fe'l so'z turkumi va uning tasnifi

PPTX 35 pages 1.0 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

напишите подзаголовок fe'l so'z turkumi va uning tasnifi reja: fe'l so'z turkumi fe'llarning ma'nosiga ko'ra turlari o'timli va o'timsiz fe'llat bo'lishli va bo'lishsiz fe'llar fe'l nisbatlari fe'llarning vazifa shakllari fe'llarning munosabat shakllari fe'llarning yasalishi ko'makchi fe'lli so'z qo'shilmasi fe'llarning tuzilishiga koʻra turlari yordamchi va to'liqsiz fe'llar fe'llarning tuslanishi shaxs va narsaning harakat-holatini bildirib, nima qilmoq?, nima boʻlmoq?, soʻroqlariga javob bo'luvchi so'zlar fe'l deyiladi. gapda asosan kesim vazifasini bajaradi. masalan: yurdi, yozyapti, sakramoqchi 1. fe'l a) harakat fe'llari b) holat fe'llari shaxs va narsaning jismoniy harakati natijasida roʻy bergan harakatni ifodalovchi feʼllar harakat fe'llaridir. masalan: yugurmoq, yurmoq, ko'rmoq, eshitmoq shaxslarning ichki kechinmalari, ruhiy holatlari va narsalarning bir holatdan ikkinchi holatga o'tish jarayonini ifodalovchi feʼllar holat fe'llaridir. masalan: quvonmoq, achchiqlanmoq, uxlamoq, eshitilmoq, qizarmoq, yig'lamoq 2. fe'llarning ma'nosiga ko'ra turlari ma'nosiga ko'ra fe'llar 2 turga bo'linadi: 3. o'timli va o'timsiz fe'llar o'timli fe'llar o'timsiz fe'llar tushum kelishigidagi so'zlar bilan bog'lana oladigan fe'llar o'timli …

2 / 35

ozdi- yozmadi, o'qidi-o'qigan emas. bajaruvchining harakat-holat jarayonida qay darajada ishtirok etishini bildiruvchi fe'l shakli fe'l nisbatlari deyiladi. fe'llarda 5 ta nisbat mavjud: 5. fe'l nisbatlari bajaruvchisi aniq bo'lgan harakat yoki holatni bildirgan fe'l shakli. aniq nisbatning maxsus qo'shimchasi yo'q. u qolgan nisbatlar uchun asos vazifasini bajaradi. masalan: o'qidi, yozyapti, a) aniq nisbat bajaruvchining o'z ustida amalga oshadigan harakat yoki holatni bildirgan fe'l shakli. qo'shimchasi: -n, -in, -l, -il. masalan: yuvindi, to'plandi, ochildi (o'simlikka nisbatan), qoqildi (yiqildi) b) o'zlik nisbat bajaruvchisi noma'lum bo'lgan harakat yoki holatni bildirgan fe'l shakli. qo'shimchasi: -n, -in, -l, -il. masalan: yuvildi, yozildi, ochildi (eshik, sir), qoqildi (mix) c) majhul nisbat birdan ortiq bajaruvchi tomonidan birgalikda bajariladigan harakat yoki holatni bildirgan fe'l shakli. qo'shimchasi: -sh, -ish. masalan: tinglashdi, borishdi, yozishdi d) birgalik nisbat ta'sir ostida boshqa shaxs yoki narsa tomonidan bajarilgan harakat yoki holatni bildirgan fe'l shakli. qo'shimchalari: -sat, -t, -dir, -tir, -giz, -kiz, -qiz, -g'iz, -kaz, …

3 / 35

an shakli. sifatdoshda 3 ta zamon bor: i. o'tgan zamon: -gan, -kan, -qan masalan: tikkan, yog'gan, yozgan ii. hozirgi zamon: -yotgan, -ayotgan masalan: kelayotgan odam, o'qiyotgan bola iii. kelasi zamon: -adigan, -ydigan, -ar, -r, -mas, -vchi, -uvchi masalan: bo'ladigan bola, oqar suv sifatdosh ham egalik, kelishik va -lar qo'shimchalarini olib otlashish xususiyatiga ega. bunda sifat bog'lanib kelgan ot tushib qoladi. va otning vazifasini sifatdosh bajaradi masalan: ayrilgan odamni ayiq yer - ayrilganni ayiq yer. b) sifatdosh fe'lning ravishga xoslangan shakli. qo'shimchalari: -b, -ib, -a, -ay, -gach, -kach, -qach, -guncha, -kuncha, -quncha, -gani, -kani, -qani, -gancha, -kancha, -qancha. masalan: kulib gapirdi, yurgancha ketdi. ravishdosh qo'shimchalarining ma'nolari: i. holat ma'nosi: -b, -ib, -a, -ay, gancha - qay holda? masalan: kulib gapirdi, suvga tikilgancha o'tirardi. ii. payt ma'nosi: -b, -ib, -guncha, -gach - qachon? masalan: ali gulni hidlab, sallasining qatiga qistirib qo'ydi. quyosh qorayguncha yetib olish kerak. iii. maqsad ma'nosi: -gani - nima …

4 / 35

an, kelyabdi, kelyapdi ii. hozirgi zamon harakat yoki holatning gap aytilayotgan vaqtdan keyin sodir bo'lishini bildiruvchi zamon shakli. qo'shimchasi: -a, -ay, -r, -ar, -jak, -gay, -kay, -qay, -ur, -gusi masalan: boraman, kelasan, borarman, o'qirman, kelgay, yozajak iii. kelasi zamon fe'ldan ifodalangan harakat yoki holatning bajaruvchi shaxsini bildirib, fe'lni kesim sifatida shakllantiruvchi vosita. bu qo'shimchalarning fe'llarga qo'shilishi 2 xil usulda bo'ladi: b) shaxs-son qo'shimchalari birlik ko'plik i. bor+di/sa+m i. bor+di/sa+k ii. bor+di/sa+ng ii. bor+di/sa+ngiz iii. bor+di/sa iii. bor+di/sa+lar 1) -di, -sa qo'shimchalari bilan tugagan fe'llarga quyidagicha qo'shiladi: birlik ko'plik i. bor+....(moqda)+man i. bor+...(moqda)+miz ii. bor+...(moqda)+san ii. bor+....(moqda)+siz iii. bor+....(moqda) iii. bor+....(moqda)+lar 2) boshqa qo'shimchalar bilan tugagan fe'llarga quyidagicha qo'shiladi: harakatning voqelikka munosabatini ko'rsatuvchi grammatik shakl mayl shakli deyiladi. fe'llarda 4 ta mayl shakli bor. i. shart mayli: -sa masalan: borsa, olim bo'lsang, yesak ii. maqsad mayli: -moqchi masalan: yozmoqchi , yurmoqchi iii. buruq-istak mayli birlik ko'plik i. -ay i. -aylik ii. …

5 / 35

har doim ajratib yoziladi. ular ikki xil bo'ladi. i. fe'l bo'lmagan so'z+fe'l=qo'shma fe'l bunda birinchi qism asosan ot, sifat, son, olmosh, undov va taqlid so'z bo'ladi va unga qil, et, bo'l, ayla, be, chel kabi fe'llarni qo'shish bilan hosil qilinadi. masalan: quloq soldi, qars etdi, bir bo'ldi, tarbiya qildi, asos soldi, qabul etdi, obod ayladi, ta'sir ko'rsatdi. ii. fe'l+fe'l=qo'shma fe'l bunda qo'shma fe'llar fe'l shakliga kelmoq, keymoq, chiqmoq, olmoq, kabi fe'llarni qo'shish orqali hosil qilinadi. masalan: kirib chiqdi, sotib oldi, borib keldi, olib keldi. ko'makchi fe'lli so'z qo'shilmasi ikki qismdan iborat. 1. yetakchi fe'l; 2. ko'makchi fe'l ikkalasining qo'shilishidan k.f.s.q. hosil bo'ladi. formulasi: yetakchi fe'l+ -b, -ib, -a, -ay +ko'makchi fe'l =k.f.s.q. masalan: ishlab chiqdi, yoza oladi, kulib yubordi, sotib yubordi, sotib tashladi, o'qib yuribdi, o'qib tashladi, o'qib chiqdi, aytib tashladi. bunda harakat yoki holatning bajarilish tarzini, bosqichini bildiradi. asosan ko'makchi fe'l olmoq, yubormoq, tashlamoq, qo'ymoq, boshlamoq, yotmoq, yurmoq, turmoq, …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fe'l so'z turkumi va uning tasnifi"

напишите подзаголовок fe'l so'z turkumi va uning tasnifi reja: fe'l so'z turkumi fe'llarning ma'nosiga ko'ra turlari o'timli va o'timsiz fe'llat bo'lishli va bo'lishsiz fe'llar fe'l nisbatlari fe'llarning vazifa shakllari fe'llarning munosabat shakllari fe'llarning yasalishi ko'makchi fe'lli so'z qo'shilmasi fe'llarning tuzilishiga koʻra turlari yordamchi va to'liqsiz fe'llar fe'llarning tuslanishi shaxs va narsaning harakat-holatini bildirib, nima qilmoq?, nima boʻlmoq?, soʻroqlariga javob bo'luvchi so'zlar fe'l deyiladi. gapda asosan kesim vazifasini bajaradi. masalan: yurdi, yozyapti, sakramoqchi 1. fe'l a) harakat fe'llari b) holat fe'llari shaxs va narsaning jismoniy harakati natijasida roʻy bergan harakatni ifodalovchi feʼllar harakat fe'llaridir. masalan: yugurmoq, yurmoq, ko'rmoq, ...

This file contains 35 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "fe'l so'z turkumi va uning tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: fe'l so'z turkumi va uning tasn… PPTX 35 pages Free download Telegram