furqat hayoti, ijodi va adabiy merosi

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662586220.doc αζαρ furqat hayoti, ijodi va adabiy merosi reja: 1. furqat asarlarining o`rganilishi; 2. furqatning hayoti va ijodiy faoliyati; 3. furqat lirikasi; 4. furqat – san`atkor shoir; 5. furqat adabiy merosining ahamiyati. furqat o`zbek demokratik adabiyotining mashhur namoyondalaridan biri bo`lib, o`zbek milliy uyg`onish davri adabiyotida ma`rifatparvarlik yo`nalishining eng jo`shqin kuychisi sifatida ijod qildi. furqatning adabiyotimiz tarixidagi o`rni va qimmati ham shu bilan belgilanadi. furqat ijodiga qiziqish va uni o`rganish shoir hayoligidayoq boshlagan. bu hol furqat asarlarini to`plash va ularni nashr etishda ko`rinadi. litografiyada 1913 yilda «bayoz ma` hajviyot mavlono muqimiy ma` mavlono furqat» dan tashqari, shoir asarlarining talaygina qismi o`sha davr vaqtli matbuotida, ya`ni 1970 yildan chiqa boshlagan «turkiston viloyatining gazetida» da shoirning ko`plab asarlari bosilgan. furqat ijodini o`rganishga rus sharqshunosi akademik a.samoylovich ham qiziqib peterburgda chiqadigan «zapiski vostochnogo otdeleniya russkogo arxeologicheskogo obshestva» to`plamining 19-tomida 1909 yili, «o`rta osiyodagi turkiy adabiyot materiallari» sarlavhali maqolasida furqatning istambuldan yozgan maktubning asl nushasini …

ida tug`ilgan. eski usul maktabida xat-savodini chiqargach, 1870 yili jom` masjid madrasasida o`qishni davom ettiradi. bu haqda u o`zining 1891 yili yozgan «sarguzashtnoma» sida batafsil to`xtalgan. zehnli zokirjon madrasada o`qitiladigan bilimlarni tez va oson o`zlashtiradi, ayniqsa arab grammatikasi, mantiq, falsafa va adabiyotga oid bilimlarni ishtiyoq bilan o`rganadi. kechalari hofiz, bedil, jomiy, fuzuliy va navoiy asarlarini o`qiydi. biroq zokirjonning madrasadagi o`qishi uzoqqa cho`zilmadi. 1876 yili bosqinchi xukmdorlar «jom`» madrasasini bekitdilar. zokirjon sevimli mashg`uloti badiiy asar o`qishni mustaqil davom ettiradi. «farkat» tahallusi bilan she`rlar mashq qilib turadi. otasining tijorat ishlariga yordamlashadi. 1878 yilda, yangi marg`ilonga, tog`asi yoniga bordi va u yerda bir necha yil savdo ishlari bilan band bo`ldi. shoirning «sarguzashtnoma»da bergan ma`lumotiga ko`ra, u ko`pgina hayotiy hodisalar bilan, jumladan «turkiston viloyatining gazeti» bilan shu yerda tanishgan ekan. shoirning 80-yillar boshlarida qo`qonga ota – onasining oldiga qaytadi. uylanadi. farzandlik bo`ladi. qizg`in ijodiy ish bilan band bo`ladi. mashhur «chor darvesh» qisasini forschadan tarjima …

. do`sti xoji a`zam yordami bilan ko`kaldosh madarasasi xujrasiga joylashadi va bu yerda ikki yilcha yashaydi. furqat toshkentda rus madaniyati, ilm-fani bilan yaqindan tanishadi. n.p.ostroumov, v.p.nalivkinlar bilan uchrashib o`lka tarixi va etnografiyasi xususida ko`p suhbatlar qiladi. ayni paytda «ilm xosiyati», «akt majlisi xususida», «nag`ma bazmi xususida» va uch bo`limdan iborat «vistavka xususida» turkum she`rlarni, «suvorov» masnaviysi va boshqa asarlarini yaratadi va ular «turkiston viloyatining gazeti»da e`lon qilinadi. o`zi ham s.abdug`afforov tavsiyasi bilan «turkiston viloyatining gazeti» tahririyatida tarjimon vazifasida xizmat qiladi. furqat 1891 yil may oyida chet el safariga chiqib, samarqand, buxoro, kogon orqali marv, ashxabod, boku, botumi tarafi bilan istambulga keladi. u yerdan noyabr-dekabr oylarida yunon mamlakati iskandariyani va misrni ko`rib, 1892 yil boshlarida bulg`ariya va gretsiyaga borgan, sentabrda esa bombeyga yetib borgan. 1893 yilning 20 martigacha shu yerda yashaydi. keyin kashmir orqali tibetga o`tadi. so`ngra xujand orqali yorkentga 1893 yil avgustida yetib boradi va o`sha yerda umrining oxirigacha yashaydi. …

svirlanadi. bahor ayyomida gul gasht etarga bir chaman bo`lsa, qilurga sharxi xol, ahli muhabbat ikki tan bo`lsa, bulut qatra fishonu, ruxadoza sabzalar xandon, arig`larning labida sabzakori bir chaman bo`lsa. ul qaro ko`z ko`zlariga surma bejo tortadur, balki andik daxr el ortuqcha g`avg`o tortadur, qoshlari ostida go`yo ikki fatton ko`zlari, ikki xindu bachchadurkim, yondoshib yo tortadur. furqat lirikada ajoyib o`xshatishlar orginal istiora, majozlar va harakterli tashbihlar ko`p uchraydi. tili jonli, jozibali masalan «kashmirda» she`rida ajoyib majoz va istioralar yaratgan: aytdim: «ey jon ofati, zulfingga bo`lmishman asir», aytdim: «bu savdoni qo`y, umring o`tar zanjirda!» «nuqta lab ustida bejodir»,-dedim, aydi kulib: «saxv qilmishi kotibi qudrat, magar taqrirda». shoir yor labida xol borligini anglatmoqchi bo`lib, uni nuqtaga o`xshatadi. shuning uchun arab alifbosida «lab» so`zining yozilishidan foydalanib, so`z o`yini yasaydi. shoir yorga xitoban «lab» so`zida nuqta xol pastida bo`lg`uchi edi, sening labingda nuqtaning labi ustida turishi bejodur, deb hazil qiladi. yor esa o`z javobida undan …

sahnada ko`rgan. furqat undan qattiq ta`sirlanganidan va uning mazmunini she`riy shaklda bayon etib, «suvorov haqida» asarini yaratgan. dostonda rus sarkardasi a.v.suvorov hayotining so`nggi yilllariga oid lavhalar aks ettirilgan. yekaterina ii taxtining vorisi pavel i bilan suvorov o`rtasida chiqqan nizo natijasida suvorovning surgun qilinishi, napolen bonapart bosqinchiliklariga qarshi boshlangan urush munosabati bilan suvorovning yana lashkarboshi qilib tayinlanishi, uning boshchiligida rus askarlari italiyada alp tog`larida jang qilishi, dushmanni yengishi va tantana bilan milan shahriga kirib kelishi kabi tarixiy voqealar doston mazmunini tashkil qiladi. yunon mulkida bir afsona. masnaviy yo`lida yozilgan bu doston aruzning xazaj baxrida yozilgan. dostonda shoir chet ellarga qilgan hayotiy davrida yunonistonda bir ayol og`zidan eshitgan hikoyasini nazmda bayon qiladi. dostonning bosh qismida yunoniston sayohatidan olgan taassuroti haqida qisqacha to`xtalgan. ayol hikoyasini bayon etishga kirishadi. meni(ng) aslim erur ahli itolyo, istiqomatgohim erdi shahri rumo. ayol sarguzashtlari ajoyib voqealarini, egzotik lavhalarini o`z ichiga olgan va romantik bo`yoqlar uslubida bayon qilgan. qizning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "furqat hayoti, ijodi va adabiy merosi"

1662586220.doc αζαρ furqat hayoti, ijodi va adabiy merosi reja: 1. furqat asarlarining o`rganilishi; 2. furqatning hayoti va ijodiy faoliyati; 3. furqat lirikasi; 4. furqat – san`atkor shoir; 5. furqat adabiy merosining ahamiyati. furqat o`zbek demokratik adabiyotining mashhur namoyondalaridan biri bo`lib, o`zbek milliy uyg`onish davri adabiyotida ma`rifatparvarlik yo`nalishining eng jo`shqin kuychisi sifatida ijod qildi. furqatning adabiyotimiz tarixidagi o`rni va qimmati ham shu bilan belgilanadi. furqat ijodiga qiziqish va uni o`rganish shoir hayoligidayoq boshlagan. bu hol furqat asarlarini to`plash va ularni nashr etishda ko`rinadi. litografiyada 1913 yilda «bayoz ma` hajviyot mavlono muqimiy ma` mavlono furqat» dan tashqari, shoir asarlarining talaygina qismi o`sha davr vaqtli matbuo...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "furqat hayoti, ijodi va adabiy merosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: furqat hayoti, ijodi va adabiy … DOC Бесплатная загрузка Telegram