ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири

PPTX 104 pages 16.8 MB Free download

104 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.8 MB

File type PPTX

Pages 104

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 104

ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири мавзу: ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири доц. раджабова г.г. режа: радиацион нурланишнинг биологик таъсири организм, орган ва тўқималарнинг радио-сезгирлиги. индивидуал радиосезгирлик. критик органлар. радиацион аломатлар: илик-мия, ошқозон-ичак, церебрал. радиацион нурланишнинг биологик таъсири радиацион нурланишнинг одам организмига салбий таъсири бўйича дастлабки маълумот сифатида xvi асрда т.парацельс ва г.агрикол томонидан фойдали қазилма конлари ишчилари ўпкасида ғайритабиий касаллик учраши; 1897–йилда удин, бертелли ва дарье томонидан рентген нурланиши таъсирида 48 та терининг куйиш ҳолатлари; 1902–йилда эса – гудман томонидан одам организмида рентген нурланиши таъсирида юзага келган 172 та куйиш ҳолатлари; 1902–йилда г.фрибен х–нурланиш таъсирида одам организмида тери саратони касаллиги ривожланиши; 1914–йилда м.фейгин рентген нурланиши таъсирида 114 та ўсма (саратон) касаллиги; германияда г.вальхов ва г.гизель томонидан изотопининг одам организмида терига салбий таъсир кўрсатиши; кейинчалик и.р.тарханов, в.и.зарубин, е.с.лондон, м.н.жуковский, с.в.гольдберг, а.и.поспелов экспериментал тадқиқотларда радиацион нурланишнинг одам организмига жиддий салбий таъсир кўрсатиши тасдиқланган. 1896–йилда россияда иван романович тарханов рентген нурланишининг …

2 / 104

офизика мактаби шаклланиши ва ривожланишига катта ҳисса қўшган педагог–олим, москва давлат университетида биофизика кафедрасига асос солган, осмотик анабиоз ҳодисасини аниқлаган, физик омилларнинг биологик объектларга таъсир механизмларини ўрганган, жумладан электр токининг тирик тўқималар орқали ўтиш қонуниятларини аниқлаган, 1938–йилда «бирламчи яллиғланиш реакциялари кинетикаси» мавзусида докторлик диссертациясни ҳимоя қилган, шунингдек радиацион биофизика лабораториясини ташкил қилган ва радиацион нурланишнинг биологик таъсир механизмларини ўрганган. pадиацион нурланишнинг биологик объектга таъсири – детерминацион ва стохастик таъсир турларига ажратилади. детерминацион таъсир – бу оғирлик даражаси радиацион нурланиш дозаси қийматига боғлиқ ҳолатда белгиланувчи, шунингдек поғона даражасига эга бўлган тавсифда юзага келувчи ва нурланиш касаллиги, дерматит, катаракта, бепуштлик каби патологик ҳолатларни келтириб чиқаради. стохастик таъсир – радиацион нурланиш дозаси поғона қийматига эга бўлмаган характерда, нурланишдан кейин маълум вақт давомида ривожланувчи ўсма касалликлари, лейкоз ва ирсий касалликлар юзага келтириб чиқаради. радиацион нурланишнинг стохастик таъсири: а. лейкемия (қон саратони); б. ошқозон лимфомаси (саратон); в. меланома (тери саратони). радиацион нурланишнинг биологик таъсири оқибатларига …

3 / 104

00 зв (10 000 бэр) радиацион нурланиш таъсирида марказий асаб тизими функцияси издан чиқиши оқибатида одам бир неча соат ёки бир неча кундан кейин оламдан ўтиши кузатилади. давомийликда (вақт ўтиши билан, аста–секин) юзага келувчи нурланиш оқибатлари. тажриба ҳайвонлари устида амалга оширилган тадқиқотлар ва шунингдек, хиросима ва нагасаки (япония) шаҳарларида атом бомбаси портлатилиши оқибатларини таҳлил қилиш асосида, радиацион нурланиш нафақат одам организ-мига нурланиш касаллиги шаклида намоён бўлиши, балки вақт ўтиши билан, аста–секин давомийликда юзага келувчи оқибатлар кўринишида хам ифодаланади радиацион нурланиш таъсирида биологик организм ҳужайраларида юзага келувчи бузилишлар қайтмас тавсифга эга бўлиб, турли хил касалликлар, жумладан ўсма касалликлари келиб чиқишига сабаб бўлади. масалан, радиацион нурланиш таъсирида юзага келган лейкоз оқибатида оламдан ўтиш муддати ўртача 10 йилни ташкил қилади. масалан, 1 зв (100 бэр) радиацион нурланиш таъсирига учраган ҳар 2 тадан битта одам организмида лейкоз, 10 тадан битта одамда қалқонсимон без ўсма касаллиги, 10 тадан битта аёлда кўкрак бези саратони, шунингдек ҳар …

4 / 104

нча фарқланади. умуман, организмлар нур сезгирлигини баҳолаш учун яшовчанлик кўрсаткичи ишлатилиб, у нурлантирилган популяциядан 50 ёки 100% ҳалокатига сабаб бўлувчи, дозалар ld50 ёки ld100 орқали ифодаланади. сутэмизувчилар нур сезгирлиги аниқланганда, уларнинг нурлантирилгандан кейин ўтган 30 кун давомидаги яшовчанлиги ld50/30 олинади. бу муддатнинг танланиши шунга асосланганки, сутэмизувчиларда нур хасталигининг ўткир даври асосан 30 кундан сўнг тамом бўлади. баъзи бир сут эмизувчиларнинг ярим ҳалокат дозалари келтирилган. объект ld 50/30, гр монгол қумсичқони 10,0-13,0 суғур 6,5 -9,0 юмрон қозиқ 5,5 -8,5 чўлсичқон 5,5 -8,0 олмахон 5,0 -8,0 кўршапалак 5,0 -7,5 каламуш 4,5 -7,0 сичқон 4,0 -6,5 эчки 3,0 -5,5 маймун 3,0 -5,5 одам 2,5 -4,0 ит 2,5 -4,0 чўчқа 2,5 -3,5 денгиз орти чўчқаси 1,5 -3,5 айрим биологик турларнинг γ–нурланиш таъсири шароитида қиймати биологик тур (гр) micrococcus radiodurens >2000 ўсимлик турлари 10–1500 ҳашарот турлари 10–100 илон турлари 80–200 балиқ турлари 8–20 қуш турлари 8–20 сичқон линиялари 6–15 каламуш линиялари 7–9 қуён 9–10 ит …

5 / 104

ади. айрим орган ва тўқималарнинг радиацион нурланиш таъсирига сезгирлик даражаси орган ёки тўқима доза (гр) тери 10 уруғдон 0,5–1 тухумдон 2,6–6 кўриш органлари 3–6 овқат ҳазм қилиш тизими органлари 1–3 жигар 15–19 юрак қон–томир тизими органлари 3–4 нафас олиш органлари 20 мускуллар 60–500...1000 айириш органлари 13 биологик организм ички муҳитига ошқозон–ичак тизими орқали (ораль), ўпка орқали (ингаляцион) ва тери орқали (транскуталь) тушувчи радионуклидларнинг (инкорпорацион радиация) таъсир механизмлари билан радиотоксикология фан соҳаси шуғулланади. инкорпорацион радиация шароитида организм ички муҳитига тушган радионуклидлар бир хилда тақсимланмаслиги, маълум бир ички органларда йиғилиши ва ҳатто, организмнинг бутун ҳаёти давомида салбий таъсир кўрсатиши мумкинлиги қайд қилинади. жумладан, радиоактив изотоплари одам организмида скелет органлари таркибида йиғилиши, ички органлар эндотелий қавати ҳужайраларида йиғилиши, турли хил ички органларда, яъни диффузион характерда тақсимланиши қайд қилинади. айниқса, одам организмида радионуклидлар – қалқонсимон без, жигар, ичак, буйрак, скелет, мускуллар таркибида юқори концентрацияда тўпланиши аниқланган. радиацион гормезис радиацион гормезис тушунчаси (грек тилида hórmēsis …

Want to read more?

Download all 104 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири"

ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири мавзу: ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири доц. раджабова г.г. режа: радиацион нурланишнинг биологик таъсири организм, орган ва тўқималарнинг радио-сезгирлиги. индивидуал радиосезгирлик. критик органлар. радиацион аломатлар: илик-мия, ошқозон-ичак, церебрал. радиацион нурланишнинг биологик таъсири радиацион нурланишнинг одам организмига салбий таъсири бўйича дастлабки маълумот сифатида xvi асрда т.парацельс ва г.агрикол томонидан фойдали қазилма конлари ишчилари ўпкасида ғайритабиий касаллик учраши; 1897–йилда удин, бертелли ва дарье томонидан рентген нурланиши таъсирида 48 та терининг куйиш ҳолатлари; 1902–йилда эса – гудман томонидан одам организмида рентген нурланиши таъсирида юзага келган 172 та куйиш ҳолатлари; 19...

This file contains 104 pages in PPTX format (16.8 MB). To download "ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири", click the Telegram button on the left.

Tags: ионлантирувчи нурларнинг тўқима… PPTX 104 pages Free download Telegram