konstruktsion materiallar texnologiyasi

PPT 32 pages 1.3 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

slayd 1 ma’ruza mavzusi №1. kirish. materiallar xossalari. . reja: 1.materiallar xossalari. materiallar tabiati. 2.metallarning umumiy ta’rifi. 3.metall va qotishmalarning fizik, ximik mexanik va texnologik xossalari 4.metallarning atom kristallik tuzilishi. qattiq jisimlardagi o‘zaro bog‘lanish turlari. kristallarning strukturasi dislokatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar. . konstruktsion materiallarni ishlab chiqarish va ularni usullarini o‘rganuvchi fan konstruktsion materiallar texnologiyasi deb ataladi. konstruktsion materiallarni ishlab detal va mashinalarni ishlab chiqarish jarayonlarini o‘rganuvchi fan mashinasozlik sanoati texnologiyasi deb ataladi. metallar insoniyatga juda qadim zamonlardanoq ma’lum bo‘lib, kishilik jamiyat moddiy madaniyatining rivojlanishda g‘oyat katta rol o‘ynaydi. kirish mashinasozlikda konstruksion materiallar sifatida ishlatiladigan materiallarga metall va uning qotishmalari,metalmas materiallar kiradi.metall qotishmalaridan ayniqsa temir qotishmalari ko’p ishlatiladi.ma’lumki, tabiatda fe,cu,al,ti,mg kabi metallarturli birikmalar ko’rinishida tog’ jinslarida uchraydi.ushbu bo’limda fe,cu,al,ti,mg kabi metallar va ularni qotishmalari tabiiy birikmalardan olish usullari o’rganiladi. ma’lumki, �har qanday mashina va mexanizmning juda ko‘p qismlari metallar va ularning qotishmalaridan, qolganlari esa metall bo‘lmagan materiallardan tayyorlanadi. binobarin, xozirgi vaqtda …

2 / 32

ijada arzon, puxta va kurkam mashina yaratilsin. bunday murakkab injenerlik masalalarini xal etishda konstruktsion metallar texnologiyasi fanining axamiyati juda katta. davomi shu sababdan ham bu fanlar boshqa injenerlik fanlariga baza bo‘ladi. shuning uchun ham konstruktsion materiallar texnologiyasi fanining asoslarini kelgusida malakali xodimlar bo‘lib yetishuvchi xar bir bakalavr chuqur o‘rganishi zarur. konstruktsion materiallar texnologiyasi fanini o‘zlashtirish oson bo‘lishi uchun uni quyidagi asosiy bo‘limlarga bo‘lib o‘rganiladi: 1 metallshunoslik; 2 metalchilik; 3 quymakorlik; 4 materiallarni bosim bilan ishlash; 5 materiallarni payvandlash va kesish; 6 kompozitsion materiallar va ulardan detal tayyorlash; 7 materiallarni kesib ishlash; * davomi asosiy mashinasozlik materiallari va ularning xossalari. mashinasozlik materiallariga metallar va metall bo‘lmagan materiallar kiradi: a) metallarga po‘lat, cho‘yan, alyuminiy, mis, qo‘g‘oshin, qalay, kumush, ularning qotishmalari va boshqalar kiradi. b) metall bo‘lmagan materiallarga qogoz, oyna, shisha, charm, polietilen, plastik va boshqalar kiradi. metallar o‘z navbatida 2 guruxga bo‘linadi: * davomi 1) qora metallar- po‘lat va cho‘yan 2) rangli …

3 / 32

magnitaviy xossalari va boshqa shu kabi xususiyatlari kiradi. ximiyaviy xossalari. ximiyaviy jarayonlar natijasida material ximiyaviy tarkibining o‘zgarishi ximiyaviy xossalarni ifodalaydi. texnologik xossalari. materiallarning sovuqlayin yoki qizdirilgan xolda turli texnologik ishlovlar, ya’ni quyish, bolg‘alash, payvandlash, kesib ishlashga moyilligi, ularning texnologik xossalari deyiladi. materiallarning texnologik xossalarini zagotovkalarni olish bo‘limida batafsil ko‘rib chiqiladi. * davomi materiallarning mexanikaviy xossalari. materiallarning tashqi kuchlar ta’siriga qarshilik ko‘rsata olish xususiyati uning mexanikaviy xossasi deyiladi. materiallarning asosiy mexanikaviy xossalariga uning , ψ, σv, hv, kc lar kiradi. amalda materiallarning bu mexanikaviy xossalari gost asosida sinab aniqlanadi. metall va qotishmalarning cho‘zilishdagi mustaxkamligi (puxtaligi ) metall va qotishmalarning turli kuchlar ta’sirida deformatsiyalanishiga yoki sinishga qarshilik ko‘rsata olish xususiyati uning mustaxkamligi deb ataladi. davlat standarti 149-84 ga ko‘ra namuna tayyorlanadi: sho‘zilishdagi mustaxkamligini aniqlashda uzish mashinasidan foydalaniladi. namunani cho‘zilishga sinash vaqtida shu namuna uzunligining va ta’sir ettirilayotgan kuchining o‘zgarishini diagramma ravishda qayd qilib olamiz: * materiallarning polimorf va allatropiya xususiyatlari. polimorfizm - …

4 / 32

gi (7680c dan pastda). bu nuqtani kyuri nuqtasi deyiladi. toza temir terish = 15390c. qotayotgan temirda har bir kritik nuqtada allotropik o‘zgarish bo‘ladi. temirni fe γ modifikatsiyasi yoqlari markazlashgan kub kristallik panjaraga ega va harorat 911-13920c oralig`ida mavjud. feγ- paramagnit hisoblanadi. davomi qattiq holatdagi metallar kristall panjaralarining o‘zgarishi ikkilamchi kristallanish yoki qayta kristallanish deb ataladi. yuqoridagi o‘zgarishlarga allotropiya hodisasi kiradi. allotropiya temir, qalay, titan, marganes, kobalt va boshqa metallar orasida tarqalgan davomi barqaror - real mavjud bo‘la oladigan panjara erkin energiya zapasi eng kam panjaradir. masalan, qattiq holatda litiy, kaliy, seziy, volfram va boshqalarning kristall panjarasi hajmi markazlashgan kub; beriliy, sirkoniy va boshqa ba’zi metallariniki esa geksoganal panjaralaridir. bir qator hollarda temperatura va bosimning o‘zgarishi bilan ayni bir metallning kristallik panjarasi ham o‘zgaradi, ya’ni u qayta kristallanadi. temirning kristall panjarasi hajmi markazlashgan kub bo‘lishi ham, yoqlari markazlashgan kub bo‘lishi ham mumkin. qayta kristallanish vaqtida o‘zgarmas temperaturada issiqlikni yutadi, bu qizdirilganda. …

5 / 32

rchaklari uchida, bittasi kub markazida joylashadi (2.4-rasm). bunday kristall panjara alfa-temir, xrom, vanadiy, volfram, molibden, litiy, tantal, qalay va boshqa metallar uchun xosdir. a = 4r/√3. davomi 2-rasm.kristall panjarada uchraydigan nuqsonlar: a) vakansiya; b) dislokatsiya. metallarning allotropik shakl o’zgarishlari yoqlari markazlashgan kub (yo.m.k.). bunday panjarada 14 ta atom bo‘lib, ularning 8 tasi kub katakchasining burchaklari uchida, 6 tasi yon tomonlarning markazida yotadi davomi . davomi bunday kristall panjara gamma-temir, alyuminiy, mis, nikel, kobalt, qo‘rg‘oshin, kumush, oltinda uchraydi. pifagor teoremasiga ko`ra a ning qiymati: a2 + a2 = (4r)2, a=2r√2 bundan elementar yacheykaning umumiy hajmini topamiz: vc = a3 = (2r√2)3 = 16r3√2 yo.m.k. kristallik panjarada atomlarni joylashish zichligi (apf) elementar yacheykadagi atomlar hajmi (vs) ning elementar yacheykaning umumiy hajmiga (vc) nisbatiga teng. apf = vs / vc davomi kristall panjarada joylashgan atomlarni shar shaklida deb oladigan bo`lsak, bitta atomning hajmi 4/3πr3 ga teng. yomk kristall panjara elementar yacheykadagi atomlar hajmi …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstruktsion materiallar texnologiyasi"

slayd 1 ma’ruza mavzusi №1. kirish. materiallar xossalari. . reja: 1.materiallar xossalari. materiallar tabiati. 2.metallarning umumiy ta’rifi. 3.metall va qotishmalarning fizik, ximik mexanik va texnologik xossalari 4.metallarning atom kristallik tuzilishi. qattiq jisimlardagi o‘zaro bog‘lanish turlari. kristallarning strukturasi dislokatsiyalar to‘g‘risida umumiy tushunchalar. . konstruktsion materiallarni ishlab chiqarish va ularni usullarini o‘rganuvchi fan konstruktsion materiallar texnologiyasi deb ataladi. konstruktsion materiallarni ishlab detal va mashinalarni ishlab chiqarish jarayonlarini o‘rganuvchi fan mashinasozlik sanoati texnologiyasi deb ataladi. metallar insoniyatga juda qadim zamonlardanoq ma’lum bo‘lib, kishilik jamiyat moddiy madaniyatining rivojlanishda g‘oyat katta r...

This file contains 32 pages in PPT format (1.3 MB). To download "konstruktsion materiallar texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: konstruktsion materiallar texno… PPT 32 pages Free download Telegram