o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari

PPTX 26 pages 2.0 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o'zbek tilining asosiy imlo qoidalari: bo'g'in ko'chirish va ajratib yozish mavzu: o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari reja: 1.o'zbek tilining asosiy imlo-qoidalariga umumiy tasnif. 2.ajratib va chiziqcha bilan yozish va uning asosiy qoidalari. 3.bo'g'in ko'chirish qoidalari. o'zbek tili- bizning ona tilimiz va milliy g'ururimizdir. til – bоy tаriximiz, hаyotbаxsh qаdriyatlаrimiz, din-u diyonаtimiz, xаlqimizgа xоs dunyoqаrаshni ko‘rsаtuvchi ko‘zgu, аjdоdlаr mеrоsini аvlоdlаrgа yеtkаzuvchi vоsitаdir. shuning uchun hаm o‘z tilini yo‘qоtgаn millаt o‘zligidаn mаhrum bo‘lаdi, mа'nаviy inqirоzgа uchrаydi. til – millаtning аsоsiy bеlgilаridаn, dаvlаt mustаqilligining аsоsiy rаmzlаridаn biri. til mаvjud ekаn, millаt mаngu yashаydi; tilning tirikligi, аytish mumkinki, millаtning, xаlqning mаvjudligidir. dеmаkki, o‘zbеk tilining tirikligi – o‘zbеk millаtining mаvjudligi, dаvlаt tili esа o‘zbеk dаvlаtchiligining bоrligidаn dаlоlаtdir. muhtaram prezidentimizning: “har birimiz davlat tiliga bo‘lgan e’tiborni mustaqillikka bo‘lgan e’tibor deb, davlat tiliga ehtirom va sadoqatni ona vatanga ehtirom va sadoqat deb bilishimiz, shunday qarashni hayotimiz qoidasiga aylantirishimiz kerak” degan fikrlari barchamizdan ona tilimizga, urf-odat va …

2 / 26

irliklari, idoralari, mahalliy hokimiyat va boshqaruv idoralari, ommaviy axborot vositalari lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosidagi barcha turdagi yozishmalarda, matbuotda, ish yuritishda ushbu qoidalarni joriy qilish yuzasidan tegishli tadbirlarni ishlab chiqsinlar va amalga oshirsinlar. o‘zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi, oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, xalq ta’limi vazirligi, davlat matbuot qo‘mitasi uch oy muddat ichida maktablar uchun qo‘llanma sifatida o‘zbek tilining imlo lug‘atini, kishi ismlari va joy nomlari lug‘atlarini tayyorlasinlar va nashr etish choralarini ko‘rsinlar. mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish vazirlar mahkamasining ta’lim va fan hamda ijtimoiy masalalar va madaniyat bo‘limlariga yuklansin. vazirlar mahkamasining raisi i. karimov bu qonunda o'zbek tilining asosiy imlo qoidalari haqida batafsil ma'lumotlar kiritildi. masalan, bu qonunda qo'shib yozish, ajaratib yozish, bosh harf bilan yozish, bo'g'in ko'chirish qoidalari,unli va undosh tovushlarning imlosi, asos va qo'shimchalarning ishlatilishi va hokazolar haqida yoritilgan. ajratib yozish va uning qoidalari quyida ko'rsatilgan : qo‘shma fe’lning qismlari ajratib yoziladi: sarf qil, ta’sir et, tamom …

3 / 26

ysi, qay kuni, u yerda, shu yoqdan, o‘sha yoqqa kabi. lekin birpas, biroz, birato‘la, birvarakayiga, birmuncha, buyon so‘zlari qo‘shib yoziladi. shuningdek, qay so‘zi yoq, yer so‘zlari bilan ishlatilganda bir u tovushi tushsa, bu so‘zlar qo‘shib yoziladi: qayoqqa, qayerda kabi. sifat oldidan kelib, belgining ortiq yoki kamligini bildiradigan to‘q, jiqqa, tim, liq, lang, och kabi so‘zlar ajratib yoziladi: to‘q qizil, jiqqa ho‘l, tim qora, liq to‘la, lang ochiq, och sariq kabi. murakkab son qismlari ajratib yoziladi o‘n bir, besh yuz, qirq ming olti yuz bir, bir ming yetti yuz sakson beshinchi kabi. yildan yilga, tomdan tomga kabi birinchi qismi chiqish kelishigida, ikkinchi qismi jo‘nalish kelishigida bo‘lgan birikmalar ajratib yoziladi. belgining ortiq darajasini bildiruvchi ko‘pdan ko‘p, tekindan tekin, yangidan yangi, ochiqdan ochiq, qizigandan qizidi kabilar ajratib yoziladi. izofali birikmalar ajratib yoziladi. bunda izofa undosh bilan tugagan so‘zlarga i shaklida, unli bilan tugagan so‘zlarga yi shaklida qo‘shiladi: dardi bedavo, nuqtayi nazar, tarjimayi hol …

4 / 26

argacha, hamma-hammasi, uy-uyiga, ich-ichidan kabi. eslatma: juft so‘zdan qo‘shimcha yordamida yasalgan so‘zlar ham chiziqcha bilan yoziladi: baxt-saodatli, xayr-xo‘shlashmoq kabi; juft so‘z qismlari orasida -u (-yu) bog‘lovchisi kelsa, undan oldin chiziqcha qo‘yiladi va juft so‘z qismlari ajratib yoziladi: do‘st-u dushman (do‘st-dushman), kecha-yu kunduz (kecha-kunduz) kabi; yetakchi va ko‘makchi fe’l bir xil shaklda bo‘lsa, chiziqcha bilan yoziladi: yozdi-oldi, borasan-qo‘yasan, uxlabman-qolibman kabi. belgini kuchaytiruvchi qip-qizil, yam-yashil, dum-dumaloq, kuppa-kunduzi, to‘ppa-to‘g‘ri, bab-baravar kabi so‘z shakllari chiziqcha bilan yoziladi . so‘zning -ma, ba- yordamida birlashgan qismlari chiziqcha bilan yoziladi: ko‘chama-ko‘cha, uyma-uy, rang-barang, dam-badam kabi. lekin mustaqil ishlatilmaydigan qism qatnashsa, bunday so‘zlar qo‘shib yoziladi. ro‘baro‘, darbadar kabi. rus tilidan aynan yoki so‘zma-so‘z tarjima qilish yo‘li bilan olingan so‘zlar asliga muvofiq chiziqcha bilan yoziladi: unter-ofitser, kilovatt-soat kabi. -chi, -a (ya), -ku, -u (-yu), -da, -e, -ey (-yey) yuklamalari chiziqcha bilan yoziladi: sen-chi, boraylik-chi, sen-a, kutaman-a, bola-ya, mingta-ya, keldi-ku, kelgan-u, yaxshi-yu, yaxshi-da, qo‘y-e, yashang-e, o‘g‘lim-ey, keldiyey kabi. ammo -mi, …

5 / 26

i, pax-takor, paxta-kor kabi. tutuq belgisi oldingi bo‘g‘inda qoldiriladi. va’-da, ma’-rifat, mash’-al, in’om kabi. so‘zning bosh yoki oxirgi bo‘g‘ini bir harfdan iborat bo‘lsa, ular quyidagicha ko‘chiriladi: so‘z boshidagi bir harfdan iborat bo‘g‘in yolg‘iz o‘zi oldingi satrda qoldirilmaydi: a-badiy emas, aba-diy, e-shikdan emas, eshik-dan kabi; so‘z oxiridagi bir harfdan iborat bo‘g‘in yolg‘iz o‘zi keyingi satrga ko‘chirilmaydi: mudofa-a emas, mudo-faa, matba-a emas, mat-baa kabi. 3. o‘zlashma so‘zlarning bo‘g‘inlari chegarasida kelgan ikki yoki undan ortiq undosh quyidagicha ko‘chiriladi: ikki undosh kelsa, ular keyingi satrga birgalikda ko‘chiriladi diagramma, mono-grafiya kabi; uch undosh kelsa, birinchi undosh oldingi satrda qoldirilib, qolgan ikki undosh keyingi satrga ko‘chiriladi: silin-drik kabi. bir tovushni ko‘rsatuvchi harflar birikmasi (sh, ch, ng) birgalikda ko‘chiriladi: pe-shayvon, pe-shona, mai-shat, pi-choq, bi-chiq-chi, si-ngil, dengiz kabi. 4. bosh harflardan yoki bo‘g‘inga teng qism va bosh harfdan iborat qisqartmalar, shuningdek ko‘p xonali raqamlar satrdan satrga bo‘lib ko‘chirilmaydi. aqsh, bmt, toshdu, 16, 245, 1994, xix kabi. harfdan iborat …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari"

o'zbek tilining asosiy imlo qoidalari: bo'g'in ko'chirish va ajratib yozish mavzu: o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari reja: 1.o'zbek tilining asosiy imlo-qoidalariga umumiy tasnif. 2.ajratib va chiziqcha bilan yozish va uning asosiy qoidalari. 3.bo'g'in ko'chirish qoidalari. o'zbek tili- bizning ona tilimiz va milliy g'ururimizdir. til – bоy tаriximiz, hаyotbаxsh qаdriyatlаrimiz, din-u diyonаtimiz, xаlqimizgа xоs dunyoqаrаshni ko‘rsаtuvchi ko‘zgu, аjdоdlаr mеrоsini аvlоdlаrgа yеtkаzuvchi vоsitаdir. shuning uchun hаm o‘z tilini yo‘qоtgаn millаt o‘zligidаn mаhrum bo‘lаdi, mа'nаviy inqirоzgа uchrаydi. til – millаtning аsоsiy bеlgilаridаn, dаvlаt mustаqilligining аsоsiy rаmzlаridаn biri. til mаvjud ekаn, millаt mаngu yashаydi; tilning tirikligi, аytish mumkinki, millаtning, xаlqning ...

This file contains 26 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek adabiy tilining asosiy i… PPTX 26 pages Free download Telegram

o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "o‘zbek adabiy tilining asosiy imlo qoidalari"

Similar files