fizika fanining rivojlantirilishi va ahamiyati

DOCX 33 pages 1.1 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona davlat universiteti fizika - texnika fakulteti fizika yo‘nalishi 20.10-guruh talabasi anvarjonov abdurahmon akbarjon o’glining “yorug’lik to’lqinining fazaviy va to’daviy tezliklari orasidagi bog’lanish” mavzusidagi kurs ishi kurs ishi rahbari: m. nabiyev bajardi: a. anvarjonov farg‘ona - 2022 mundarija kirish 3 i bob. yorug’lik to’lqinlari 5 1.1 yorug’likning tarqalish qonuni 5 1.2. yorug’lik elektromagnit to’lqin…………………………………...………….12 ii bob. yorug`lik tezligi va uni aniqlash metodlari 14 2.1. yorug`lik tezligini aniqlashga bagishlangan tajribalarning ahamiyati va galileyning birinchi urinishi 14 2.2. yoruglik tezligini aniqlashning astronomik metodlari 15 2.3. yorug`lik tezligini laboratoriyada aniqlash metodlari 20 2.4. aylanuvchi ko`zgu metodi. 22 2.5. yorug`likning fazaviy va gruppaviy tezliklari 25 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 32 kirish “ilm-fan ─ taraqqiyot asosi. zamonaviy ilm-fan yutuqlariga, innavatsion g’oyalarga tayanmagan davlatning ham, jamiyatning ham kelajagi yo’q.” o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh.m.mirziyoyev buyuk ajdodlarimizning ilmiy an’analarini munosib davom ettirgan holda, xx asrning 40-yillaridan boshlab o‘zbekistonda fizika …

2 / 33

orlash, ilmiy tadqiqot va innovatsiyalarni rivojlantirish hamda amaliy natijadorlikka yo‘naltirishga katta e’tibor qaratilmoqda. kurs ishining dolzarbligi: yorug’lik tezligini zamonaviy metodlardan foydalangan holatda o’rganish, yorug’lik to’lqinini kuzatish va ularning tezliklarini tekshirish haqida boshlang’ich ma’lumotlar olish. yorug’lik insonlarni kundalik hayotida muhim ro’l o’ynaydi .har kuni yorug’lik tasirida ro’y beradigan jarayonlar bilan chambarchas bog’liq holda hayot kechiramiz.shu sabali yorug’lik xossalarini bilish doimo kishilar uni o’rganishga va yorug’lik ta’sirida yuz beradigan jarayonlar sababini bilishga ,tajriba o’tkazib natijalarini tushuntirishga intilib kelishgan. yorug’lik to’qinini o’rganish va uning tezligini hozirgi zamon texnikasi orqali yanada aniqroq qiymatini o’lchash kurs ishini dolzarbligidir. kurs ishining maqsadi: ushbu kurs ishimni asosiy maqsadi yorug’likning to’lqin ekanligini tushunish va uning tezligini kuzatishdan iborat. kurs ishining vazifalari: -mavzuga oid ilmiy adabiyotlar, o`quv qo`llanmalar va darsliklarni , maqolalarni o`rganish ; -internet resurslari bilan tanishish, o`rganish, tahlil qilish va xulosalarni umumlashtirish. kurs ishi tarkibi: kirish, 2ta bob, 7ta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i …

3 / 33

keskin soyalar ustida o’tkazilgan kuzatishlar yoki kichik teshiklar yordamida olingan tasvirlar bu qonunning tajribada tasdiqlanishidir. yorug’lik tarqalishining mustaqillik qonuni. yorug’lik oqimini diafragmalar yordamida ayrim yorug’lik dastalariga ajratish mumkin. bu ajratilgan yorug’lik dastalarining ta’siri mustaqil bo’lar ekan, ayrim bir dasta hosil qiladigan tasvir, boshqa dastalarning ayni vaqtdagi ta’siriga bog’liq emas. masalan, fotoapparat ob’ektiviga keng landshaftdan yorug’lik tushayotgan bo’lsa, u holda yorug’lik dastalarining bir qismini to’sganimizda, boshqa dastalarning beradigan tasviri o’zgarmaydi. yorug’likning qaytish qonuni. tushayotgan nur, qaytaruvchi sirtga o’tkazilgan normal va qaytgan nur bir tekislikda yotadi (1.1 - rasm), bunda nur bilan normal orasidagi burchak o’zaro teng bo’ladi: i tushish burchagi, i1 qaytish burchagiga teng. 1.1-rasm qaytish qonuni yorug’likning qaytarish ko’rsatgichi minerallarning xususiyatlari haqida muhim ma’lumotlar beradi. sindirish ko’rsatgichi ma’lum bo’lgan holda ko’pchilik minerallar uchun nurning qaytish ko’rsatgichi (r) ni frenel formulasi bilan hisoblash mumkin: ba’zi tog’ jinslari va minerallari uchun sindirish ko’rsatgichi, qaytarish ko’rsatgichining funksiyasi bo’lib, u umumiy holda 1.2 - …

4 / 33

onzit, molibdenit, antimonit, galenit, pirlit, vismutlar kiradi. grafikda minimumdan chapda qaytarish qobiliyatini ko’rsatuvchi egri chiziq birdan yuqori ko’tariladi. bu sohaga sindirish ko’rsatgichi birdan kichik bo’lgan ba’zi sof metallar: kumush (n=0,18), oltin (n=0,36), mis (n=0,64) va hokazolar tug’ri keladi. er yuzida ko’p tarqalgan minerallar n=1,51,7 oraliqda bo’lgan moddalardir. yorug’lik tabiatiga bo’lgan dunyoqarash turli davr olimlari tomonidan turlicha talqin qilinib kelingan. nyuton (1672 y.) yorug’likni, saqlanish qonunlariga bo’ysunadigan substansiya korpuskulalar oqimidir deb hisoblab, yorug’likning empirik qonunlarini tushuntirdi. yorug’likning qaytishi sharchalarning elastik urilishiga qiyoslansa, sinishi esa sindiruvchi muhit- molekulalarining korpuskulalarni tortishi tufayli tezligini o’zgartirishi natijasi deb qaralgan. nur tushish burchagi sinusining sinish burchagi sinusiga nisbati, ikkala muhit uchun o’zgarmas kattalik bo’lib, nisbiy sindirish ko’rsatgichi deb yuritiladi. (1) bu yerda mos holda birinchi va ikkinchi muhitda yorug’likning tarqalish tezligi. 3 - rasm nisbiy sindirish ko’rsatkichi yorug’likning ikkinchi muhitdagi tarqalish tezligining birinchi muhitdagi tarqalish tezligiga nisbatan o’zgarishini bildiradi. har qanday muhitning vakuumga nisbatan sindirish ko’rsatgichi …

5 / 33

deb, to’lqinlar maydonini chegaralovchi sirtga aytiladi. faraz qilaylik, yassi (to’lqin fronti ab-dan iborat bo’lgan) dastadan iborat nur ikki muhit chegarasiga -burchak ostida tushayotgan bo’lsin. (4 - rasm) 4 - rasm to’lqin bc-masofani o’tishi uchun vaqt sarflasa, xuddi shu vaqt oralig’ida a nuqtadagi to’lqin, radiusi dan iborat masofaga siljiydi, natijada singan nurlar to’lqin fronti dc-tekislikda yotadi. rasmdan: yoki sinish qonuniga ko’ra: (3) (1.3) dan yorug’likning moddalarda tarqalish tezligi yorug’likning vakuumda tarqalish tezligidan hamma vaqt kichik bo’lishi kelib chiqadi. shunday qilib, xviii asr boshlarida yorug’likning tabiatiga ikki xil dunyoqarash vujudga keldi. j.fuko (1851 y.) yorug’likning tarqalish tezligini suvda o’lchagandan so’ng, yorug’likning to’lqin nazariyasi tajribada o’z isbotini topdi. shunga qaramasdan yorug’likning to’lqin nazariyasi ba’zi kamchiliklardan ham holi emas: 1. yorug’lik interferensiyasi, difraksiyasi va qutblanish hodisalari bir tomondan yorug’likning ko’ndalang to’lqinlar ekanligini tasdiqlasa, ikkinchi tomondan yorug’lik tarqalishini ta’minlovchi gipotetik muhit «olam-efiri» qattiq jismlarga xos xususiyatlarga ega bo’lishligini ko’rsatadi. vaxolangki, ko’ndalang to’lqinlar faqat kristall qattiq …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika fanining rivojlantirilishi va ahamiyati"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona davlat universiteti fizika - texnika fakulteti fizika yo‘nalishi 20.10-guruh talabasi anvarjonov abdurahmon akbarjon o’glining “yorug’lik to’lqinining fazaviy va to’daviy tezliklari orasidagi bog’lanish” mavzusidagi kurs ishi kurs ishi rahbari: m. nabiyev bajardi: a. anvarjonov farg‘ona - 2022 mundarija kirish 3 i bob. yorug’lik to’lqinlari 5 1.1 yorug’likning tarqalish qonuni 5 1.2. yorug’lik elektromagnit to’lqin…………………………………...………….12 ii bob. yorug`lik tezligi va uni aniqlash metodlari 14 2.1. yorug`lik tezligini aniqlashga bagishlangan tajribalarning ahamiyati va galileyning birinchi urinishi 14 2.2. yoruglik tezligini aniqlashning astronomik metodlari 15 2.3. yorug`lik tezligini laboratoriyada aniqlash metodlari 2...

This file contains 33 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "fizika fanining rivojlantirilishi va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika fanining rivojlantirilis… DOCX 33 pages Free download Telegram