tijorat huquqining shakllanishi va rivojlanishi tarixi

DOCX 6 pages 48.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu. tijorat huquqining shakllanishi va rivojlanishi tarixi reja: 1. xorijda tijorat huquqining rivojlanishi 2. o‘zbekistonda tijorat huquqining rivojlanishi 3. o‘zbekistonda tijorat faoliyatiga oid me’yoriy-huquqiy hujjatlar 1.xorijda tijorat huquqining rivojlanishi tijorat huquqi tarmog‘i va atamasi nisbatan yaqinda paydo bo‘lgan hamda muomalaga kiritilgan bo‘lsa-da, ammo xalqaro savdo munosabatlari va ushbu munosabatlarning tartibga solinishi ming yillarga borib taqaluvchi tarixiy ildizga ega. chunki mazkur huquq sohasi bilan bugungi kunda tartibga solinayotgan munosabatlar, savdosotiq aloqalari qadimgi davrlarda, insoniyat jamiyatida mehnat taqsimoti yuzaga kelgan vaqtlardayoq paydo bo‘lganligi shubhasiz. qadimgi bobil, misr, gresiya, rim, xitoy kabi sivilizatsiya o‘choqlaridan topilayotgan moddiy madaniyat yodgorliklari va hujjatlar xalqaro savdo aloqalari o‘sha paytlardayoq keng rivojlanganligini, yer yuzining katta-katta mintaqalarini qamrab olganligini, insoniyat bu sohada o‘sha davrlardayoq boy tajribaga, turfa an’analarga ega bo‘lganligini, bu munosabatlar izchil tarzda tartibga solinganligini ko‘rsatadi. mahsulotning shaxsiy ehtiyojni (qabila, urug‘ ehtiyojini) qondirish maqsadida emas, balki ayirboshlash uchun ishlab chiqarilishi va sotilishi tufayli o‘zaro bitimlar tuzila boshlangan, jamiyatda …

2 / 6

rat muomala) amalga osha boshlagan. biroq, ushbu muomala, xalqaro savdo aloqalari sohasidagi ayrim xalqaro savdo taomillari va odatlarini e’tiborga olmaganda, uzoq vaqtlar davomida izchil tarzda huquqiy tartibga solinmay keldi. xalqaro savdo huquqining o‘ziga xos ko‘rinishlari, ilk shakllari qadimgi rim respublikasi davriga kelibgina paydo bo‘la boshlagan (jus qentium). «jus qentium»ning paydo bo‘lishi quyidagi sabablar bilan bog‘liq: rim davlatining boshqa hududlarni zabt etishi va u yerlarda savdosotiqning yo‘lga qo‘yilishi natijasida o‘sha yerlik savdogarlar rim hududlarida savdo qilish istagini bildirdilar. ammo rim fuqarolari bunga qarshi edilar. shu tufayli xorijiy savdogarlar rim fuqarolari homiyligidan foydalanishga, ular bilan bitim tuzishga majbur edilar. bunda rim fuqarosi o‘z nomidan boshqa rim fuqarolari bilan savdo-sotiq aloqalariga kirishgan, xorijlik savdogarlar esa tovarlarning sotilishini tashkil qilganlar. savdo aloqalarining hajmi va darajasi past bo‘lgan dastlabki davrlarda bunday tartib tomonlarni qanoatlantirgan va noqulayliklar tug‘dirmagan bo‘lsa-da, keyinchalik, yangi hududlarning zabt etilishi, savdo hajmining keskin ortishi munosabati bilan mavjud tartibni o‘zgartirish zarurati yuzaga kelgan. …

3 / 6

oldingi iii asr o‘rtalarida rim davlatida yangi ma’muriy lavozim – peregrinlar pretori (pretor pereqrinus), xorijliklar faoliyati ustidan nazoratni amalga oshirish vazifasi yuklatilgan mansabdor lavozimi joriy etildi. peregrinlar pretori zimmasiga, boshqa vazifalar bilan bir qatorda, peregrinlar (chet elliklar) bilan rimlik fuqarolar o‘rtasida yuz beradigan nizolarni ko‘rib chiqib, hal etish vazifasi yuklatilgan. ularning ushbu sohadagi faoliyati natijasida «xalqlar huquqlar» (jus qentium) deb yuritiluvchi yangi huquq tizimlari vujudga keldi. shu tariqa qadimgi rim davlatida faqat rimlik fuqarolarga nisbatan qo‘llaniladigan milliy fuqarolik huquqi (jus civile) bilan bir qatorda, xalqaro savdo aloqalarini tartibga solishga qaratilgan xalqaro savdo huquqining milliy tizimi ham shakllana boshladi (mashhur nemis yuristi iering «jus qentium»ni «xalqaro savdo huquqi» deb nomlagan). jus qentium qisman xalqaro savdo huquqining o‘tmishdoshi hisoblansa-da, ammo, baribir, u rim milliy huquqidan iborat bo‘lgan va shu sababli xalqaro huquq sohasi bo‘la olmasdi. bundan tashqari, imperator yustinian zamoniga kelib jus qentium va jus civile yagona rim fuqarolik huquqiga qo‘shilib ketgan. …

4 / 6

sida yuz beruvchi nizolar gildiya ichida uning ichki ishi sifatida ko‘rib chiqilib, hal etilgan. savdosotiq sohasida o‘ziga xos bo‘lgan va tan olingan odatlar, taomillar paydo bo‘la boshlagan. keyinchalik ushbu odat qoidalari yoziladigan bo‘lgan. mamlakatlararo savdo aloqalari rivojlanishi bilan birga urfodatlar ham kengayib, takomillashib borgan, turli korporatsiyalar o‘rtasida bu sohada mavjud bo‘lgan farqlar asta-sekin barham topib borgan. xalqaro korporativ huquqdan tijorat huquqi (jus mepcatorim) o‘sib chiqqan. xalqaro savdogarlar huquqining manbalari sifatida o‘rta dengiz davlatlarida qo‘llanib kelgan odat normalarining yozilgan to‘plami, dengiz huquqi qoidalari – «consulato del mare» kabilarni keltirish mumkin. xii–xiii asrlarda angliya va fransiyada keng tarqalgan ana shunday odat normalari yozilgan to‘plam «olerion protsessual qoidalari to‘plami» (roles d’oleron), «visbiy dengiz huquqi» kabilarni ham shunday manbalar jumlasiga kiritish mumkin. shu bilan birga, ushbu odat huquqi normalari faqat savdogarga, uning huquqiy statusigagina taalluqli bo‘lib, savdo ishlariga tatbiq etilmagan. yevropa iqtisodiy taraqqiyoti, savdo faoliyati bilan qamrab olingan hududlarning kengayishi tufayli, avtonom savdo huquqining …

5 / 6

, yangi savdo qonunchiligi vujudga keltirila boshlandi. shu tufayli 1807 yilda fransuz savdo kodeksi qabul qilindi (code de commerce). tijorat huquqi rivojidagi keyingi bosqich 1848 yilda veksel ustavi, 1861 yilda umumgerman savdo nizomining qabul qilinishi (deutshes handelsqesetzbuch) bilan bog‘liqdir. ammo 1871 yilga kelib germaniya imperiyasining yuzaga kelishi va germaniya bojxona ittifoqining barham topishi bilan germaniya savdo nizomi xalqaro savdo huquqining manbaidan milliy qonunchilik hujjatiga aylanib qoldi. «xalqaro savdo huquqi» tushunchasi xix asr va xx asrning birinchi yarmi davomida huquqiy fanlar sohasida qo‘llanilmadi. hozirgi zamon savdo huquqi nishonlari xix asr oxirlarida yuzaga kelgan bo‘lib, bunga xalqaro savdo aloqalarining kuchayishi, uning amaliyotida turli qoidalar, huquq institutlarining keng qo‘llana boshlanganligi turtki bo‘ldi. bunda savdogarlarning tarmoq uyushmalari ishlab chiqqan va muomalaga kiritgan shartnoma namunalari, umumiy qoidalar, tavsiyalar muhim o‘rin tutadi. ular qatoriga london corn trade association, london oil seed association, retined suqar assocition va boshqa ko‘plab boshqa uyushmalarni kiritish mumkin. xalqaro savdo sohasida nodavlat …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tijorat huquqining shakllanishi va rivojlanishi tarixi"

mavzu. tijorat huquqining shakllanishi va rivojlanishi tarixi reja: 1. xorijda tijorat huquqining rivojlanishi 2. o‘zbekistonda tijorat huquqining rivojlanishi 3. o‘zbekistonda tijorat faoliyatiga oid me’yoriy-huquqiy hujjatlar 1.xorijda tijorat huquqining rivojlanishi tijorat huquqi tarmog‘i va atamasi nisbatan yaqinda paydo bo‘lgan hamda muomalaga kiritilgan bo‘lsa-da, ammo xalqaro savdo munosabatlari va ushbu munosabatlarning tartibga solinishi ming yillarga borib taqaluvchi tarixiy ildizga ega. chunki mazkur huquq sohasi bilan bugungi kunda tartibga solinayotgan munosabatlar, savdosotiq aloqalari qadimgi davrlarda, insoniyat jamiyatida mehnat taqsimoti yuzaga kelgan vaqtlardayoq paydo bo‘lganligi shubhasiz. qadimgi bobil, misr, gresiya, rim, xitoy kabi sivilizatsiya o‘choqlaridan topil...

This file contains 6 pages in DOCX format (48.2 KB). To download "tijorat huquqining shakllanishi va rivojlanishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: tijorat huquqining shakllanishi… DOCX 6 pages Free download Telegram