qadimgi va o'rta asr falsafasi

DOCX 14 pages 48.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.5 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o'zbek tili 2-kurs talabasi ergasheva shodiyaning falsafa fanidan mustqil ishi mavzu: qadimgi va o'rta asr falsafasi. topshirdi: ergasheva shodiya reja: kirish 1. qadimgi sharq falsafasi va uning milliy yo’nalishlari. 2. antik dunyo va yunoniston falsafasi. 3. o’rta asrlarda g’arb falsafiy tafarruri rivoji. xulosa foydalanilgan manba kirish sharq qadimiy madaniyat o’chog`i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. o’arb madaniyati tarixini o`rganish jarayonida ovrupotsentrizm nazariyasiga oqib ketish g`ayriilmiy bo`lgani kabi, masalaning sharq bilan bog`liq jixatini tahlil etganda ham osiyotsentrizm g`oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o`ziga xosligi, unga mansub bo`lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo`shilgan munosib xissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha holis mutaxassis olimlari tomonidan e’tirof etiladi. јolaversa, vatanimiz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasi kuchog`ida voyaga yetgani va uning qadriyatlarini o`zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga o`lkan ta’sir ko`rsatganini doimo esda to`tish darkor. …

2 / 14

asosiy tamoyillari bilan yaqinroq tanishmokchimiz. kuxna sharq sivilizatsiyasining beshiklaridan biri bo`lgan misr, qadimgi zamonda ilk utrok hayot va o`ziga xos dehqonchilik an’analari boshlangan nil daryosi buylaridagi madaniyat dunyo olimlari dikkatini tortib keladi. qadimgi misr va bobil falsafasi. eramizdan avvalgi to`rtinchi ming yillikning oxiri va uchinchi ming yillik boshlarida qadimgi misr va bobil xududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, olam haqidagi fanlar, ya’ni astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaga oid birmuncha rivoj topgan. tabiiy-ilmiy, diniy-falsafiy fikrlarning yo`zaga kelishi ikki yo`nalishda borgan. birinchi yo`nalish olam haqidagi tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bog`liq ekanini, ikkinchi yo`nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog`liq bo`lganini ko`rsatadi. birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o`rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan.bu – usha davr uchun tabiiy hol edi, ya’ni u – davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy bir tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, …

3 / 14

arda hayotning, umrning mazmuni, usha davrdagi odamlarga xos tuyg`ular bayon qilingan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati shundan iborat ediki, ularda, bir tomondan, xudolarga ishonch, iloxiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko`rsatadigan ta’sirini mutloqlashtirish xususiyati ustuvor bo`lgan bo`lsa, ikkinchi tomondan, afsona va rivoyatlar tarzida bo`lsa-da, dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana boshlagan. umuman, bunday xususiyatni, qadim zamondagi barcha sivilizatsiyalarga xos deyish mumkin. yaxudiylik dini.usha davrda eng qadimgi sharq xalqlaridan biri yaxudiylarning milliy mafko`rasi — iudaviylik shakllana boshlagan. bu din, asosan, ana shu millatga mansub kishilar o`rtasida yoyilgan bo`lib, eramizdan avvalgi ikki minginchi yillar boshida falastinda vujudga kelgan. «zabur» va «tavrot» kabi muqaddas kitoblar bu dinning asosiy manbalaridan xisoblanadi. yaxudiylik yaxudiy va falastin xalqlarining ba’zi e`tiqodlarini o`zida aks ettirgan dindir. eramizdan avvalgi x-vi asrlarda yaxudiylik monoteistik (yakka xudolikka ishonish) dinga aylanib, olamni yaratuvchi yaxve xudosiga e`tiqod qilish uning asosiy tamoyili xisoblangan. bu dinda muso alayxissalom — payg`ambar, «tavrot» …

4 / 14

oqlashtirish, xudo g`oyasini muqaddaslashtirish, bu dunyo va u dunyo bilan bog`liq qarashlarga ko`proq e’tibor berish kabi o`xshash jixatlar uchraydi. хindiston falsafasi.qadimgi хindiston ham insoniyat madaniyatining beshiklaridan biridir.unga xos dastlabki ta’limotlar yozma manba — «veda»larda o`z aksini topgan. «veda»lar eramizdan bir yarim ming yil oldin yozilgan bo`lib, mutaassib dindor xindu uchun oliy muqaddas ilm va bashorat kitobidir. хindular «veda»ni oliy tangri braxma tomonidan aytilgan so`zlar deb biladi. «veda»da xindularning qadimgi tarixi, iqtisodiyoti, dini, falsafasi, axloq va nafosatiga oid fikrlari aks etgan. «veda»lar bizgacha to`rtta to`plam (samxitlar) shaklida yetib kelgan. bo`lar — «rigveda», «samaveda», «yajurveda», «adharvaveda»dir. хind falsafasi asoslari «upanishadalar» nomi bilan mashhur bo`lgan manbalarda ham o`z aksini topgan. «upanishadalar» sirli bilim degan ma’noni anglatib, «veda»larning falsafiy qismini tashkil etadi. «upanishadalar» yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo`lmay, balki turli vaqtda turli mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi har xil va turlicha falsafiy qarashlar maxsulidir. «upanishadalar»dagi falsafiy mavzular, …

5 / 14

i uchun «veda»ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam iloxiy kuch tomonidan yaratilmagan, «veda» xaqiqiy bilim bermaydi, deb ta’kidlashadi. buddizm va jaynizm diniy-falsafiy maktablar bo`lishiga qaramay, ular ham «veda»ning muqaddasligini tan olmagan. sankxya qadimgi хindistondagi dualistik falsafiy maktab bo`lib, olam asosida moddiy unsur (prakriti) modda va rux (purusha) yotadi, deb xisoblaydi. bu yo`nalishga, asosan, olamdagi barcha narsalar ikki unso`rning turli teng miqdorda (proporsiyada) birikishidan yo`zaga keladi, olam sababiyat orqali rivojlanadi, olamda uchta sabab mavjud, deyiladi. ular quyidagilardir: moddiy sabab, yaratuvchi sabab, aloqador bo`lmagan sabab. bu falsafiy maktab haqida buyuk bobokalonimiz abu rayxon beruniy «хindiston» asarida atroflicha fikr yuritgan. qadimgi хitoy falsafasi.qadimgi хitoyda fan va madaniyat o`ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o`rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xujalik shakli yo`zaga kelgan.eramizdan avvalgi xii asrda esa, urushlar natijasida davlat chjou kabilasining quliga o`tgan.bu hokimiyat eramizdan avvalgi iii asrgacha davom etgan.bu vaqtda diniy mifologik dunyoqarash xukmronlik qilgan. u olam va tabiatning …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi va o'rta asr falsafasi"

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o'zbek tili 2-kurs talabasi ergasheva shodiyaning falsafa fanidan mustqil ishi mavzu: qadimgi va o'rta asr falsafasi. topshirdi: ergasheva shodiya reja: kirish 1. qadimgi sharq falsafasi va uning milliy yo’nalishlari. 2. antik dunyo va yunoniston falsafasi. 3. o’rta asrlarda g’arb falsafiy tafarruri rivoji. xulosa foydalanilgan manba kirish sharq qadimiy madaniyat o’chog`i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. o’arb madaniyati tarixini o`rganish jarayonida ovrupotsentrizm nazariyasiga oqib ketish g`ayriilmiy bo`lgani kabi, masalaning sharq bilan bog`liq jixatini tahlil etganda ham osiyotsentrizm g`oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o`ziga xosligi, unga mansub...

This file contains 14 pages in DOCX format (48.5 KB). To download "qadimgi va o'rta asr falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi va o'rta asr falsafasi DOCX 14 pages Free download Telegram