bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756235.doc αζαρ bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi reja: 1. bayoniy yashagan oilaviy va adabiy muhit; 2. bayoniy ijodining o`rganilishi; 3. bayoniy tarixchi olim va tarjimon; 4. bayoniyning adabiy ilmiy merosi. muhammad yusuf bayoniy 1858 yili xiva xonlaridan biri 1804-1806 yillari xonlik qilgan eltuzarxonning o`g`li bobojonbek olloberdi to`ra oilasida tug`ilgan. u yoshligidan saroy muhitidagi maktab va madrasada zamonasining zabardast olim muallimlaridan saboq olib ulg`ayadi. munis va ogahiylar ta`sirida dunyoqarashi shakllanadi. alisher navoiy, fuzuliy, bedillar she`riyatini mehr bilan mutoala qilish bilan birga arab va fors tillarini ham qunt bilan o`rganadi. saroyda tez-tez bo`lib turadigan navoiyxonlik, fuzuliyxonlik singari she`rxonliklarning yosh muhlii sifatida doim ishtirokchisi bo`lar edi. unga ayniqsa, ogahiy ijodi yoqar edi. uning g`azallariga tashabbular qilish bilan she`riyat olamiga kirib kelgan muhammad yusuf, o`zi bilgan haqiqatni misralarga tushirishini ijodiy usul sifatida qabul qilgan. ehtimol tahallus tanlashiga ham o`zidagi manashu xususiyat sabab bo`lgandir. ilmga chanqoq muhammad-yusuf xonlik ma`muriyatida xizmat qilishdan ko`ra adabiyot va …

i manba» va +.munirovnin «bayniy» sarlavhli maqolalari bilan boshlangan. 1960 yili nashr qilingan o`z.r.f.a.ning «o`zbek adabiyoti» iv tomligining iv-.i-kitobida bayoniy adabiy merosidan namunalar berilgan. shuningdek o`sha yili nashr etilgan +.munirovning «munis,ogahiy va bayoniyning tarixiy asarlari» manografiyasida xam bayoniyning adabiy merosi haqida ma`lumot berilgan. muammo: bayoniy qaysi tabaqa vakili? nima uchun u toj-taxtga da`vogarlik qilmagan? uning ustozlarini bilasizmi? muhammadyusuf bayoniy 1858 yili xivada bobojonbek oilasida tug`ilgan. bobojonbek 1804 yili 06 yillarda xiva xoni bo`lgan elto`zarxoning o`g`li edi. muhammadyusuf esa elto`zarxoning nabirasi edi. muhammyusuf yoshligidan ilmga chanqoq edi. uning bolaligi ezgulikka da`vat etuvchi olimu fozillar davrasida o`tadi. shuning uchun u diniy va dunyoviy ilimlar keng va chuqur o`rganadi, ixlos qo`yadi xonlik ishlariga aralashmaydi. u o`z zamonasining mashxur shoiri, tarixchi olimi, musiqashunosi, xattoti va tarjimoni bo`lib yetishadi. arab, fors tillarini yaxshi bilgan, tabobat ilmini puxta o`rgangan olim sifatida dong taratadi. u suls, kufiy, rayxoniy, shikasta xatlarini yaxshi o`zlashtirgan, tanbur chertish va g`ijjak chalishda …

murod, saidmuhammad, muhammad rahim feruz, va asfaidiyorxon davri ifoda etilgan. bayoniy original tarixiy asarlar yozish bilan bir qatorda ko`pgina tarixiy asarlarni turli tillardan o`zbek tiliga tarjima qilgan. u mavlono darvesh ahmad tomonidan 1681 yili arab tilida yozilgan umumiy tarixga oid «sahoiful akbor» nomli asarni o`zbek tiliga tarjima qilgan. asar muqaddimasida bayoniyning o`zi quyidagi ma`lumotlarni keltiradi. «o`quvchilarga ma`lum bo`lsinki «saqoiful ahbor» kitobi arab ajam, turk, rum, rus, farang, xind, arman va umuman hamma mamlakatlarda bo`lgan tarixiy voqealarni o`z ichiga oluvchi bir asardir» shuningdek bayoniy a. navoiy muxitida yashagan shoir va tarixchi muxammad al xiraviy-binoiyning 1512 yili yozilgan «shayboninoma» asarini ham forschadan o`zbek tiliga tarjima qilgan. asar muqaddimasida shoir tarjimon bayoniy nihoyatda kamtarlik bilan bitgan qit`ada: bu nomaga kim bayoniy urdi qalamin, yuz ming tashvish bila etdi raqamin. kim ko`rsa xatosin etgay albatta sahih, zinhor darig` qilmagay karamin. bayoniyning o`z qo`li bilan yozilgan bu kitob, juda qimmatli nushadir. kitob mutarjimning dastxatida ekanligini …

yuksak mahorat bilan o`zbek tiliga tarjima qiladi. shuningdek, atoulloh ibn fazlulloh husayniyning «ravzatul-ahbob» asarining o`zbekcha tarjimasini tahrir qildi. mana bunday to`rtta yirik tarjima asarlarini paydo bo`lishida xiva xoni feruzning roli katta, chunki ularning aksari xonning amri va rahnamoligida dunyoga kelgan. shu bilan bog`liq bir voqea. xiva xoni feruz hiloliy, oqupa va ko`hna urganch safarlaridan poytaxtga qaytishi «xevaq aholilari» uchun bayramday bo`ldi, butun xivaliklar «xon istiqboliga» chiqdilar va ular qatorida bayoniy ham bor edi. bayoniy xon uchun ikkita sovg`a tayyorlaydi, biri podshoh feruz buyrug`ini ado etib, «tarixi taboriy» tarjimasini tamomlaydi, ikkinchisi safardan qaytish sharafiga g`azal bitadi. bu haqda shoirning o`zi shunday deydi: «faqirg`a kitobi «tarixi taboriy»ni forsiy tilidin turk tiliga tarjima etmak xizmatin buyurib erdilar. bu sababdin rikobi humoyunda keta olmay amri oliylari bila qolib erdim. man ham istiqbollarig`a chiqib duo qildim. chun g`oyat shon-shavkatu shikvayi hashmat bila kelib shaharga kirib kelib taxti davlatda qaror tutdilar, muning so`ngg`i kuni bir g`azalnikim …

» kabi asarlari orqali voha tarixi to`g`risida qimmatli ma`lumotlar yozib qoldirdi. «shajarai xorazmshohiy»ning ikki nusxasi mavjud bo`lib, ularning biri 1913 yilda ko`chirilgan, hajmi 517 varaq, ikkinchisi, 1914 yilda ko`chirilgan bo`lib, 508 varaqdan tashkil togan. mazkur asarda abdulg`ozixon qalamga olgan davrdan tortib munis va ogahiylar bitgan davr, shuningdek, 1873 yildan 1914 yilgacha bo`lgan davrning tarixiy voqealari atroflicha yoritilgan. u xonlar tarixini bitdi. asar tarixiy jihatdangina emas, balki badiiy jihatdan ham ahamiyatlidir. chunki asar juda sodda, xalqona tilda bitilgan, yozishda muallif tushunilishi qiyin bo`lgan so`zlardan qochadi. mazkur asar tarixiy jihatdan juda qimmatlidir, u xorazm xonligi tarixini, umuman, o`zbekiston tarixining bir bo`lagini o`rganishda katta ahamiyatga ega bo`lgan manba bo`lib xizmat qiladi. muallif bu asarda xorazm xonligini chor rossiyasi tomonidan bosib olinishi voqealariga mufassal to`xtalgan edi. shaharlardagi talon-tarojliklar, aholining qirg`inga uchraganligi, xalqning moddiy va ma`naviy jihatdan toptalganligi, chor generallarining vahshiyona siyosati – bularning hammasi bayoniy tomonidan chuqur taassuf bilan tasvirlanadi. bulardan tashqari, asarda yerga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi"

1662756235.doc αζαρ bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi reja: 1. bayoniy yashagan oilaviy va adabiy muhit; 2. bayoniy ijodining o`rganilishi; 3. bayoniy tarixchi olim va tarjimon; 4. bayoniyning adabiy ilmiy merosi. muhammad yusuf bayoniy 1858 yili xiva xonlaridan biri 1804-1806 yillari xonlik qilgan eltuzarxonning o`g`li bobojonbek olloberdi to`ra oilasida tug`ilgan. u yoshligidan saroy muhitidagi maktab va madrasada zamonasining zabardast olim muallimlaridan saboq olib ulg`ayadi. munis va ogahiylar ta`sirida dunyoqarashi shakllanadi. alisher navoiy, fuzuliy, bedillar she`riyatini mehr bilan mutoala qilish bilan birga arab va fors tillarini ham qunt bilan o`rganadi. saroyda tez-tez bo`lib turadigan navoiyxonlik, fuzuliyxonlik singari she`rxonliklarning yosh muhlii sifatida doim ishtiro...

DOC format, 2.1 MB. To download "bayoniy hayoti, ijodi va adabiy merosi", click the Telegram button on the left.

Tags: bayoniy hayoti, ijodi va adabiy… DOC Free download Telegram