қадимги шарқ ва ўрта осиёда қадриятлар тўғрисидаги ғоялар такомили ва унинг жаҳон цивилизациясида тутган ўрни

DOC 88.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483463739_66993.doc қадимги шарқ ва ўрта осиёда қадриятлар тўғрисидаги ғоялар такомили ва унинг жаҳон цивилизациясида тутган ўрни режа: 1. олам, коинот, жамият ва инсон тўғрисидаги дастлабки аксиологик қарашлар. 2. иудализм, буддавизм ва бошқа динларнинг қадриятлари ҳамда қадрият тизилмалари. 3. зардуштийлик ва ўрта осиёда инслом дини ёйилишининг цивилизациямиз қадриятларига таъсири. 4. 20аср ва ҳозирги даврда қадриятлар мавзуи. таянч тушунчалар: диний ва мифологик қадриятлар 1- масала. қадриятларнинг моҳияти, мазмуни, намоён бўлиши шакллари билан боғлиқ муаммоларни таҳлили узоқ тарихга эга. кишилар қадим замонларданоқ ўзларини ўраб турган олам, ундаги нарса, воқеа ва ҳодисалар, одамлар ўртасидаги муносабатларга баҳо берганлар, уларни қадри тўғрисида фикр юритганлар. қадимги одамлар борлиқ тўғрисида ўйлаганларида, афсона ҳикоя ёки достонлар сўйлаганларида оламнинг қадри, унинг чексизлиги, коинот ва одамзод алоқалари, инсон умнинг маъноси, мазмуни ҳақида ҳамда инсоний фазилатлар, ботирлик, оқиллик, ҳокисорлик, яхшиоик, вафодорлик, ватанпарварлик кабиларни улуғлаб қадрият даражасига кўтарганлар, баъзиларини илоҳийлаштирганлар. қадимги замонда табиат бутунига илоҳийлаштирилганю кўп ҳалқлар тилида осмон худо тушунчасини ифодалаган. осмонни …

ёмғир сўраб баланд тоғларга кўтарилганлар. ўрта осиёда энг баланд тоғлар танги тоғ дейилган ва муқаддас ҳисобланиб қадрланган. хоразмликлар қуёшни илоҳийлаштириб ниҳоятда қадрлашган. қуёш белгилари, унинг тасвири намат, гилам, эшикларда ва бошқа уй-рўзҳор буюмларида учрайди. хива, самарқанд, бухородаги тарихий ёдгорлик объектларида қуёш ва олов белгиси учрайди. ўрта осиё халқлари орасида қуёшни қадрлаш асосан деҳқончилик хўжалиги билан боғлиқ бўлган. сабаби, ўрта осиё иқтисодиётида асосий роль ўйнаб келган деҳқончилик бутунлай қуёш ёруғлиги ва иссиқлиги билан боғлиқ бўлган. қишлоқ хўжалик ишларининг бошланиши, характери, муддати, деҳқончилик календари, экишишлари қуёш, йил фаслларига қараб белгиланган. ернинг табиий йўлдоши ойдир. қадимги турк халқлари динига ой алоҳида ўрин эгалланган. ҳозирда ҳам ўзбек удумида ойни кўрганда дуо ўқиш бор. исломнинг яшил байроғида ой тағмаси бор. мусулмон авлиёлари тағмаларида, магитларида ҳам ой белгиси тасвирланган. кишиларнинг ҳаёти, деҳқончилик хўжалиги кўп жиҳатдан табиий-географик муҳитга боғлиқ бўлиб, табиий шароит, кучли таъсир этади. деҳқлнлар ёмғир тилаб илоҳий кучларга сажда қилганар сув ҳақида кўпдан –кўп афсона, …

ди. халқ анъаналарида гул азалдан севилиб, қадрланиб келинган. этнограф н.п. остраумов “мен фаросатсиз бўлиб кўринган мардикорнинг, камбағал аравакаш ёки мешкобнинг, ҳатто гадойнинг қулоғига гул тақиши, тўпписи тагига қистириши учун гул ахтаришини кўриб хайратда қолдим ”деб ёзган эди. гул байрами ўрта осиё халқларининг қадимий қадраяти ҳисобланади. бу халқимизнинг табиат гўзалликлардан завқ олишидан, ўта нозик нафосатлигидан далолат беради. самарқанд ва бухорода “гули сурх” деб аталган байрам маросимлари ўтказилган. гулни яхшилик, ҳиммат белгиси сифатида қадрлашган. ёки хина ўсимлигини нафосат ҳам табобат сифатида эъзозлашган. одамлар ғаройиб ўсимликларни илоҳийлаштириб афсоналар тўқишган. чунончи, тудона, седона, қалампирмунчоқ, кўзтикан, ҳамиша баҳор кабилар. ҳамишабаҳор ёки тикан ўти ҳақида турли афсоналар тўқилган. кимки бу ўтни уйига осиб қўйса бахт топармиш. тасбеҳ-тоғли ерларда ўсади. ҳусусан, арслонбобда кўп учрайди. уни хотин ёнғоқ ҳам деб аташади. меваси ейилмайди. лекин тозаланган меваси-ялтироқ, ранг-баранг, чиройли бўлади. пиёз, саримсоқ, аччиқ қалампирни зиён-захматлардан асровчи восита деб тушунишган. ўрта осиё халқлари-чинор, тут, қайроғоч, гужум, тол, терак каби дарахтлар …

аси номидан олинган) яхудийлар дини бўлиб миллоддан аввалги 13 асрда вужудга келган. (яхудийлар шимолий арабистонда яшаган, мил. ав.ги хiii асрда фаластинни босиб олган). иудаизмнинг муқаддас китоби “таврот” (қонун), “талмуд” (ўрганиш), библия (китодлар) ҳисобланади. маълумки, библия христиан динининг ҳам китобидир. бу икки диннинг китоби бир ном билан аталсада мазмунан иккига бўлинадилар. иудаизм диннинг китоби “библия” “янги аҳд” деб аталади. библия-“қадимги аҳд” нинг беш китоби бўлиб у 1) борлиқ, 2) чиқиш, 3) ловий, 4) сойлар, 5) иккинчи қонун деб номланади. мана шу китобларда иудаизмнинг қадриятлари ўз ифодасини топган. таврот – иудаизм диний таълимотнинг асоси ва илоҳийлаштирилган манбаа бўлиб, дунёнинг яратилиши, нариги дунё, келгуси аср ҳақидаги таълимотлар акс этган. талмуд-иудаизмнинг ғоявий, диний, ҳуқуқий қонун-қоидалари, аҳлоқ нормалари тизим ҳисобланади. бу китобда ақида ва маросимлари, байрамлари ҳам акс этган. ахлоқий қадриятларида-ота-онаи эъзозлаш энг юксак бурч ҳисобланади. ватанпарварлик, миллий ўзликни англаш улуғланади. оилавий қадриятларга сўзсиз итоат талаб этилади. қотиллик, аралаш никоҳлар, ўғирлик, фохишалик, ёлғон гувоҳлик бериш, …

голия, непал, бурятиқ, қалмиқ, туводо кенг тарқалган дин бўлиб, унинг асосичиси, б) гаутама сиддахартха, будда (нурланган) ҳисобланади. ------------------------------------------------------------------- буддавийликнинг асосий қадрият тизимлари а) будда яратдан “тўрт олий ҳақиқат” яъни азоб-уқубат ҳақидаги таълимот, б) азоб-уқубатларнинг сабаблари ҳақидаги таълимот, в) азоб-уқубатлардан озод бўлиш ҳақидаги таълимот, г) азод-уқубатлардан қутқаришнинг нажот йўлларини топиш ҳақидаги таълимотда ўз аксини топган. бу таълимотларда асослан инсон камолоти масаласи қўйилиб, камолотга эришган инсон – олий қадриятларга эга бўлиши баён этилган. инсоний камолотни йўл эса – ҳақиқий билимга эришиш ва 5 аҳлоқий талабга риоя қилишдир. 1) биронта ҳам тирик мавжудодни ўлдирмаслик; 2) бировни мулкини олмаслик; 3) бировнинг хотинига кўз олайтирмаслик; 4) ёлғон гапирмаслик, ичимлик ичмаслик. буддизм милоддан аввалги 6-5- асрларда ҳиндистоннинг шимолида вужудга келган бўлиб, кейинчалик жанубий – шарқий ва марказий осиё ҳамда узоқ ўарқ мамлакатларида кенг тарқалган. буддизимнинг марказий осиё ва шарқий туркустонда тарқалиши милоддан аввалги 2 асрларда бу ердаги кабиларнинг авлодлари томонидан тугатилган грек-бақтерия подшолигининг ўрнида қарор топган …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қадимги шарқ ва ўрта осиёда қадриятлар тўғрисидаги ғоялар такомили ва унинг жаҳон цивилизациясида тутган ўрни"

1483463739_66993.doc қадимги шарқ ва ўрта осиёда қадриятлар тўғрисидаги ғоялар такомили ва унинг жаҳон цивилизациясида тутган ўрни режа: 1. олам, коинот, жамият ва инсон тўғрисидаги дастлабки аксиологик қарашлар. 2. иудализм, буддавизм ва бошқа динларнинг қадриятлари ҳамда қадрият тизилмалари. 3. зардуштийлик ва ўрта осиёда инслом дини ёйилишининг цивилизациямиз қадриятларига таъсири. 4. 20аср ва ҳозирги даврда қадриятлар мавзуи. таянч тушунчалар: диний ва мифологик қадриятлар 1- масала. қадриятларнинг моҳияти, мазмуни, намоён бўлиши шакллари билан боғлиқ муаммоларни таҳлили узоқ тарихга эга. кишилар қадим замонларданоқ ўзларини ўраб турган олам, ундаги нарса, воқеа ва ҳодисалар, одамлар ўртасидаги муносабатларга баҳо берганлар, уларни қадри тўғрисида фикр юритганлар. қадимги одамлар борли...

DOC format, 88.0 KB. To download "қадимги шарқ ва ўрта осиёда қадриятлар тўғрисидаги ғоялар такомили ва унинг жаҳон цивилизациясида тутган ўрни", click the Telegram button on the left.

Tags: қадимги шарқ ва ўрта осиёда қад… DOC Free download Telegram