badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar

DOCX 33 pages 444.9 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 444.9 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek tilshunosligi fakulteti oʻzbek tilshunosligi yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar mundarija kirish 3 i bob. badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar 5 1.1 tobe tarkibli qoʻshma gaplar 5 1.2 teng tarkibli qoʻshma gaplarning mohiyati 11 ii bob. bogʻlangan va bogʻlovchisiz qoʻshma gaplar 16 2.1 bogʻlangan qoʻshma gaplar 16 2.2 bogʻlovchisiz qoʻshma gaplar 24 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 33 kirish oʻzbekistonning mustaqillikka erishganligi va hozirgi kunda respublikamizda amalga oshirilayotgan siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy oʻzgarishlar jamiyatimiz ijtimioy hayotida tub burilish boshlab berdi va ular oʻzbek xalqining bundan keyingi taqdirini belgilab berishda muhim rol oʻynaydi. endilikda barcha sohani mamlakatimizning milliy ehtiyoj va manfaatlaridan kelib chiqib, avlod -ajdodlarimizning azaliy turmush tarzi, an'analari, urf-odatlari hamda tarixiy tajribalarini hisobga …

2 / 33

ini, cheksiz imkoniyatlarini his qilmoqchi boʻlsa, munis onalarimizning allalarini, ming yillik dostonlarimizni, oʻlmas maqomlarimizni eshitsin, baxshi va hofizlarimizning sehrli qoʻshiqlariga quloq tutsin”. turkiy tillarning katta oilasiga mansub boʻlgan oʻzbek tilining tarixi xalqimizning koʻp asrlik kechmishi, uning orzu-intilishlari, dardu armonlari, zafarlari va gʻalabalari bilan chambarchas bogʻliqdir. ajdodlarimiz, ota-bobolarimiz aynan ona tilimiz orqali jahonga oʻz soʻzini aytib kelganlar. shu tilda buyuk madaniyat namunalarini, ulkan ilmiy kashfiyotlar, badiiy durdonalar yaratganlar. oʻtmishda oʻlkamizni bosib olgan turli yovuz kuchlar bizni avvalo oʻz tilimizdan, tariximiz va ma’daniyatimizdan, dinu diyonatimizdan judo qilishga qayta-qayta urindilar. ular el-yurtimiz boshiga qanday a’zob-uqubatlar, kulfat va musibatlar solgani tarixdan yaxshi ma’lum. ammo ja’sur va matonatli xalqimiz har qanday ogʻir sinovlarda ham oʻz ozodligi va istiqloli uchun mardona kurashdi. bu yoʻlda behisob qurbonlar berdi. har qanday zulm va zoʻravonliklarga qaramasdan, oʻz ona tilini - milliy gʻururini saqlab qoldi. nafaqat saqlab qoldi, balki uni har tomonlama rivojlantirib, bugungi avlodlarga bezavol yetkazib berdi. bu borada …

3 / 33

urs ishining tuzulishi: mazkur kurs ishi kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat. har bir bob ikkitadan mavzuni oʻz ichiga oladi. i bob. badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar 1.1 tobe tarkibli qoʻshma gaplar qoʻshma gaplarning umumiy lisoniy sintaktik qolipi [wpm] u [wpm] koʻrinishiga egadir. oʻzbek tilida qoʻshma gaplarning, asosan, uch turi ajratiladi: 1. teng tarkibli qoʻshma gaplar (qolipi – [wpm], [wpm]). 2. tobe tarkibli qoʻshma gaplar (qolipi – [wpm] → [wpm]). 3. mutanosib tarkibli qoʻshma gaplar (qolipi – [wpm] ↔ [wpm]). teng tarkibli qoʻshma gaplarning mohiyati shundaki, uning tarkibiy qismlari sanalmish sodda gap kesimlarining har biri mustaqil shakllangan boʻlib, ularni osongina alohida sodda gaplarga aylantirib yuborish mumkin.[footnoteref:2] chunonchi, bormang, bormoqchimisiz? kechasi qalin qor yogʻdi, biroq havo unchalik sovimadi. men seni deyman-u, sen kimni deysan?! [2: sh.shoabduraxmonov, m.askarova v.b.hozirgi oʻzbek adabiy tili.1-2-qism toshkent 1980 yil.] tobe tarkibli qoʻshma gaplarda ikki yoki undan ortiq sodda gaplar shakllangan [pm] mavjud …

4 / 33

ʻllanganda butunlay boshqa ma’no yuzaga chiqadi. umumta’lim maktablarida qoʻshma gaplar ularni bogʻlovchi vositalar asosida quyidagich tasniflab beriladi: - ohang yordamida bogʻlangan qoʻshma gaplar; 1 - bogʻlovchilar yordamida bogʻlangan qoʻshma gaplar; - yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar; - nisbiy soʻzlar bilan bogʻlangan qoʻshma gaplar; - kesimlik soʻzlari bilan bogʻlangan qoʻshma gaplar. qoʻshma gaplarni uyushiq kesimli sodda gaplardan (salima oʻtirar, turar va yigʻlab chopar edi; sotuvchi doʻkondagi kitoblardan uch-toʻrttasini artib, oʻqib chiqdi kabi) hamda sodda va qoʻshma gaplar orasidagi «oraliq uchinchi» uyushgan gaplardan (bahor kelar, dala ishlari qizib ketar edi kabi) farqlash lozim. gapning aktual boʻlinishi. nutq xusuiylik tabiatiga egaligi sababli gapda ishtirok etayotgan soʻz shakllar tartibi bir qadar erkindir. biroq bu «erkinlik» hech qachon umumiy lisoniy qonuniyatlar doirasidan chetga chiqolmaydi. nutq qaysi uslubdaligiga koʻra, soʻzlovchining maqsadi asosida gap tarkibidagi soʻzshakllar umumiy tartibga ega boʻladi. bundan tashqari, nutqiy bosqichdagi istalgan gap mazmunan ma’lum voqelikni ifodalash bilan birga, soʻzlovchi axborotni nima maqsadda uzatayotganligini …

5 / 33

muayyanlashadi. birinchi gapda harakatning yoʻnalishi, ikkinchi gapda harakatning bajaruvchisi axborot maqsadini xarakterlaydi. gapning axborot yetkazish vazifasi nuqtayi nazaridan tuzilishi aktual boʻlinish deyiladi. aktual tuzilmaning tarkibiy qismlari aktual boʻlaklar hisoblanadi. aktual boʻlaklar gap ifoda asosi va ifoda yadrolaridan iborat boʻladi. gapda ifodalangan fikrning ma’lum qismi, ya’ni ifoda asosi tema (ma’lum demakdir) va noma’lum qismi, ya’ni ifoda yadrosi rema (yangilik demakdir) deb ham yuritiladi. gapning rema qismi kommunikativ (axborot yetkazish) nuqtayi nazaridan ahamiyatli boʻladi. savol har doim remani aniqlash uchun beriladi. gapning tema qismi ma’lum boʻlganligi sababli u soʻroq gap tarkibida aynan takrorlanadi. quyida ba’zi sodda gaplarning tema-rematik, ya’ni aktual boʻlinishiga diqqat qiling: tema rema salima (qayerdan?) universitetdan qaytdi. universitetdan (kim?) salima qaytdi bahorda (nimalar?) gullar ochiladi gullar (qachon?) bahorda ochiladi karim (nimani?) kursini tuzatmadi kursini (kim?) karim tuzatmadi gapning aktual boʻlinishi gapning shakliy boʻlinishiga qarama-qarshi turadi. agar shakliy (formal) boʻlinishda gap tarkibidagi grammatik element (kesim, hol, toʻldiruvchi, aniqlovchi kabi)larga e‘tibor qaratilsa, …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek tilshunosligi fakulteti oʻzbek tilshunosligi yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar mundarija kirish 3 i bob. badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar 5 1.1 tobe tarkibli qoʻshma gaplar 5 1.2 teng tarkibli qoʻshma gaplarning mohiyati 11 ii bob. bogʻlangan va bogʻlovchisiz qoʻshma gaplar 16 2.1 bogʻlangan qoʻshma gaplar 16 2.2 bogʻlovchisiz qoʻshma gaplar 24 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 33 kirish oʻzbekistonning mustaqillikka erishganligi va hozirgi kunda re...

This file contains 33 pages in DOCX format (444.9 KB). To download "badiiy matnda teng tarkibli qoʻshma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy matnda teng tarkibli qoʻ… DOCX 33 pages Free download Telegram