skalyar va vektor kattaliklar hamda ular ustida amallar 7-sinf

PPT 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1645562228.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 4-mavzu: skalyar va vektor kattaliklar hamda ular ustida amallar skalyar kattaliklar fizik kattaliklarni ikkita guruh – skalyar va vektor kattaliklarga bo‘lish mumkin. yo‘nalishining ahamiyati bo‘lmagan, faqat son qiymati bilan aniqlanadigan kattaliklar skalyar kattaliklar deb ataladi. hajm, vaqt, yo‘l, massa, energiya kabi fizik kattaliklar skalyar kattaliklardir. ular ustida amallar sonlar ustida amallar kabi bajariladi. masalan, birinchi jismning massasi m1 = 8 kg, ikkinchi jismning massasi m2 = 4 kg bo‘lsa, ularning birgalikdagi massasi: shu tariqa birinchi jismning massasi ikkinchisinikidan necha marta ortiq ekanligini ham aniqlash mumkin. bundan tashqari, jism massasini biror songa ko‘paytirish yoki bo‘lish mumkin. masalan, m=12kg bo‘lsa, uni 3 ga ko‘paytirish va bo‘lish quyidagicha bajariladi: to‘g‘ri chiziq bo‘yicha harakatda jism qayerdan harakatni boshladi, qaysi tomonga harakatlandi va bosib o‘tilgan yo‘lning kattaligini bilish bu jismning harakat oxiridagi vaziyatini aniqlash uchun yetarlidir. vektor kattaliklar ba’zi fizik kattaliklar bilan ish ko‘rilganda ularning son qiymatini bilish …

tasidan b nuqtasi tomon υ1 tezlikda suzib o‘tmoqchi bo‘lgan suzuvchining harakatini ko‘rib chiqaylik (15-rasm). suzuvchi b nuqta tomon suzmoqda, lekin υ2 tezlikdagi daryo oqimi ta’sirida u narigi qirg‘oqning c nuqtasiga borib qoladi. suzuvchi a dan b ga yetib olish uchun sarflagan t vaqtda daryo suvi b dan c gacha bo‘lgan masofani o‘tadi. suzuvchi o‘zining υ1 tezligiga suvning υ2 tezligi qo‘shilishi natijasi bo‘lgan υ3 tezlikda daryoni suzib o‘tadi. vektor ko‘rinishda buni quyidagicha ifodalash mumkin: vektor kattaliklar ustida amallar oddiy sonlar ustida amallar kabi bajarilmaydi. masalan, ab kesma 4 m, bc kesma 3 m bo‘lsa, bu vektorlar yig‘indisi 4 m + 3 m = 7 m emas, balki 5 m ga teng bo‘ladi. 16-rasmdagi a nuqtadan suv havzasini aylanib, b va c nuqtalar orqali d nuqtaga borish yo‘lini chizmada ifodalab ko‘raylik. ab vektorga bc vektor qo‘shilganida ac vektor hosil bo‘ldi: ab va bc vektor bo‘yicha yurilganida hosil bo‘lgan yig‘indi ac vektor a …

ina emas, balki son jihatdan miqdorini ham ifodalaydi. yo‘nalishli chiziqning uzunligi qancha katta bo‘lsa, berilgan fizik kattalik shuncha katta qiymatga ega bo‘ladi. bir vektordan ikkinchi vektorni ayirish uchun ikkala vektorning boshlari bir nuqtaga qo‘yiladi va ikkinchi vektor uchidan birinchi vektor uchiga yo‘nalgan vektor o‘tkaziladi. shu vektor ikki vektorning ayirmasi bo‘ladi. demak, vektorlarni qo‘shish va ayirishda yo‘nalishli chiziqning uzunligi va yo‘nalishini o‘zgartirmagan holda vektorlarning boshi va oxirini qanday joylashtirilishiga ahamiyat berish kerak ekan. yo‘nalishi va son qiymati bir-xil bo‘lgan vektorlar teng vektorlar deyiladi. vektor kattaliklarni songa ko‘paytirish va bo‘lish vektor kattalik musbat songa ko‘paytirilsa, uning kattaligi shu son marta ortadi, yo‘nalishi esa o‘zgarmaydi. bunda vektor kattalik ko‘paytiriladigan son musbat bo‘lishi kerak. shu singari vektor kattalikni musbat songa bo‘lish ham mumkin. agar manfiy songa ko‘paytirilsa yoki bo‘linsa, yo‘nalish teskarisiga o‘zgaradi. vektor kattalik musbat songa bo‘linsa, uning kattaligi shu son marta kamayadi, yo‘nalishi esa o‘zgarmaydi. vektor kattaliklarning proyeksiyasi aravacha harakat yo‘nalishiga nisbatan biror …

hida ta’sir etayotgan kuch ana shu 3 n ga teng bo‘ladi. endi f → kuch aravachani yuqoriga qanday kuch bilan tortayotganligini bilish uchun a nuqtadan oy o‘qining c nuqtasiga perpendikulyar o‘tkazamiz. hosil bo‘lgan oc→ vektor uzunligi vertikal ta’sir etuvchi kuchga teng. uning qiymati 4 n bo‘lishi mumkin.

skalyar va vektor kattaliklar hamda ular ustida amallar 7-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "skalyar va vektor kattaliklar hamda ular ustida amallar 7-sinf"

1645562228.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 4-mavzu: skalyar va vektor kattaliklar hamda ular ustida amallar skalyar kattaliklar fizik kattaliklarni ikkita guruh – skalyar va vektor kattaliklarga bo‘lish mumkin. yo‘nalishining ahamiyati bo‘lmagan, faqat son qiymati bilan aniqlanadigan kattaliklar skalyar kattaliklar deb ataladi. hajm, vaqt, yo‘l, massa, energiya kabi fizik kattaliklar skalyar kattaliklardir. ular ustida amallar sonlar ustida amallar kabi bajariladi. masalan, birinchi jismning massasi m1 = 8 kg, ikkinchi jismning massasi m2 = 4 kg bo‘lsa, ularning birgalikdagi massasi: shu tariqa birinchi jismning massasi ikkinchisinikidan necha marta ortiq ekanligini ham aniqlash mumkin. bundan tashqari, jism massasini biror songa ko‘paytirish yoki bo‘lish mumkin....

PPT format, 1.0 MB. To download "skalyar va vektor kattaliklar hamda ular ustida amallar 7-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: skalyar va vektor kattaliklar h… PPT Free download Telegram