bu haqda to`xtalmaydi. s.xasanov fikriga ko`ra, bobur avval kotiblar tomonidan noto`g`ri ko`chirilgan nusxani ko`rgan bo`lsa, «muxtasar»ni bitishdan avval to`g`ri matnni ko`rgan bo`lsa kerakki, navoiy …

r bor. bizningcha, boburga navoiyning turkiy tildagi asarlariga nisbatan fors tilidagi lirik merosining bo`shroq ko`rinishining sababini til imkoniyatlaridan qidirmoq kerak. turkiy tilning serjiloligi, ifoda imkoniyatlarining boyligi yuqoridagi bobur bahosiga sabab bo`lgan. unga «xazoyin-ul maoniy»dagi she`rlarga nisbatan «devoni foniy»dagi she`rlar bo`shroq ko`ringan. bobur navoiyning musiqadan xabardor ekanini, o`zi kuylar yaratganini qayd etadi: yana musiqada yaxshi nimaxor bog`labtur. yaxshi naqshlari va yaxshi peshravlari bordur» navoiy adabiyot va san`atning chinakam xomiysi edi. talantli va iqtidorli kishilarni qadrlar, ularga moddiy va ma`naviy ko`mak berar edi. xirotdagi va boshqa joylardan xirotga kelgan ixtidorli kishilar navoiy ko`magida kamolotga erishganlar. bu haqda bobur shunday yozadi: «ahli fazl va ahli xunarga alisherbekcha murabbiy va munavviy ma`lum emaski, xargiz paydo bo`lmish bo`lgay. ustoz qulmuhammad va shayxi noyi va husayn udayning, sozda saromad edilar, bekning tarbiyat va taqviyati bila muncha taraqqiy va shuhrat qildilar. ustoz behzod va shoh muzaffar tasvirda bekning sa`y va extimoli bila mundoq mashhur va ma`ruf bo`ldilar. …

uridin tasavvur qilur edilar. andoq emas ekandur, bu sifat (ya`ni majozning nozirligi-ta`kid bizniki ) anga jabilli ekandur. samarqandta ekanda ham ushrukdoq nozuk mijoz ekandur». bu fikrning noto`g`ri ekanligi zayliddin vasifiyning «bados-ul voqoye» kitobida keltirilgan mana bu voqea ham isbotlaydi. bir kuni husayn bayqaro va xadicha begim navoiyning uylanmaslik sababi masalasida tortishib qoladilar. bu masalani oydinlashtirish uchun davlatbaxt ismli xadichabegim kanizaklaridan birini she`r ko`rsatish bahonasi bilan namoz asrdan so`ng navoiy xuzuriga jo`natadilar. kanizak shom vaqti bo`lsa ham, uni buni bahona qilib ketishga shoshilmaydi. navoiy bu hila shoh yoki uning xotini tomonidan qurilganini tushunib, kanizakni murod maqsadiga yetkazib kuzatib qo`yadi. x.davron esa «sirli olam» jurnalida e`lon qilgan «navoiyning ichki armoni» nomli maqolasida «navoiy xadichabegimni sevgan, unga husayn bayqaro uylangach uylanmay o`tishga qaror qilgan» degan fikrni aytadi. bu fikr ham to`g`ri emas. chunki xadichabegim go`zal ayol bo`lsa-da navoiy sevadigan ayol emas edi. o`tmishda shaharning rasmiy xotinlaridan tashqari «g`unchachi», «g`ulma» nomlari bilan yurishadigan xotinlari …

, diniy e`tiqodining o`ta kuchli ekanida deb tushunmoq kerak. xalq og`zaki ijodidagi hikoyalarda, badiiy asarlarda bu timsol to`qima timsol bo`lib, xalq o`zi sevgan navoiyni yolg`iz ko`rishni istamay, o`zi yaratgan hikoyalarga guli timsolini olib kirgan. guli haqidagi fikrlar birinchi marta rus adabiyotshunosi semyonov asarlarida uchraydi. semyonov guli timsolining hayotiy asosi yo`qligi, xalq tomonidan kiritilgan timsol ekanini ko`rsatgan. bobur bergan ma`lumotga ko`ra navoiy shoh xazinasidan oladigan maoshini ham olmagan. o`zi tez-tez shoh xazinasiga exsonlar qilib turgan. «mirzodin nima olmas, balki yilda mirzog`a kulliy mablag`lar peshkosh qilur edi». navoiy o`rta osiyoda xo`ja ahrordan keyingi eng boy odam edi. uning bir kunlik daromadi o`n sakkiz ming dinor edi. bu boylik navoiyga shoh tomonidan inhom qilingan yerlardan kelar edi. navoiy bu boyliklar hisobidan masjid, madrasalar qurdirdi, ko`prik va yo`llar barpo etdi, beva-bechoralarda turli in`omlar qilib turdi, ixtidorli kishilarni qo`llab-quvvatladi. «boburnoma»da navoiy qurdirgan imoratlar haqida ham ma`lumotlar uchraydi: alisherbekning o`lturur uylarinim, «unsiya»derlar, maqbara va masjidi jominining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "boburnomada navoiy haqida"

1662585325.doc αζαρ boburnomada navoiy haqida «bobomiz zahiriddin muhammad bobur nomi bilan har qancha faxrlansak arziydi. o`zbek xalqining dovrug`ini dunyoga toratgan ulug` ajdodlarimizdan biri o`laroq, ul zot bizni tariximizni qadrlashga kelajakka buyuk ishonch bilan qarashga o`rgatadi» i.karimov. «boburnoma» asarida 1551 kishi nomi tilga olingan. ular ichida juda ko`p tarixiy shaxslar (temuriy hukmdorlar, harbiy amaldolar. ilm-fan va san`at namoyandalari)ning shoir mashoirlari (portretlari) va ruhiyatlari mohirona chizilgan, ularning xatti-harakatlari, faoliyatlari bayoni orqali shaxsiy xususiyatlari (xarakterlari) ochib berilgan. tarixiy shaxslarning qiyofalari va fazilatlarini yoritganda, bobur ularga nisbatan haqqoniy munosabatda bo`lishga, ularning yashash tarzi va sharoitidan kelib...

DOC format, 2.1 MB. To download "boburnomada navoiy haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: boburnomada navoiy haqida DOC Free download Telegram