muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662755651.doc αζαρ muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi (1840-1923) reja: 1. bayoniy ijodiga munosabat masalasi. 2. bayoniyning hayot yo`li. 3. shoir lirikasi. 4. bayoniy she`riyatining badiiy qiyofasi. 5. bayoniy – tarixnavis. 6. bayoniyning xorazm adabiy muhitida tutgan o`rni. shoir va tarixchi olim, tarjimon va xattot, tibbiyot ilmining bilimdoni, qomusiy bilim egasi muhammad yusuf bayoniy xix asrning ii yarmida xorazm adabiy, ijtimoiy-madaniy muhitida shakllangan va kamol topgan siymodir. shoir ijodini o`rganishda asosiy birlamchi manbalari uning asarlari, bir she`riy devoni, «shajarai xorazmshohiy» va «xorazm tarixi» kitoblaridir. ijod namunalari kitobat qilingan bayoz-majmualarda, 1905-1923 yillardagi ijodiy namunalari esa o`sha davr vaqtli matbuotlarida ham uchraydi. shuningdek, xiva adabiy muhitiga oid manbalar - muhammmad rizo ogahiyning «shohid-ul iqbol», ahmad tabibiyning « majmuat-ush shuaro feruzshohiy», hasanmurod laffasiyning «xiva shoir va adabiyotchilarining tarjimai holi» kabi asarlarida u haqida ma`lumotlar uchraydi. ogahiy, tabibiy va laffasiylar shoir haqida ma`lumotlar berar ekan, uni shaxs va shoir sifatida yuksak baholaydilar. xix asrning …

iy ijodini ommalashtirish ishlarini yo`lga qo`yadilar, uning she`rlarini yig`ib, kitob shakliga keltirib, «g`azallar» nomi bilan e`lon qiladilar. 1967 yildagi y. yusupovning “xorazm shoirlari” kitobi, 1976 yil adabiyotshunos j. jumaboyevaning “o`zbek tili va adabiyoti” jurnalida chop etilgan “bayoniy ijodining ayrim xususiyatlari” maqolasi ham shoirning hayoti va ijodi haqida ma`lum tasavvurlarni beradi. ammo shoir ijodini jiddiy va keng ko`lamda o`rganish 90-yillardan boshlandi. bu davrda bayoniy hayoti va ijodini o`rganish, nashr etish qizg`in va samarali olib borildi. bu xayrli ishning boshida adabiyotshunos iqboloy adizova turdi. i. adizova 1990 yili bayoniyning hayoti va ijodiy faoliyati haqida nomzodlik dissertatsiyasini yoqladi. 1994 yilda iqboloy adizova say`i-harakatlari bilan «shajarai xorazmshohiy»ning qisqartirilgan ixcham nashri e`lon qilindi. 1995 yilda ea ushbu muallifning n. jumaxo`ja bilan hammualliflikdagi «so`zdin baqoliroq yodgor yo`qdir» risolasi bosilib chiqdi. ko`rinadiki, bayoniy hayoti va ijodini tadqiq qilish mustaqillik yillari yangi bosqichga ko`tarildi. shoirning hayot yo`li. muhammad yusufbek xeva qal`asining orqa tarafidagi qiyot qishlog`ida 1840 yilda dunyoga …

ilishi tabiiy edi. bunday uchrashuvlar uning she`riyatga havasini yolqinlantirdi, ishtiyoqini oshirdi. muhammad yusufbek eski maktabni bitirgach, tabiblik ilmiga havasmand bo`lib, bu sohada ham muayyan ma`lumotga ega bo`ldi. bayoniy yaxshi tabib, yaxshi xattot va yaxshi musiqashunos maqomini oladi. u olti yarim maqom sozini to`liq bilgan. hatto xeva shoir va ulamolari yusufbekning uyiga borib «soz qildirayli» deb tong otguncha mushoira qilib, soz chalib o`tirganlar. bayoniy xonadonida tanbur, g`ijjak, doira, bulomon, dutor kabi musiqa asboblari to`liq bo`lib, ularni o`zi yaxshi chertgan, lekin qo`shiq ayta olmagan. uyi doimo mehmonlar bilan gavjum bo`lgan. manbalarda keltirilishicha, bayoniy uzun bo`yli, chiroyli, sariq soqolli kambag`al odam bo`lgan. kiyimlari ozoda bo`lib, so`zlagan vaqtda ovozi goho yo`g`on, goho nozik chiqqan. xalq orasida hozirgacha «ovozi yusufbek ovoziga o`xshar ekan» degan ibora yuradi. bobojon tarroh- xodimning xotirlashicha, bayoniy xushovoz, saxiy odam bo`lgan ekan. u haqida tabibiy mana bunday yozgan edi: bayoniyki bor shoiri xush bayon, so`z ichra qilur, duru gavhar ayon... bayoniyki, …

b, fors tillaridan, mantiq, tarix, she`riyat qonun-qoidalaridan saboq beradi. 1920-21 yillarda esa xiva maorif bo`limida sho`ba mudiri vazifasida xizmat qiladi. bayoniy 1923 yilda 83 yoshida o`zi tug`ilib o`sgan xiva shahrida vafot etdi. shoirning adabiy merosi. muhammad yusuf bayoniy iste`dodli shoir, muarrix, mutarjim, mug`anniy, musiqa va tib ilmining bilimdoni sifatida o`zidan katta adabiy meros qoldirdi. shoir sifatida bir she`riy devoni bizgacha yetib kelgan. mazkur devon 1860-1905 yillar oralig`idagi she`rlarni o`z ichiga oladi. bayoniyning qo`lyozma devonining bir necha nusxalari mavjud bo`lib, devondan uning g`azallari, muxammaslari, ruboiy, qasidalari o`rin olgan. shoir ijodiyotida lirika asosiy o`rinni egallaydi. shu bilan bir qatorda o`z zamonasining ilg`or kishisi sifatida, hayotda ro`y berayotgan voqea-hodisalarga bee`tibor bo`la olmaydi, adl-insofni targ`ib qilish, xalqparvarlik motivi uning she`riyatida yaqqol seziladi. shoir she`rlarida falakdan norozi bo`lish kayfiyati ustuvor. shu jihatdan shoir xon va uning laganbardor, insofsiz amaldorlarining qilmishlarini o`ziga xos uslubda kinoya va satirik yo`nalishda keskin ochib beradi. jumladan, «qarg`a» radifli g`azalida quyidagicha …

on qiluvchi, ishlariga zarar yetkazuvchi ham qarg`a. demak, u shuning uchun ham hech kimga yoqmaydi. shoir bu sifatlarni ro`yi-rost ifodalashi orqali o`z davrining tekinxo`r, o`g`risifat, badnafs kishilarini ayovsiz tanqid qilgan. shoir ustalik bilan yozilgan bu kesatiq va kinoyalar kimga tegishli ekanini xalq bemalol bilib olgan. shoirning so`z qo`llashidagi ustamonligi she`r ta`sirchanligini oshirgan. o`zining g`oyaviy maqsadini oshirishda shumor, favor, zavqu surur, benangu or, xiromon, hazar, beviqor, humor, qofiyadosh so`zlarni qo`llash orqali aniq bir shaxsni, atrofdoshlarining basharalarini oshkora ochib tashlaydi. razolat va yovuzlik hukmron bo`lgan davrda shoir hech bir ro`shnolik ko`rmadi. adolatsiz, tengsiz va ziddiyatga to`la bu hayotning jabrlaridan iztirob chekdi shoir: qaysi g`am bahrini qa`rig`a bayoniy tushmadi?! qaysi mehnat bori oni zoru giryon etmadi?! shoirning g`azallarida ishq va ishqiy kechinmalar ham o`ziga xos usulda ifodalangan. shoir she`riyatida oshiq iztiroblari, quvonchi va ba`zan yordan shikoyati o`z tajassumini topadi. quyidagi misralarga e`tibor bering. g`azal vaslga zor o`rtangan oshiqning ishqiy kechinma izhoridan boshlanadi: ey, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi"

1662755651.doc αζαρ muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi (1840-1923) reja: 1. bayoniy ijodiga munosabat masalasi. 2. bayoniyning hayot yo`li. 3. shoir lirikasi. 4. bayoniy she`riyatining badiiy qiyofasi. 5. bayoniy – tarixnavis. 6. bayoniyning xorazm adabiy muhitida tutgan o`rni. shoir va tarixchi olim, tarjimon va xattot, tibbiyot ilmining bilimdoni, qomusiy bilim egasi muhammad yusuf bayoniy xix asrning ii yarmida xorazm adabiy, ijtimoiy-madaniy muhitida shakllangan va kamol topgan siymodir. shoir ijodini o`rganishda asosiy birlamchi manbalari uning asarlari, bir she`riy devoni, «shajarai xorazmshohiy» va «xorazm tarixi» kitoblaridir. ijod namunalari kitobat qilingan bayoz-majmualarda, 1905-1923 yillardagi ijodiy namunalari esa o`sha davr vaqtli matbuotlarida ham uchraydi. shuningdek, ...

DOC format, 2.1 MB. To download "muhammad yusuf bayoniy hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: muhammad yusuf bayoniy hayoti v… DOC Free download Telegram