ma’ruzalar to’plami - elektrotexnika fanidan

DOCX 74 pages 3.4 MB Free download

74 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type DOCX

Pages 74

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 74

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’limvazirligi farg’ona politexnika instituti «elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari» kafedrasi elektrotexnika fanidan «texnologik jarayonlarni va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish (tarmoqlar bo’yicha) » ta’lim yo’nalishlari talabalari uchun m a’ r u z a l a r t o’ p l a m i farpi uslubiy kengashida tasdiqlangan bayon №___ _______2021 y. farg’ona –2021 ushbu ma’ruzalar to’plami davlat ta’lim standartlari talablari va “elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasi ishchi o’quv dasturi asosida tuzilgan bo’lib, ushbu ma’ruzalar to’plami texnologik jarayonlarni va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish (tarmoqlar bo’yicha) yo’nalishlari talabalari uchun mo’ljallangan. ma’ruzalar to’plami “elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasining uslubiy seminari yig’ilishida “____” __________ 20__ yil. kuni muxokama qilinib, “№__” bayonida qayd etildi. ma’ruzalar to’plami energetika fakultetining uslubiy komissiyasi tomonidan ko’rib chiqilgan va u “__” __________ 20__ yil kunidagi “№__” bayoni bo’yicha bosmaxonada chop etishga tavsiya etilgan. tuzuvchilar: ass. …

2 / 74

y energetika, quyosh energiyasi, shamol energiyasi, geotermal energiya, bioenergiya, kimyoviy energiya. kirish insonlar qadim zamonlardan buyon elektr xodisalarini amalda ko’rib, uni o’rganib, xatto undan foydalanib kelgan, lekin to 19-asrning o’rtalarigacha elektr va magnit maydonlari aloxida o’rganib kelingan va aloxida xodisalar deb qaralgan. 1820 yilda ersted elektr tokining magnit strelkasiga tasirini o’rgangandan so’ng elektr va magnit maydonlari yagona fizik xodisaning ikki tomoni ekanligi isbotlandi va elektr soxasida amaliy ishlar avj olib ketdi. 1831 yilda faradey elektromagnitik induksiya xodisasini kashf etdi. shu davrdan boshlab elektrotexnika taraqqiyotida yangi, tezkor suratlar bilan rivojlanish bosqichi boshlandi. faradeyning elektromagnitik induksiya qonuni asosida maksvell o’zining mashxur elektromagnitik maydon nazariyasini yaratdi, gers elektromagnitik to’lqinlarni amalda o’rganishga asos soldi. ana shu tariqa 19-asrda sanoat elektrotexnikasi paydo bo’la boshladi. elektr energiyasidan eng avval yoritish (yoyli lampalar) va telegrafda foydalanildi, so’ngra cho’g’lanma tolali lampalar, elektr generatorlari, dvigatellari paydo bo’ldi. shu davrdan boshlab elektr energiyasi jamiyat xayotiga chuqur kirib bordi va elektr …

3 / 74

stansiyalarning quvvati ularda o’rnatilgan yakka generatorlar quvvati bilan aniqlanadi, agar 20-asrning boshlaridagi dastlabki gidrogeneratorlarning (gidroelektr stansiyalari uchun mo’ljallangan generatorlar) quvvati 2 mvt bo’lgan bo’lsa, xozirgi kunda energetika tizimlarida 800 mvt va undan ortiq quvvatli gidrogeneratorlar, 1200mvt quvvatli turbogeneratorlar (issiqlik elektr stansiyalari uchun mo’ljallangan generator) ishlab turibdi. mamlakatni elektr energiyasi bilan taminlash xamma zamonlarda va xamma davlatlarda xam eng dolzarb masala xisoblangan. bugungi kunda, sir emaski, sanoat taraqqiyoti va axolining turmush darajasi elektroenergetika taraqqiyoti bilan bog’liq. shunday qilib, elektrotexnikaning taraqiyot bosqichlariga nazar solsak, uning rivojlanishi xayotiy extiyojlardan kelib chiqishini ko’ramiz. ayniqsa, bugungi, texnikaning intensiv taraqqiyoti davrida jamiyat taraqqiyoti va xayotiy extiyojlar elektroenergerika oldiga yangi talablar qo’ymoqda. bular elektr energiyasiga bo’lgan extiyojning tinimsiz ortishi, elektr energiya ta’minotining sifat darajasiga bo’lgan talablar (uzluksizligi, kuchlanishning me’rda bo’lishi), uning narxi, ekologik va xavfsizlik va xokazo boshqa talablardir. 1. elektrotexnika fani, uning predmeti va strukturasi. elektrotexnika elektr energiyasidan foydalanib ishlovchi qurilma va mexanizmlarni ishlashini, xamda elektr …

4 / 74

lari bilan uzviy bog’liqlikda o’rganiladi. quyidagi sxemada elektrotexnikaning muxandislik tizimlaridagi asosiy qullanilish soxalari va ularning fizikaviy, matematik asoslari keltirilgan. elektrotexnika fani va uning predmeti bevosita kundalik turmushimizda biz foydalanayotgan elektr toki va elektr qurilmalari bilan bog’liq. shu jixatdan olib qaraganda elektrotexnika fani ko’proq amaliy axamiyatga ega va uning asosiy qonuniyatlarini o’rganish kundalik turmushimiz uchun juda zarur. fanni o’rganishda fizikaning elektr va megnetizm bo’limlariga tegishli qonuniyatlar fundamental asos bo’lib xizmat qiladi. barcha elektrotexnik tushunchalar va qonuniyatlar ana shu fundamental tushunchalarning amaliy ifodasi sifatida namoyon bo’ladi. shuning uchun xam elektrotexnika fanini o’rganishda fizikaning asosiy qonuniyatlari muxim va xal qiluvchi o’rin tutadi. elektrotexnika fani umumtexnikaviy fan sifatida barcha texnik oliy o’quv yurtlarida o’qitiladi. elektrotexnika sohasidagi bilimlar muhandislik bilimlarining asoslaridan birini tashkil qiladi. chunki bugungi kunda elektr energiyasisiz texnik taraqqiyotni va jamiyat xayotini tasavvur etish qiyin. zamonaviy texnika va texnologiyalar, avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish jarayonlari - bu ma’lum bir tizimga solingan elektrotexnik va elektron qurilmalarning …

5 / 74

halar 2.1. asosiy fundamental kattaliklar.texnikaviy fanlarda fizikaviy kattaliklar asosiy va xosilaviy kattaliklarga bo’linadi. fundamental fizik kattaliklarning o’lchovlari xalqaro birliklar sistemasi (si) tomonidan me’yorlashtirilib qabul qilingan. bu kattaliklarga quyidagilar kiradi: masofa - m(metr); massa - kg ( kilogramm) vaqt - s (sekund) tok kuchi - a(amper) temperatura - k(kelvin) yorug’lik kuchi - kd (kandela) qolgan barcha fizikaviy kattaliklar shularning xosilaviy birliklari sifatida keltirib chiqariladi. fundamental kattaliklarning etalonlari mavjud bo’lib ular xalqaro birliklar tashkiloti ( si tomonidan nazorat qilinib turiladi). kattaliklarning o’nli darajalari. xisob kitoblar bajarishda ko’pincha o’ta kichik, yoki o’ta katta sonlar bilan ishlashga to’g’ri keladi. bunday xollarda hisobni arifmetik jihatdan sodalashtirish maqsadida sonlar o’n sonining darajalari (10n) sifatida ifodalanadi. bunda n daraja ko’rsatkichi - manfiy yoki musbat son. masalan: 0, 0000023 = 2,3 10-6 yoki 146300000 = 14,63 107 va xokazo. musbat va manfiy darajalarning qabul qilingan xalqaro nomlanishlari mavjud: 10 -18 - a (atto); 10 -15 - f (femto); …

Want to read more?

Download all 74 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruzalar to’plami - elektrotexnika fanidan"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’limvazirligi farg’ona politexnika instituti «elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari» kafedrasi elektrotexnika fanidan «texnologik jarayonlarni va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish (tarmoqlar bo’yicha) » ta’lim yo’nalishlari talabalari uchun m a’ r u z a l a r t o’ p l a m i farpi uslubiy kengashida tasdiqlangan bayon №___ _______2021 y. farg’ona –2021 ushbu ma’ruzalar to’plami davlat ta’lim standartlari talablari va “elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasi ishchi o’quv dasturi asosida tuzilgan bo’lib, ushbu ma’ruzalar to’plami texnologik jarayonlarni va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish (tarmoqlar bo’yicha) yo’nalishlari talabalari uchun mo’ljallangan. ...

This file contains 74 pages in DOCX format (3.4 MB). To download "ma’ruzalar to’plami - elektrotexnika fanidan", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruzalar to’plami - elektrote… DOCX 74 pages Free download Telegram