leksikologiyani o’qitish metodikasi

PPTX 19 pages 147.3 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 147.3 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

презентация powerpoint mavzu: leksikologiyani o’qitish metodikasi leksikologiya (yunoncha lexis - so’z, logos – fan, ta’limot) so’z haqida fan bo’lib (uni o’zbek tilida so’zshunoslik deb ham atashadi)… muayyan tilda ishlatiladigan barcha so’zlar shu tilning lug’at boyligini tashkil qiladi. tilshunoslikning bu bo’limi so’z va uning ma’nolarini o’rganish bilan shug’ullanganligi sababli o’quvchi so’z boyligini oshirish va boyitishda katta imkoniyatlarga ega. leksikologiyani o’rganish jarayonida so’zning grammatik hamda lug’aviy, o’z va ko’chma ma’nolari, bir ma’noli va ko’p ma’noli so’zlar, ma’no ko’chish usullari, ma’nodosh, uyadosh, zid ma’noli, shakldosh, talaffuzi yaqin, ma’nosi farq qiluvchi – paronim so’zlar, umumxalq ko’p ishlatadigan va kam ishlatadigan so’zlar, tarixiy, shevaga oid, yangi paydo bo’lgan va eskirgan, kasb - hunarga oid so’zlar, atamalar, ibora va tasviriy ifodalar kabi xoisalar bilan tanishiladi. o’quvchilar nutqining go’zalligi, izchilligi, ta’sirchanligi dastlab ularning lug’at boyligi bilan bog’liq. boshlang’ich sinflardan boshlab akademik lisey va kasb - hunar kollejlarigacha bo’lgan davrda o’quvchilar o’rganadigan so’zlar lug’ati o’rganilishi, ana shu asosda …

2 / 19

va uning asosiy vazifalari leksikologiya (yunoncha lexikos-lug‘atga oid va logos-ta’limot) tilshunoslikning lug‘aviy birliklar tarkibini tekshiradigan bo‘limidir. leksigologiya har bir so’zni yolg’iz holda emas, balki boshqa so’zlar bilan bog’liq holda o’rganadi. leksigologiya tilshunoslikning leksikografiya, frazeologiya, semasiologiya yoki semantika, etimologiya, stilistika hamda so’z yasalishi haqidagi ta’limot sohalari bilan chambarchas bog’liq. leksikologiyada so’zlarning ma’no jihatdan o’zaro bog’langan, ya’ni monosemiya, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, so’z ma’nolarining erkin yoki bog’liq holda bo’lishi kabi masalalari ham o’rganiladi tilning lug‘at tarkibi va uni tashkil etuvchi so‘zlar bir qator umumiyliklarga ega. ular quyidagilarda ko‘zga tashlanadi: har qaday tilning taraqqiyoti jarayonida yuz beradigan o‘zgarishlar avvalo uning leksikasida o‘z aksini topadi har bir so‘z tovush qiyofasi va ma’noga, ya’ni shakl va mazmunga ega. shunga ko‘ra, so‘zlar omonim, paronim, sinonim, antonim munosabatlarni yuzaga keltiradi. so‘zlar nutq uslubiga bo‘lgan munosabatiga ko‘ra ham farqlanadi. tilning lug‘at tarkbidagi so‘zlar iste’mol darajasiga ko‘ra chegaralangan yoki chegaralanmaganligi bilan ham farqlanadi. tildagi so‘zlar muayyan ma’no ifodalash xususiyatiga ega …

3 / 19

ohida guruhga mansub bo‘ladi. bir ma’nolilik va ko’p ma’nolilik so’zlar bir ma’noli yoki ko’p ma’noli bo’ladi. bir ma’nolilik hodisasi monosemiya deyiladi. bir ma’noli so’zlar monosemantik so’zlar deyiladi. odam, chumchuq, ravish, tuya.. kabi so’zlar bir ma’nolidir. birdan ortiq (bir necha) ma’nolarda keladigan so’zlar ko’p ma’noli so’zlar deyiladi. ko’p ma’noli so’zlar polisemantik so’zlar deyiladi. ko’p ma’noli so’zlar omonim so’zlardan quyidagicha farqlanadi: ko’p ma’noli so’z bir so’zning bir necha ko’chma ma’noda kelishidir. omonim esa bir xil shaklga ega bo’lgan birdan ortiq (bir necha) so’zdir. masalan, o’t (olov), o’t (o’simlik), o’t (harakat), o’t (inson a’zosi). ko’p ma’noli so’zning ma’nolari o’rtasida bog’lanish seziladi. omonim so’zlar ma’nolari o’rtasida yaqinlik sezilmaydi. yangi so’zlar tilda yangi paydo bo’lgan va yangilik belgisi (bo’yog’i) sezilib turadigan so’zlar neologizmlar deyiladi: bakalavr, magistr, litsey, kollej. o’zbek tili lug’at tarkibidagi eski va yangi so’zlar nofaol so’zlar deb, zamonaviy qatlam so’zlari esa faol so’zlar deb nomlanadi. eskirgan so’zlar eskilik bo’yog’iga ega bo’lgan so’zlar eski …

4 / 19

a (mirmuhsin) hovlimizda bir gul bor, uning ismi-zulxumor havo ochiq. yulduzlar yorqin nur sochadi. (mirmuhsin) har o’zbekning hovlisini gilam kabi gul bezar. (a.suyun) quyidagi gaplarni o’qing. o’z va ko’chma ma’noda kelgan so’zlarni ajrating. me’mornikida bir yorqin yulduz o’syapti. u yulduz – badia (mirmuhsin) hovlimizda bir gul bor, uning ismi-zulxumor havo ochiq. yulduzlar yorqin nur sochadi. (mirmuhsin) har o’zbekning hovlisini gilam kabi gul bezar. (a.suyun)

5 / 19

leksikologiyani o’qitish metodikasi - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "leksikologiyani o’qitish metodikasi"

презентация powerpoint mavzu: leksikologiyani o’qitish metodikasi leksikologiya (yunoncha lexis - so’z, logos – fan, ta’limot) so’z haqida fan bo’lib (uni o’zbek tilida so’zshunoslik deb ham atashadi)… muayyan tilda ishlatiladigan barcha so’zlar shu tilning lug’at boyligini tashkil qiladi. tilshunoslikning bu bo’limi so’z va uning ma’nolarini o’rganish bilan shug’ullanganligi sababli o’quvchi so’z boyligini oshirish va boyitishda katta imkoniyatlarga ega. leksikologiyani o’rganish jarayonida so’zning grammatik hamda lug’aviy, o’z va ko’chma ma’nolari, bir ma’noli va ko’p ma’noli so’zlar, ma’no ko’chish usullari, ma’nodosh, uyadosh, zid ma’noli, shakldosh, talaffuzi yaqin, ma’nosi farq qiluvchi – paronim so’zlar, umumxalq ko’p ishlatadigan va kam ishlatadigan so’zlar, tarixiy, shevaga oid, ...

This file contains 19 pages in PPTX format (147.3 KB). To download "leksikologiyani o’qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: leksikologiyani o’qitish metodi… PPTX 19 pages Free download Telegram