badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar

DOCX 34 pages 1.0 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti oʻzbek filologiyasi yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar mundarija: kirish 3 i bob. tobe tarkibli qoʻshma gaplar haqida umumiy tushunchalar 5 1.1. tobe tarkibli qoʻshma gaplar darsliklarda. 5 1.2. oʻzbek tilida tobe tarkibli qoʻshma gaplarning qoʻllanishi xususiyatlari. 10 ii bob. tobe tarkibli qoʻshma gaplar va uning turlari 18 2.1. tobe tarkibli bogʻlangan va bogʻlovchisiz qoʻshma gaplar 18 2.2. tobe tarkibli murakkab qoʻshma gaplar haqidagi nazariy qarashlar tahlili 26 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 33 kirish boʻlajak oʻqituvchi oldiga oldida til qoidalari va qonuniyatlarini yaxshi bilish, kasbga oid fan asoslari bilan atroflicha tanishish, oʻzlashtirish talabi qoʻyilgan. bu talab “davlat tili haqida”gi, “ta’lim toʻgʻrisida”gi, “kadrlar tayyorlash miliy dasturi haqida”gi qonunlar, qolaversa davlat ta’lim standartlarida …

2 / 34

s oʻquv dasturining asosiy talablaridan biri oʻquvchilarning ogʻzaki va yozma nutqini oʻstirish, bilish faolligini oshirishdir. bularni amalga oshirish uchun oʻquvchilarni til hodisalari haqida oʻylashga, fikrlashga, mulohaza qilishga muhokama yuritishga, xulosa chiqarishga oʻrgatadigan samarali metod va usullardan foydalanish talab etiladi. yangi mavzuni tushuntirishda til materialini kuzatish, tahlil qilish, uning muhim belgilarini aniqlash, taqqoslash, guruhlash va umumlashtirish usullaridan foydalanildi. kurs ishining dolzarbligi: badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar oʻquvchilarining mustaqil fikrlay olish qobiliyatini, ifodalangan fikrni anglash va oʻz fikrini savodli, mantiqiy izchillikda bayon eta olishga oʻrgatish orqali belgilanadi. oʻzbek tilining badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplarni oʻrganish masalasi atroflicha ishlanishni talab qiluvchi, nazariy va amaliy qimmati katta boʻlgan dolzarb masalalaridandir. kurs ishining maqsadi: ushbu kurs ishini oʻquvchilarni badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplardan foydalanishga oʻrgatish asosiy maqsad qilib belgilandi. kurs ishining vazifalari: ushbu maqsadni amalga oshirishda quyidagi vazifalar amalga oshirildi. badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar foydalanishni oʻquvchilarini yozuvga oʻrgatish boʻyicha adabiyotlar …

3 / 34

lgan ma’lumotlardan tashqari oʻqituvchidan ham yaxshigina bilim va mahorat talab etiladi. “darsliklarimizda qoʻshma gaplar talqini ancha murakkab. u ikki va undan ortiq sodda gapning mazmun, grammatik shakl va ohang asosida birikuvidan tuziladi. uning tarkibidagi sodda gaplar bir-biri bilan bogʻlovchilar, yuklamalar, koʻmakchilar, nisbiy soʻzlar, fe’l shakllari va ohang orqali bogʻlanadi.”[footnoteref:2] [2: r. sayfullayeva hozirgi o’zbek tilida qo’shma gaplarning substantsional (zotiy) talqini. — toshkent. “fan”, 2007. 37 b] “sodda va qoʻshma gaplar” mavzusida “gap uchun muhim belgi kesimlikdir. kesimning nechtaligi gaplarni sodda va qoʻshma gaplarga ajratishga asos boʻladi.” deyilgan. “kesim – gap markazi” degan talqinni oʻquvchilar ongiga singdirmay turib qoʻshma gaplar tasnifini puxta oʻrganib boʻlmaydi.” bu borada “lisoniy struktura jihatidan qoʻshma gapning sodda gapdan farqi ma’lum darajada ravshan. aniqrogʻi, sodda gapda shakllangan kesim bitta boʻlsa, qoʻshma gapda u birdan ortiq boladi va birdan ortiq sodda gaplarning mazmun hamda grammatik jihatdan birikuvidan tashkil topadi.” “shakllangan, ya’ni kesimlik shakllari (tasdiq, inkor, mayl, zamon, shaxs-son, …

4 / 34

ibora, soʻz birikmalari) bilan ifodalangan kesim boʻlib, kesimni shakllantiruvchi vositalar faqat keying kesim tarkibida ifodalanib, barchasiga aloqador boʻlsa, bunday koʻp kesimli gap uyushiq kesimli gap sanaladi.” shu oʻrinda, masalani oydinlashtirish oʻqituvchining zimmasiga yuklatiladi. masalani hal qilish uchun fsmu metodidan foydalanish samaralidir: fikr-ikki va undan ortiq shakllangan kesimli gaplar (lekin bunday gaplardagi kesimlar uyushiq boʻlaklar tarzida boʻlmasa) qoʻshma gaplar sanaladi. sabab - ushbu gaplarda har bir kesimda kesimlik ma’nolarining hammasi: tasdiq, aniqlik (modal ma’no), zamon, shaxs ma’nolari aniqlanadi. misol - vazifamiz - oʻ qish va izlanish. umumiy fikr - demak, sodda gapda shakllangan kesim bitta bolsa, qoʻshma gapda u birdan ortiq boladi va birdan ortiq sodda gaplarning mazmun hamda grammatik jihatdan birikuvidan tashkil topadi. qoʻshma gaplarda bogʻlovchi vositalarning qoʻllanilishi borasida inkor bogʻlovchisi na…, na; oʻxshatish -chogʻishtirish bogʻlovchisi goʻyo, goʻyoki, xuddi; ayiruv bogʻlovchisi ham yordamida bogʻlangan qoʻshma gaplar mavzusini tushuntirishda ularning bogʻlovchi-yuklama ekanligini aytib oʻtish talab etiladi. na-na yordamchisi teng boglovchining bir …

5 / 34

yuklamaga yaqin turadi: tursunoy goʻyo qalbi bilan ashulaga joʻr boʻlar edi. (a.mux.). kampirning yuzida goʻyo kulgiga oʻxshagan bir narsa aks etdi. (a.qah.). [3: b.fayzullayev, t.abdullayev, sh.haydarov “hozirgi o‘zbek adabiy tili”. jizzax-2007. 47 b] goʻyo yordamchisi qoʻshma gapda sodda gap qismlarini biriktiruvchi grammatik vositaning biri sifatida xizmat qiladi, ya’ni qoʻshma gapda sodda gapdagi vazifasidan farqli oʻlaroq, faqat yuklamagina emas, balki bogʻovchi- yuklama sanaladi: ertaga nikoh boʻladi, goʻyo men uning xotini. (oyb.) shunday baqirdiki, goʻyo butun xona larzaga kelgandek boʻldi. (a.qah.) bundan tashqari, oʻquvchilarga bogʻlangan qoʻshma gap qismlarini bogʻlashda xizmat qiladigan boʻlsa soʻzi yordamida gap tuzish vazifasi berilganda aksariyat oʻquvchilar, taxminan, maktabimizda tadbir boʻlsa, men ham qatnashaman koʻrinishidagi gaplarni tuzadilar. bunday gaplar qismlari shart mayli vositasida bogʻlangan ergash gapli qoʻshma gap sanalishini tushuntirish lozim boʻladi. ushbu holatda, agar boʻlsa soʻzi birinchi qismning oxirida kelsa, ergash gapli qoʻshma gap, agar boʻlsa soʻzi ikkinchi gapning tarkibida qiyoslanayotgan boʻlakdan soʻng kelsa, bunday gap bogʻlangan qoʻshma …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti oʻzbek filologiyasi yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar mundarija: kirish 3 i bob. tobe tarkibli qoʻshma gaplar haqida umumiy tushunchalar 5 1.1. tobe tarkibli qoʻshma gaplar darsliklarda. 5 1.2. oʻzbek tilida tobe tarkibli qoʻshma gaplarning qoʻllanishi xususiyatlari. 10 ii bob. tobe tarkibli qoʻshma gaplar va uning turlari 18 2.1. tobe tarkibli bogʻlangan va bogʻlovchisiz qoʻshma gaplar 18 2.2. tobe tarkibli murakkab qoʻshma gaplar haqidagi nazari...

This file contains 34 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "badiiy matnda tobe tarkibli qoʻshma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy matnda tobe tarkibli qoʻ… DOCX 34 pages Free download Telegram