konstruktsion materiallarni payvandlash, kavsharlashni urganish

DOCX 22 pages 2.0 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

21-24 mavzu. konstruktsion materiallarni payvandlash, kavsharlashni urganish umumiy ma’lumot materiallarni o‘zaro atomar yoki molekular bog‘lanishi hisobiga ajralmaydigan qilib biriktirilishiga payvandlash deyiladi. amalda bu maqsad uchun payvandlanuvchi metallarni payvandlash joylari eritilib, kichik vanna hosil etiladi va uni havoda sovishida kristallanib chok olinadi yoki payvandlash joylari yuqori plastik holga kelguncha qizdirilib, bosim ostida o‘zaro yaqinlashtiriladi. bunda yuzalaridagi oksid pardalar parchalanib, iflosliklar ajralib, yuza g‘adir-budurliklari ezilib, atomlararo tortishish kuchlari hisobiga bog‘lanib chok olinadi. bu usullarda har xil qalinlikdagi metallar va ularning qotishmalarini, nometall materiallar yerda, suv ostida va koinotda payvandlanadi. chunki bu usul ajralmaydigan birikmalar olishdagi boshqa usullar (kovsharlash, mixni porchinlab biriktirish)ga qaraganda puxta birikmalar olinishi, tejamliligi, ish unumining yuqoriligi va boshqa afzalliklariga ko‘ra texnikaning barcha sohalarida keng qo‘llaniladi. metallarni payvandlash usuli odamlarga juda qadimdan ma’lum bo‘lib o‘sha zamonlarda metallarni yer o‘choqlarda qizdirilib, ularni birikish joylarini birini ustiga ikkinchisini qo‘yib zarblab payvandlaganlar. lekin bu usulning nazariy asoslari faqat xix asr oxiri xx asr …

2 / 22

ib turuvchi mexanizmni ham ixtiro etdi (68-rasm, b). 68-rasm. metallarni elektr yordamida payvandlash usullari sxemasi: a – n. n. bernardos usuli: 1 – ko‘mir elektrod; 2 – chok bob sim; b – n. g. slavyanov usuli: 1 – metall elektrod. 1907-yilda esa o. kelberg maxsus qoplamali metall elektrodlardan foydalanishni tavsiya etdi. bunday elektrodlar bilan metallarni elektr yoy yordamida dastaki payvandlashda qoplama erib yoyni barqaror yonishi ta’minlanib, vanna havoning zararli gazlari ta’siridan himoyalanib, sifatli choklar olindi. keyinchalik zamr payvandlash mashinalar, yangi-yangi payvandlash usullar» va texnologiyalar (masalan, metallarni flyus qatlami ostida elektr yoy yordamida, elektroshlak, elektron nur, plazma yordamida payvandlash va boshqa usullar) yaratildi. hozirda 70 dan ortiq usullar mavjuddir. 2-§. payvandlash usullarining tasnifi metallarni payvandlash usullarini gost 19521-84 ga ko‘ra quyidagi sinflarga ajratiladi: termik sinf. bu sinfga kiruvchi usullarning barchasi (elektr yoy yordamida, elektr shlakda, elektron nurida, gaz alangasida, plazmada va boshqalar)da metallarni payvandlash joylarini qizdirishda ajraluvchi issiqlik energiyadan foydalaniladi. termomexanik …

3 / 22

-ust, burchakli va tavrsimon payvand birikmalar uchraydi. 69-rasm. payvand birikmalarining asosiy turlari: a – uchma-uch birikmalar; b – ustma-ust birikmalar; d – burchak hosil qilgan birikmalar; e – tavrsimon birikmalar. choklarni fazodagi holatiga ko‘ra ularni pastki, vertikal, gorizontal va ship choklarga, shuningdek, ularni uzluksiz va uzluklilarga ajratiladi. 70-rasm. choklarning fazodagi holati va ularni hosil qilish sxemasi: a – pastki chok; b – gorizontal chok; d – vertikal chok; e – ship chok. xxvii bob. metallarning payvandlanuvchanligi va payvandlashda struktura o‘zgarishlari l-§. metallarning payvandlanuvchanligi metallarning turli usullarda texnik talablarga javob bera oladigan darajada payvandlanish xususiyatiga payvand-lanuvchanligi deyiladi. metallarning payvandlanuvchanligi ularni kimyoviy tarkibiga, strukturasiga, payvandlash usuliga, rejimiga va boshqa ko‘rsatkichlarga bog‘liq. odatda, metallarning payvandlanuvchanligini aniqlashda bostirilgan chok puxtaligi payvandlanadigan metall puxtaligiga taqqoslanadi. agar chokda nuqsonlar (g‘ovaklik, darz, toblanish) hollar bo‘lmay payvandlanayotgan metallar puxtaligiga yaqin borsa, bunday metallar yaxshi payvandlanuvchan hisob-lanadi. ma’lumki, turli metall konstruksiyalar tayyorlashda asosiy material sifatida po‘latlardan foydalaniladi. aniqlanganki, tarkibida …

4 / 22

n pastligi payvand- lashda o‘ta qizib, havoda sovishida karbidlar hosil bo‘lib, qattiqligi ortadi va bu hol darz ketishiga ham olib kelishi mumkin. po‘latlarda legirlash elementlarni ortishida payvandlanuvchanligi yomonlashadi. shu sababli bu po‘latlarni payvandlashda, avval, ma’lum temperaturagacha qizdirib, payvandlab bo‘lingach termik ishlovlarga berilishi lozim. barcha cho‘yanlar esa yomon payvandlanadi. ularda nuqsonlar (darzlar, kemtik joylari, katta g‘ovakliklar va boshqalar) uchraydi. payvandlashda havoda sovishida chokda va chokka yondashgan joyi toblangan bo‘lishi natijasida, darz ketishi asosiy qiyinchilikni tug‘diradi. cho‘yanlar xilini ko‘pligi va xossalarini xilma-xilligi sababli payvandlash usulini to‘g‘ri tanlash muhimdir. cho‘yan quymalardagi nuqsonlarni payvandlab tiklashda qator usullar bo‘lib, bularning ichida payvandlanuvchi quymani qizdirib payvandlash va qizdirmay payvandlash usullaridan foydalaniladi. 1) payvandlanuvchi quymalarni qizdirib payvandlashda nuqsonli joy 90° li burchak bo‘ylab kesilib, uning atrofi qolip material bilan qoplangan, buyum 600–650oс gacha asta qizdiriladi. keyin payvandlovchi material sifatida, masalan, cho‘yan chiviq, flyus sifatida olinib, gaz alangasida eritib payvandlanadi. 2) quymani qizdirmay payvandlashda esa, avvalo, payvandlash joyiga …

5 / 22

kichik hajmli suyuq metall vanna va unga yondashgan joylari havoda soviyotganda struktura o‘zgarishi fe-fe3c holat diagrammasi bo‘yicha kechadi. bunda chok metallidan to payvandlanuvchi metallgacha bo‘lgan zonalarni quyidagi uchastkalarga ajratish mumkin: i. chok metalli uchastka. payvandlashda bu uchastkada metall elektrodning va payvandlanuvchi metallarning payvandlash joylarining eritishidagi hosil bo‘lgan kichik vannaning havoda sovib kristallanishida bu uchastka hosil bo‘ladi. shu sababli bu uchastka strukturasi kam uglerodli quyma po‘lat strukturasiga yaqin bo‘lib, uzunchoq dendrit kristallardan iborat bo‘ladi. ii. chokka yondoshgan uchastka. payvandlashda bu uchastka metallning ayrim joylarigina erib, qolgan joylari o‘ta qiziydi. shu sababli bu uchastka metallni havoda sovishida hosil bo‘lgan strukturasi qisman yirik donali ferrit va perlitlardan iborat bo‘ladi. iii. o‘ta qizigan uchastka. payvandlashda bu uchastka metalli o‘ta qizib, havoda sovishida struktura donalari ferrit va yirik perlit strukturadan iborat bo‘ladi, negaki o‘ta qizishida austenit donalari yiriklashadi. iv. normallangan uchastka. payvandlashda bu uchastka metalli as3 kritik temperaturadan 30–50oс yuqoriroq temperaturada qizib, havoda sovishida ferrit …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstruktsion materiallarni payvandlash, kavsharlashni urganish"

21-24 mavzu. konstruktsion materiallarni payvandlash, kavsharlashni urganish umumiy ma’lumot materiallarni o‘zaro atomar yoki molekular bog‘lanishi hisobiga ajralmaydigan qilib biriktirilishiga payvandlash deyiladi. amalda bu maqsad uchun payvandlanuvchi metallarni payvandlash joylari eritilib, kichik vanna hosil etiladi va uni havoda sovishida kristallanib chok olinadi yoki payvandlash joylari yuqori plastik holga kelguncha qizdirilib, bosim ostida o‘zaro yaqinlashtiriladi. bunda yuzalaridagi oksid pardalar parchalanib, iflosliklar ajralib, yuza g‘adir-budurliklari ezilib, atomlararo tortishish kuchlari hisobiga bog‘lanib chok olinadi. bu usullarda har xil qalinlikdagi metallar va ularning qotishmalarini, nometall materiallar yerda, suv ostida va koinotda payvandlanadi. chunki bu usul ajr...

This file contains 22 pages in DOCX format (2.0 MB). To download "konstruktsion materiallarni payvandlash, kavsharlashni urganish", click the Telegram button on the left.

Tags: konstruktsion materiallarni pay… DOCX 22 pages Free download Telegram