kompilyator va uning tasnifi

PPTX 15 pages 95.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.1 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

qarshi davlat universiteti kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyasi yo’nalishi 2-kurs talabasi zarifova jasminaning tizimli dasturlash fanidan tayyorlagan prezentatsiyasi amaliy matematika kafedrasi dotsenti: kurbanov zafar mamanazarovich. qarshi davlat universiteti kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyasi yo’nalishi 2-kurs talabasi zarifova jasminaning tizimli dasturlash fanidan tayyorlagan prezentatsiyasi amaliy matematika kafedrasi dotsenti: kurbanov zafar mamanazarovich. mavzu:kompilyator va uning tasnifi reja: 1.kompilyator tushunchasi. 2.kompilyatorning ishlash tamoyili. 3.kompilyator tasnifi va uning turlari. 4. kompilyatorning dasturchi uchun afzalliklari va kamchiliklari. 5.xulosa. kompilyator nima? kompilyator — bu dasturlash tilida yozilgan manba kodini, mashina tilida (yoki maqsadli til) kodiga o‘zgartiruvchi dastur. kompilyator yordamida dasturchilar yuqori darajadagi dasturlash tilidan (masalan, c++, java) past darajadagi tilga (masalan, assembler yoki mashina kodi) o‘zgartirishni amalga oshiradilar. kompilyatorning vazifasi va ahamiyati: vazifasi: dastur tilidan kompyuter tushunadigan kodga o‘zgartirish. ahamiyati: dastur yaratish jarayonini optimallashtirish, xatolarni tez aniqlash va ishlash tezligini oshirishga yordam beradi. kompilyator —dastlab, kompyuterlar faqat ikkilik (binary) tizimi, ya'ni 0 va 1 larni tushunadi. …

2 / 15

er" deb ataladi. 2.syntax analysis (sintaksis tahlil): sintaksis tahlil bosqichida kompilyator kodning to‘g‘riligini tekshiradi. ya'ni, kod sintaksisi (qoidalari)ga to‘g‘ri kelishini tekshiradi. sintaksis daraxti (parse tree) yaratiladi. agar sintaksisda xatolik bo‘lsa, kompilyator xato haqida xabar beradi. 3.semantic analysis (semantik tahlil): bu bosqichda kodning ma'nosi tekshiriladi. masalan, o‘zgaruvchining turini tekshirish, o‘zgartirilgan qiymatlarni to‘g‘ri ishlatishni aniqlash va boshqa semantik xatolarni topish. semantik tahlilning asosiy maqsadi kodning ma'noli va mantiqiy to‘g‘riligini ta'minlashdir. 4.optimization (optimalizatsiya): kompilyator kodni optimallashtirish orqali bajarilish vaqtini qisqartiradi yoki samaradorligini oshiradi. optimallashtirish jarayoni: 5.lokallashtirish: kichik operatsiyalarni birlashtirib, ularni tezlashtirish. 6.loop unrolling: takroriy tsikllarni qayta tuzish orqali kodni tezlashtirish. 7.dead code elimination: ishlatilmaydigan kod qismlarini olib tashlash. 8.code generation (kodni yaratish): kompilyator oxir-oqibat manba kodini mashina tiliga o‘zgartiradi. bu bosqichda kompilyator mashina kodi (yoki assembler kodi) yaratadi. tarixiy rivojlanishi: 1950-yillarda dasturlash tili kompyuterlar uchun yangi bo‘lib, kompyuterlarni dasturlashda muhim o‘rinni egallagan. birinchi kompilyatorlarni grace hopper yaratgan va uning a-0 dasturlash tili birinchi …

3 / 15

kkab tizimlar uchun yaratilgan. ular manba kodini ko‘p bosqichlarda tahlil qilib, natijada optimal kod hosil qiladi. masalan, gcc (gnu compiler collection). kross-kompilyatorlar: kompilyatorlar boshqa platforma yoki tizim uchun ishlash uchun maxsus ishlab chiqilgan. masalan, arm arxitekturasi uchun kompyuterni boshqa platformada ishlatish uchun kompilyator. jit (just-in-time) kompilyatorlar jit kompilyatorlar dastur ishlayotganda kodni tahlil qilib, mashina tiliga o‘zgartiradi. bu kompilyatorlar ko‘pincha interpreterning bir qismi sifatida ishlaydi. jit kompilyatorlari o‘zgaruvchilarni dinamik tarzda optimallashtiradi va kodni real vaqt rejimida bajarishda samaradorligini oshiradi. misol: java virtual machine (jvm) — java dasturlari avval bytecodega kompilyatsiya qilinadi, so‘ngra jvm tomonidan jit kompilyatori ishlatiladi va bajariladi. kompilyatorlar va dasturlash tillari: c/c++: c va c++ tillari uchun kompilyatorlar dastur kodini mashina tiliga tezda o‘zgartiradi. gcc (gnu compiler collection) — bu c/c++ uchun eng mashhur kompilyatorlardan biridir. c++ uchun kompilyatorlar ko‘pincha o‘zlarida keng optimallashtirish imkoniyatlarini taqdim etadi. java: java uchun kompilyator (javac) dastur kodini avval bytecode ga o‘zgartiradi. keyinchalik bu …

4 / 15

shina tiliga o‘zgartirgandan so‘ng, dastur juda tez ishlaydi. chunki mashina kodi to‘g‘ridan-to‘g‘ri kompyuter tomonidan bajariladi, va undan keyin kodni qayta ishlash talab qilinmaydi. bu, ayniqsa, katta hajmdagi dasturlar uchun juda muhim. kodning to‘g‘riligi va sintaksis xatolarini tezda aniqlash kompilyatorlar dastur kodidagi sintaksis va semantik xatolarni dastlabki tahlil bosqichlarida tezda aniqlaydi. dasturchi kodni yozish jarayonida xatolarni tezda topishi mumkin, bu esa xatoliklarni tuzatishga va dastur ishlab chiqish jarayonini tezlashtirishga yordam beradi. kodni optimallashtirish kompilyatorlar kodni avtomatik ravishda optimallashtirishi mumkin. masalan, keraksiz kod qismlari olib tashlanadi, tsikllar optimallashtiriladi, va boshqa turli xil samarali usullar qo‘llanadi. bu dastur ishlash tezligini oshiradi va resurslardan samarali foydalanishga yordam beradi. kompilyatorning dasturchi uchun kamchiliklari: kompilyatsiya vaqti kompilyatorlar kodni mashina tiliga o‘zgartirishda ba'zan uzoq vaqt talab qilishi mumkin. katta hajmdagi dastur yoki murakkab optimallashtirishlar mavjud bo‘lsa, bu jarayon jiddiy kechikishi mumkin. ayniqsa, tez-tez ishlatiladigan testlar va iteratsiyalar bilan dastur ishlab chiqishda kompilyatsiya vaqti sekinlashishi mumkin. kompilyatorlar tomonidan …

5 / 15

‘lib, ular dastur kodini mashina tiliga o‘zgartirish orqali dasturlarning samaradorligini va tezligini oshirishga yordam beradi. kompilyatorlar dasturchilarga sintaksis va semantik xatolarni tezda aniqlash, kodni optimallashtirish, va platformalararo moslashuvni ta'minlashda katta yordam beradi. shu bilan birga, kompilyatorlar ba'zan vaqt va resurslarni ko‘p talab qilishi, xatoliklarni aniqlashda murakkabliklar yuzaga kelishi mumkin. biroq, zamonaviy kompilyatorlar dasturchilarni yanada samarali ishlashiga, dastur sifatini oshirishga, va dasturlash jarayonini tezlashtirishga imkon beradi. umuman olganda, kompilyatorlar dasturlash jarayonini soddalashtiradi va dasturchilar uchun katta afzalliklarga ega bo‘lgan muhim vositadir. foydalanilgan adabiyotlar 1. "kompyuter arxitekturasi va tizimli dasturlash" — d.karimov, a. bo‘riyev. 2. "dasturlash tillari va tizimlarni boshqarish" — m.shamsutdinov, b. karimov. 3. "axborot texnologiyalari va tizimli dasturlash" - f. umarov, s. ubaydullayev. /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompilyator va uning tasnifi"

qarshi davlat universiteti kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyasi yo’nalishi 2-kurs talabasi zarifova jasminaning tizimli dasturlash fanidan tayyorlagan prezentatsiyasi amaliy matematika kafedrasi dotsenti: kurbanov zafar mamanazarovich. qarshi davlat universiteti kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyasi yo’nalishi 2-kurs talabasi zarifova jasminaning tizimli dasturlash fanidan tayyorlagan prezentatsiyasi amaliy matematika kafedrasi dotsenti: kurbanov zafar mamanazarovich. mavzu:kompilyator va uning tasnifi reja: 1.kompilyator tushunchasi. 2.kompilyatorning ishlash tamoyili. 3.kompilyator tasnifi va uning turlari. 4. kompilyatorning dasturchi uchun afzalliklari va kamchiliklari. 5.xulosa. kompilyator nima? kompilyator — bu dasturlash tilida yozilgan manba kodini, mashina tilida...

This file contains 15 pages in PPTX format (95.1 KB). To download "kompilyator va uning tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompilyator va uning tasnifi PPTX 15 pages Free download Telegram