bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756235.doc αζαρ bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi reja: 1. bayoniy yashagan oilaviy va adabiy muhit; 2. bayoniy ijodining o`rganilishi; 3. bayoniy tarixchi olim va tarjimon; 4. bayoniyning adabiy ilmiy merosi. muhammad yusuf bayoniy 1858 yili xiva xonlaridan biri 1804-1806 yillari xonlik qilgan eltuzarxonning o`g`li bobojonbek olloberdi to`ra oilasida tug`ilgan. u yoshligidan saroy muhitidagi maktab va madrasada zamonasining zabardast olim muallimlaridan saboq olib ulg`ayadi. munis va ogahiylar ta`sirida dunyoqarashi shakllanadi. alisher navoiy, fuzuliy, bedillar she`riyatini mehr bilan mutoala qilish bilan birga arab va fors tillarini ham qunt bilan o`rganadi. saroyda tez-tez bo`lib turadigan navoiyxonlik, fuzuliyxonlik singari she`rxonliklarning yosh muhlii sifatida doim ishtirokchisi bo`lar edi. unga ayniqsa, ogahiy ijodi yoqar edi. uning g`azallariga tashabbular qilish bilan she`riyat olamiga kirib kelgan muhammad yusuf, o`zi bilgan haqiqatni misralarga tushirishini ijodiy usul sifatida qabul qilgan. ehtimol tahallus tanlashiga ham o`zidagi manashu xususiyat sabab bo`lgandir. ilmga chanqoq muhammad-yusuf xonlik ma`muriyatida xizmat qilishdan ko`ra adabiyot va …

i manba» va +.munirovnin «bayniy» sarlavhli maqolalari bilan boshlangan. 1960 yili nashr qilingan o`z.r.f.a.ning «o`zbek adabiyoti» iv tomligining iv-.i-kitobida bayoniy adabiy merosidan namunalar berilgan. shuningdek o`sha yili nashr etilgan +.munirovning «munis,ogahiy va bayoniyning tarixiy asarlari» manografiyasida xam bayoniyning adabiy merosi haqida ma`lumot berilgan. muammo: bayoniy qaysi tabaqa vakili? nima uchun u toj-taxtga da`vogarlik qilmagan? uning ustozlarini bilasizmi? muhammadyusuf bayoniy 1858 yili xivada bobojonbek oilasida tug`ilgan. bobojonbek 1804 yili 06 yillarda xiva xoni bo`lgan elto`zarxoning o`g`li edi. muhammadyusuf esa elto`zarxoning nabirasi edi. muhammyusuf yoshligidan ilmga chanqoq edi. uning bolaligi ezgulikka da`vat etuvchi olimu fozillar davrasida o`tadi. shuning uchun u diniy va dunyoviy ilimlar keng va chuqur o`rganadi, ixlos qo`yadi xonlik ishlariga aralashmaydi. u o`z zamonasining mashxur shoiri, tarixchi olimi, musiqashunosi, xattoti va tarjimoni bo`lib yetishadi. arab, fors tillarini yaxshi bilgan, tabobat ilmini puxta o`rgangan olim sifatida dong taratadi. u suls, kufiy, rayxoniy, shikasta xatlarini yaxshi o`zlashtirgan, tanbur chertish va g`ijjak chalishda …

murod, saidmuhammad, muhammad rahim feruz, va asfaidiyorxon davri ifoda etilgan. bayoniy original tarixiy asarlar yozish bilan bir qatorda ko`pgina tarixiy asarlarni turli tillardan o`zbek tiliga tarjima qilgan. u mavlono darvesh ahmad tomonidan 1681 yili arab tilida yozilgan umumiy tarixga oid «sahoiful akbor» nomli asarni o`zbek tiliga tarjima qilgan. asar muqaddimasida bayoniyning o`zi quyidagi ma`lumotlarni keltiradi. «o`quvchilarga ma`lum bo`lsinki «saqoiful ahbor» kitobi arab ajam, turk, rum, rus, farang, xind, arman va umuman hamma mamlakatlarda bo`lgan tarixiy voqealarni o`z ichiga oluvchi bir asardir» shuningdek bayoniy a. navoiy muxitida yashagan shoir va tarixchi muxammad al xiraviy-binoiyning 1512 yili yozilgan «shayboninoma» asarini ham forschadan o`zbek tiliga tarjima qilgan. asar muqaddimasida shoir tarjimon bayoniy nihoyatda kamtarlik bilan bitgan qit`ada: bu nomaga kim bayoniy urdi qalamin, yuz ming tashvish bila etdi raqamin. kim ko`rsa xatosin etgay albatta sahih, zinhor darig` qilmagay karamin. bayoniyning o`z qo`li bilan yozilgan bu kitob, juda qimmatli nushadir. kitob mutarjimning dastxatida ekanligini …

yuksak mahorat bilan o`zbek tiliga tarjima qiladi. shuningdek, atoulloh ibn fazlulloh husayniyning «ravzatul-ahbob» asarining o`zbekcha tarjimasini tahrir qildi. mana bunday to`rtta yirik tarjima asarlarini paydo bo`lishida xiva xoni feruzning roli katta, chunki ularning aksari xonning amri va rahnamoligida dunyoga kelgan. shu bilan bog`liq bir voqea. xiva xoni feruz hiloliy, oqupa va ko`hna urganch safarlaridan poytaxtga qaytishi «xevaq aholilari» uchun bayramday bo`ldi, butun xivaliklar «xon istiqboliga» chiqdilar va ular qatorida bayoniy ham bor edi. bayoniy xon uchun ikkita sovg`a tayyorlaydi, biri podshoh feruz buyrug`ini ado etib, «tarixi taboriy» tarjimasini tamomlaydi, ikkinchisi safardan qaytish sharafiga g`azal bitadi. bu haqda shoirning o`zi shunday deydi: «faqirg`a kitobi «tarixi taboriy»ni forsiy tilidin turk tiliga tarjima etmak xizmatin buyurib erdilar. bu sababdin rikobi humoyunda keta olmay amri oliylari bila qolib erdim. man ham istiqbollarig`a chiqib duo qildim. chun g`oyat shon-shavkatu shikvayi hashmat bila kelib shaharga kirib kelib taxti davlatda qaror tutdilar, muning so`ngg`i kuni bir g`azalnikim …

» kabi asarlari orqali voha tarixi to`g`risida qimmatli ma`lumotlar yozib qoldirdi. «shajarai xorazmshohiy»ning ikki nusxasi mavjud bo`lib, ularning biri 1913 yilda ko`chirilgan, hajmi 517 varaq, ikkinchisi, 1914 yilda ko`chirilgan bo`lib, 508 varaqdan tashkil togan. mazkur asarda abdulg`ozixon qalamga olgan davrdan tortib munis va ogahiylar bitgan davr, shuningdek, 1873 yildan 1914 yilgacha bo`lgan davrning tarixiy voqealari atroflicha yoritilgan. u xonlar tarixini bitdi. asar tarixiy jihatdangina emas, balki badiiy jihatdan ham ahamiyatlidir. chunki asar juda sodda, xalqona tilda bitilgan, yozishda muallif tushunilishi qiyin bo`lgan so`zlardan qochadi. mazkur asar tarixiy jihatdan juda qimmatlidir, u xorazm xonligi tarixini, umuman, o`zbekiston tarixining bir bo`lagini o`rganishda katta ahamiyatga ega bo`lgan manba bo`lib xizmat qiladi. muallif bu asarda xorazm xonligini chor rossiyasi tomonidan bosib olinishi voqealariga mufassal to`xtalgan edi. shaharlardagi talon-tarojliklar, aholining qirg`inga uchraganligi, xalqning moddiy va ma`naviy jihatdan toptalganligi, chor generallarining vahshiyona siyosati – bularning hammasi bayoniy tomonidan chuqur taassuf bilan tasvirlanadi. bulardan tashqari, asarda yerga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi"

1662756235.doc αζαρ bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi reja: 1. bayoniy yashagan oilaviy va adabiy muhit; 2. bayoniy ijodining o`rganilishi; 3. bayoniy tarixchi olim va tarjimon; 4. bayoniyning adabiy ilmiy merosi. muhammad yusuf bayoniy 1858 yili xiva xonlaridan biri 1804-1806 yillari xonlik qilgan eltuzarxonning o`g`li bobojonbek olloberdi to`ra oilasida tug`ilgan. u yoshligidan saroy muhitidagi maktab va madrasada zamonasining zabardast olim muallimlaridan saboq olib ulg`ayadi. munis va ogahiylar ta`sirida dunyoqarashi shakllanadi. alisher navoiy, fuzuliy, bedillar she`riyatini mehr bilan mutoala qilish bilan birga arab va fors tillarini ham qunt bilan o`rganadi. saroyda tez-tez bo`lib turadigan navoiyxonlik, fuzuliyxonlik singari she`rxonliklarning yosh muhlii sifatida doim ishtiro...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bayoniy hayoti, ijodi va adabiy… DOC Бесплатная загрузка Telegram