muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755651.doc αζαρ muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi (1840-1923) reja: 1. bayoniy ijodiga munosabat masalasi. 2. bayoniyning hayot yo`li. 3. shoir lirikasi. 4. bayoniy she`riyatining badiiy qiyofasi. 5. bayoniy – tarixnavis. 6. bayoniyning xorazm adabiy muhitida tutgan o`rni. shoir va tarixchi olim, tarjimon va xattot, tibbiyot ilmining bilimdoni, qomusiy bilim egasi muhammad yusuf bayoniy xix asrning ii yarmida xorazm adabiy, ijtimoiy-madaniy muhitida shakllangan va kamol topgan siymodir. shoir ijodini o`rganishda asosiy birlamchi manbalari uning asarlari, bir she`riy devoni, «shajarai xorazmshohiy» va «xorazm tarixi» kitoblaridir. ijod namunalari kitobat qilingan bayoz-majmualarda, 1905-1923 yillardagi ijodiy namunalari esa o`sha davr vaqtli matbuotlarida ham uchraydi. shuningdek, xiva adabiy muhitiga oid manbalar - muhammmad rizo ogahiyning «shohid-ul iqbol», ahmad tabibiyning « majmuat-ush shuaro feruzshohiy», hasanmurod laffasiyning «xiva shoir va adabiyotchilarining tarjimai holi» kabi asarlarida u haqida ma`lumotlar uchraydi. ogahiy, tabibiy va laffasiylar shoir haqida ma`lumotlar berar ekan, uni shaxs va shoir sifatida yuksak baholaydilar. xix asrning …

iy ijodini ommalashtirish ishlarini yo`lga qo`yadilar, uning she`rlarini yig`ib, kitob shakliga keltirib, «g`azallar» nomi bilan e`lon qiladilar. 1967 yildagi y. yusupovning “xorazm shoirlari” kitobi, 1976 yil adabiyotshunos j. jumaboyevaning “o`zbek tili va adabiyoti” jurnalida chop etilgan “bayoniy ijodining ayrim xususiyatlari” maqolasi ham shoirning hayoti va ijodi haqida ma`lum tasavvurlarni beradi. ammo shoir ijodini jiddiy va keng ko`lamda o`rganish 90-yillardan boshlandi. bu davrda bayoniy hayoti va ijodini o`rganish, nashr etish qizg`in va samarali olib borildi. bu xayrli ishning boshida adabiyotshunos iqboloy adizova turdi. i. adizova 1990 yili bayoniyning hayoti va ijodiy faoliyati haqida nomzodlik dissertatsiyasini yoqladi. 1994 yilda iqboloy adizova say`i-harakatlari bilan «shajarai xorazmshohiy»ning qisqartirilgan ixcham nashri e`lon qilindi. 1995 yilda ea ushbu muallifning n. jumaxo`ja bilan hammualliflikdagi «so`zdin baqoliroq yodgor yo`qdir» risolasi bosilib chiqdi. ko`rinadiki, bayoniy hayoti va ijodini tadqiq qilish mustaqillik yillari yangi bosqichga ko`tarildi. shoirning hayot yo`li. muhammad yusufbek xeva qal`asining orqa tarafidagi qiyot qishlog`ida 1840 yilda dunyoga …

ilishi tabiiy edi. bunday uchrashuvlar uning she`riyatga havasini yolqinlantirdi, ishtiyoqini oshirdi. muhammad yusufbek eski maktabni bitirgach, tabiblik ilmiga havasmand bo`lib, bu sohada ham muayyan ma`lumotga ega bo`ldi. bayoniy yaxshi tabib, yaxshi xattot va yaxshi musiqashunos maqomini oladi. u olti yarim maqom sozini to`liq bilgan. hatto xeva shoir va ulamolari yusufbekning uyiga borib «soz qildirayli» deb tong otguncha mushoira qilib, soz chalib o`tirganlar. bayoniy xonadonida tanbur, g`ijjak, doira, bulomon, dutor kabi musiqa asboblari to`liq bo`lib, ularni o`zi yaxshi chertgan, lekin qo`shiq ayta olmagan. uyi doimo mehmonlar bilan gavjum bo`lgan. manbalarda keltirilishicha, bayoniy uzun bo`yli, chiroyli, sariq soqolli kambag`al odam bo`lgan. kiyimlari ozoda bo`lib, so`zlagan vaqtda ovozi goho yo`g`on, goho nozik chiqqan. xalq orasida hozirgacha «ovozi yusufbek ovoziga o`xshar ekan» degan ibora yuradi. bobojon tarroh- xodimning xotirlashicha, bayoniy xushovoz, saxiy odam bo`lgan ekan. u haqida tabibiy mana bunday yozgan edi: bayoniyki bor shoiri xush bayon, so`z ichra qilur, duru gavhar ayon... bayoniyki, …

b, fors tillaridan, mantiq, tarix, she`riyat qonun-qoidalaridan saboq beradi. 1920-21 yillarda esa xiva maorif bo`limida sho`ba mudiri vazifasida xizmat qiladi. bayoniy 1923 yilda 83 yoshida o`zi tug`ilib o`sgan xiva shahrida vafot etdi. shoirning adabiy merosi. muhammad yusuf bayoniy iste`dodli shoir, muarrix, mutarjim, mug`anniy, musiqa va tib ilmining bilimdoni sifatida o`zidan katta adabiy meros qoldirdi. shoir sifatida bir she`riy devoni bizgacha yetib kelgan. mazkur devon 1860-1905 yillar oralig`idagi she`rlarni o`z ichiga oladi. bayoniyning qo`lyozma devonining bir necha nusxalari mavjud bo`lib, devondan uning g`azallari, muxammaslari, ruboiy, qasidalari o`rin olgan. shoir ijodiyotida lirika asosiy o`rinni egallaydi. shu bilan bir qatorda o`z zamonasining ilg`or kishisi sifatida, hayotda ro`y berayotgan voqea-hodisalarga bee`tibor bo`la olmaydi, adl-insofni targ`ib qilish, xalqparvarlik motivi uning she`riyatida yaqqol seziladi. shoir she`rlarida falakdan norozi bo`lish kayfiyati ustuvor. shu jihatdan shoir xon va uning laganbardor, insofsiz amaldorlarining qilmishlarini o`ziga xos uslubda kinoya va satirik yo`nalishda keskin ochib beradi. jumladan, «qarg`a» radifli g`azalida quyidagicha …

on qiluvchi, ishlariga zarar yetkazuvchi ham qarg`a. demak, u shuning uchun ham hech kimga yoqmaydi. shoir bu sifatlarni ro`yi-rost ifodalashi orqali o`z davrining tekinxo`r, o`g`risifat, badnafs kishilarini ayovsiz tanqid qilgan. shoir ustalik bilan yozilgan bu kesatiq va kinoyalar kimga tegishli ekanini xalq bemalol bilib olgan. shoirning so`z qo`llashidagi ustamonligi she`r ta`sirchanligini oshirgan. o`zining g`oyaviy maqsadini oshirishda shumor, favor, zavqu surur, benangu or, xiromon, hazar, beviqor, humor, qofiyadosh so`zlarni qo`llash orqali aniq bir shaxsni, atrofdoshlarining basharalarini oshkora ochib tashlaydi. razolat va yovuzlik hukmron bo`lgan davrda shoir hech bir ro`shnolik ko`rmadi. adolatsiz, tengsiz va ziddiyatga to`la bu hayotning jabrlaridan iztirob chekdi shoir: qaysi g`am bahrini qa`rig`a bayoniy tushmadi?! qaysi mehnat bori oni zoru giryon etmadi?! shoirning g`azallarida ishq va ishqiy kechinmalar ham o`ziga xos usulda ifodalangan. shoir she`riyatida oshiq iztiroblari, quvonchi va ba`zan yordan shikoyati o`z tajassumini topadi. quyidagi misralarga e`tibor bering. g`azal vaslga zor o`rtangan oshiqning ishqiy kechinma izhoridan boshlanadi: ey, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi"

1662755651.doc αζαρ muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi (1840-1923) reja: 1. bayoniy ijodiga munosabat masalasi. 2. bayoniyning hayot yo`li. 3. shoir lirikasi. 4. bayoniy she`riyatining badiiy qiyofasi. 5. bayoniy – tarixnavis. 6. bayoniyning xorazm adabiy muhitida tutgan o`rni. shoir va tarixchi olim, tarjimon va xattot, tibbiyot ilmining bilimdoni, qomusiy bilim egasi muhammad yusuf bayoniy xix asrning ii yarmida xorazm adabiy, ijtimoiy-madaniy muhitida shakllangan va kamol topgan siymodir. shoir ijodini o`rganishda asosiy birlamchi manbalari uning asarlari, bir she`riy devoni, «shajarai xorazmshohiy» va «xorazm tarixi» kitoblaridir. ijod namunalari kitobat qilingan bayoz-majmualarda, 1905-1923 yillardagi ijodiy namunalari esa o`sha davr vaqtli matbuotlarida ham uchraydi. shuningdek, ...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: muhammad yusuf bayoniy hayoti v… DOC Бесплатная загрузка Telegram