sotsial struktura va stratifikatsiya haqida maqola

PDF 18 pages 789.3 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 789.3 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu. 9. jamiyatning sotsial strukturasi va stratifikatsion jarayonlar reja: 1. sotsial struktura tushunchasi 2. g„arb sotsilogiyasida sotsial struktura masalalari 3. o„zbek jamiyati sotsial strukturasi xususiyatlari 4. sotsiologiyada o„rta sinf shakllanishi muammolari 5. sotsial struktura komponenti 6. sotsial stratifikatsiyatushunchasi 7. g„arb sotsiologiyasida stratifikatsiya nazariyasi 8. stratifikatsiya asoslari va mezonlari:iqtisodiyholat, mavqe, ta‟lim va hokimiyat 9. stratifikatsion tizimlar 10. qullik, kasta 11. sinflar va klan. sotsial struktura masalalari sotsiologiya fanining muhim muammolarian hisoblanib, u barcha zamonlar va makonlarda o„zining dolzarb ahamiyatini saqlab kela olgan. sotsial struktura - bu sotsial tizim elementlarining o„zaro mustahkam aloqasidir. sotsial strukturaning asosiy elementi bo„lib jamiyatda muayyan sotsial mavqega ega va biror-bir sotsial vazifani bajarayotgan individlar namoyon bo„ladilar. demak, sotsial struktura – bu jamiyatni ob‟ektiv tarzada jamoalar, sinflar, qatlamlar, tabaqalar, guruhlar va hakazolarga bo„linishini anglatadi. fan tarixida mazkur masala faol tadqiq qilingan. ayniqsa qadimgi yunon falsafasida masalaga katta e‟tibor qaratilgan. jumladan, platon «davlat». «qonunlar», aristotel esa «siyosat» asarida ideal …

2 / 18

di: aristotel «siyosat» asarida jamiyatni quyidagi tabaqalarga ajratadi: 1. dehqonlar. 2. hunarmandlar. 3. savdogarlar. 4. yollanma ishchilar. 5. harbiylar. platondan farqi o„laroq aristotel quldorlik tuzumini himoya qiladi. uning fikricha qullar- bu mehnat qurolidir. ular og„ir jismoniy mehnatni bajarishga moslashtirilib, baquvat qilib yaratilgandir. erkin fuqaro esa bu vazifani uddalay olmaydi, lekin boshqaruvga layoqatlidir. aristotel shunday ilg„or fikrni ilgari suradiki, jamiyatning farovonligi undagi boylarning ko„pligi, yoki kambag„allarni kamligi bilan belgilanmaydi. qaysi jamiyatda «o„rta element» salohiyati yuqori bo„lsa o„sha jamiyat barqaror rivojlanishda bo„ladi. «o„rta element» ni u quldorlar orasidan, mulkni qayd qilish asosida ajratib oladi. aristotelning bu fikrlari hozirgi zamonaviy jamiyatlar uchun ham o„z dolzarbligini saqlab qola olgan.. hindistonda jamiyat: a) yuqori tabaqa – braxmanlar; b) o„rta tabaqa - kshatriylar (jangchi toifasi) v) shudralar (qora xalq)dan iborat guruhlarga jratilgan. har bir mamlakatda shakllangan tabaqalar va qatlamlar tamomila turlicha bo„lishi mumkin. ularning soni tabiiy manbalar va o„lkaning iqtisodiy tarixi, mehnat taqsimoti va iqtisoslashuv jarayonida …

3 / 18

ial stratifikatsiya nazariyasi marksizm sotsiologiyasining sinflar va sinfiy kurash nazariyasiga zid bo„lib, jamiyatning sinflarga bo„linishining asosiy sababi mulkiy munosabatlardagi holatni tabiiy-tarixiy qonuniyat sifatida qaraydi. bu sinflarni ijtimoiy qatlamlar va guruhlarning ma‟lumoti, psixologik jihatlari, turmush sharoiti, ijtimoiy bandlik, daromadi va boshqa xususiyatlar bilan farq qiladi. g„arbiy yevropalik yana bir sotsiolog olim maks veber fikricha jamiyatdagi barcha empirik amaliy narsalarni tartibga solishning qulay usuli bo„lgan ideal tiplar, ya‟ni hamma, hamma narsalarni muayyan gavdalantira oladigan vositalar kopsepsiyasini ilgari so„radi. uning nuhtai-nazaridan olib qaralsa feodalizm, kapitalizm yoki quldorlik jamiyat tuzilmalari jamiyatda tarixan shakllangan formatsiyalar sifatida emas, balki aholi turli tabaqalari o„rtasidagi munosabatlarning ideal muvofiqlashuvi, qat‟iylashgan uyg„unlashuvi tarzida talqin etilib jamiyatdagi mavjud barcha tabaqa va guruhlardan iborat rang-barang stratalar tasnifi ham ana shu ideal muvofiqlashuv va qat‟iylashganlik mohiyatidan kelib chiqqan va amalga oshirilgan, - deb ilmiy taxlil natijalariga asoslanadi. maks veber stratifikatsion jarayonlar mohiyatini ochishda ratsionalistik asosida yondashadi va ratsionalistik omilning muhimligiga alohida ahamiyat beradi. …

4 / 18

rat bo„lib, boshqaruvchilar va ishchi aristokratiyasining qo„shilishidan shakllanmoq-da, deb fikr bildiradi. jamiyat ijtimoiy tarkibi turli ijtimoiy birliklar o„rtasidagi o„zaro munosabatlarni ham ifodalaydi. masalan: - ijtimoiy-sinfiy, guruhlararo (sinflar, ijtimoiy tabaqalar, qatlamalar); - ijtimoiy-demografik (yoshlar, o„rta yoshlar, xalqlar); - ijtimoiy-professional (kasb-korga qarab o„qituvchilar, injener, tibbiyot xodimlari va h.k.); - ijtimoiy-hududiy (mintaqa, shahar, qishloq, rayon, mahalla, aholisi) stratifikatsiya kishilik jamiyatining paydo bo„lishi, tug„ilishi bilan yuzaga keladi. 1. quldorlik - kishilarni qaram qilishning iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy shaklidir. tengsizlik darajasining ko„rinishidir. 2. kastalar (lat. partugal. guruh, toifa, tabaqa) – odam tug„ilganidan boshlab a‟zo bo„lib qoladigan ijtimoiy guruhlar (stratlar)dir. 3. tabaqalar - taomillar yoki huquq, qonunlari bilan mustahkamlangan nasldan-naslga o„tuvchi huquklar va burchlarga ega bo„lgan ijtimoiy guruhlar. 4. sinflar - sinflar paydo bo„lishi xviii-x1x asr bilan bog„liq aqsh - o„rta sinflar jamiyati. aqshda 4 ta asosiy sinflar bor: - oliy;- o„rta;- ishchi;- quyi sinflar. jamiyatning moddiy-ishlab chiqarish jarayoni sotsiologiyada ijtimoiy tizim sifatida olib qarab o„rganiladi. …

5 / 18

sial guruhlar – stratalarning ijtimoiy guruhlanish tendensiyasi yuzaga kelaberadi va shakllana boradi, yangicha qatlam, sinflar tobora vujudga kelib, sinflar uyushqonligi paydo bo„lib, o„z navbatida jamiyatni boshqarish tizimlarini shakllantirish zaruriyati vujudga kelaboshlaydi va bu ehtiyoj ko„p holatlarda siyosiy va jamiyatni sotsial boshqarishdan tez rivojlana borishi holatlari yuz bera boshlab yangicha shakllangan aholi qatlami – sinflar talabiga jamiyatni siyosiy boshqarish tizimi ko„p holatlarda javob bera olmay qolish holatlari yuz bergan joylar – xudud, mamlakat-davlatlarda jamiyatni yangicha boshqarishga moslasha olmay turli xil sotsial portlashlarga olib keladi va olib kelgan. 3. insoniyat tarixida tabaqalashuv xalqning madaniy takomillashganlik belgilari sifatida ham baholanib kelingan. xususan, gilamdo„zlar, do„ppido„zlar, temirchilar, bog„bonlar va boshqa kasbiy tabaqalar muayyan mehnat faoliyati orqali nafaqat o„ziga xos iqtisodiy-ijtimoiy hayot yo„rig„ini amalga oshirganlar, balki o„z qavmlari siru-sinoatlarining o„zgalar mulkiga aylanmasligi erishilgan komillik qadriyatiga putur yetmasligi xususida ham qayg„urganlar. xalqimiz o„z sotsial tabaqalarini himoya qilib kelgan, zero, bu himoya nafaqat qavmlar, shakllangan kasb va ijtimoiy …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial struktura va stratifikatsiya haqida maqola"

mavzu. 9. jamiyatning sotsial strukturasi va stratifikatsion jarayonlar reja: 1. sotsial struktura tushunchasi 2. g„arb sotsilogiyasida sotsial struktura masalalari 3. o„zbek jamiyati sotsial strukturasi xususiyatlari 4. sotsiologiyada o„rta sinf shakllanishi muammolari 5. sotsial struktura komponenti 6. sotsial stratifikatsiyatushunchasi 7. g„arb sotsiologiyasida stratifikatsiya nazariyasi 8. stratifikatsiya asoslari va mezonlari:iqtisodiyholat, mavqe, ta‟lim va hokimiyat 9. stratifikatsion tizimlar 10. qullik, kasta 11. sinflar va klan. sotsial struktura masalalari sotsiologiya fanining muhim muammolarian hisoblanib, u barcha zamonlar va makonlarda o„zining dolzarb ahamiyatini saqlab kela olgan. sotsial struktura - bu sotsial tizim elementlarining o„zaro mustahkam aloqasidir. sotsial str...

This file contains 18 pages in PDF format (789.3 KB). To download "sotsial struktura va stratifikatsiya haqida maqola", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial struktura va stratifika… PDF 18 pages Free download Telegram

sotsial struktura va stratifikatsiya haqida maqola

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "sotsial struktura va stratifikatsiya haqida maqola"

Similar files