онг, унинг келиб чикиши ва мохияти

DOC 53,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403326438_44462.doc онг, унинг келиб чиқиши ва моҳияти онг унинг келиб чиқиши ва моҳияти режа: 1. онг ижтимоий тарихий ҳодиса. 2. онгни турлича тушуниш. 3. инъикос шакллари. онг нима? инсон азал-азалдан узигагина хос булган онгнинг нима эканлиги туғрисида уйлаб, баҳслашиб келади. бу баҳсларнинг бир жиҳати, онг табиат маҳсулими ёки инсон онги илоҳий яратилганми? деган масаладан иборат. иккинчи жиҳати эса, инсон дунёни доимо бир хил англаганми? яъни асрлар давомида инсон онги такомиллашиб келганми ёки ҳамон уша-ушами? деган муаммо билан боулиқ. «ўзингни билсанг, оламни биласан»,-деган эди суқрот. афоризмга айланиб, кетган бу фикр ортида олам моҳиятини англашга йул очиши мумкин, деган ғоя ётибди. шу маънода, инсон узини ташқи оламдан ажратиб, алоҳида бир мужиза ва тадқиқот мавзуи сифатида урганишга ҳаракат қила бошлаган, пайтдан буён уни уйлантириб келаётган муаммолардан бири онгнинг моҳияти, унинг келиб чиқиши масаласидир. онгни диний тушуниш уни илоҳий ҳодиса, худо яратган мужиза тарзида талқин қилишга асосланади. купгина динларда инсон онги буюк илоҳий ақлнинг …

са сифатида қараб келинди. ҳозирги замон фани масалага кенгроқ доирада ёндашиш зарурлигини курсатмоқда. чунки фан далиллари инсон пайдо булишини фақат ерда кечган жараёнлар билан чеклаб қуйиш туғри эмаслигини, у коинот эволюциясининг табииий ҳосиласи эканлигини тобора чуқурроқ исботламоқда. инсон биологик ва ижтимоий ҳаракатнинг ташувчиси экан, ҳаракат шакллари уртасидаги узвий алоқадорликни, унинг юқори шакллари қуйи шаклларига боулиқлигини, таянишини улардан усиб чиқишини унутмаслик лозим. бошқача айтганда, улар уртасида узвий алоқадорлик мавжуд. онг тарихи қуёш системаси ва ундан миллионлаб йиллар давомида содир булган узгаришлардан ҳам айрича олиб қаралиши мумкин эмас. айни мана шу жиҳатдан олганда, онгни шаклланишини космик ҳодиса сифатида қараш мумкин. инъикос шакллари эволюцияси ва онг. онг инъикоснинг олий шаклидир. энг умумий маънода, ҳар қандай предметларнинг у билан таъсирлашувда булган бошқа предметларнинг таъсирини муайян тарзда акс эттириш билан боулиқ хоссасига инъикос дейилади. шу маънода инъикос ҳамма жойда мавжуд. айни пайтда ҳар бир ҳолатда у узига хос хусусиятга эгадир. чунончи, нотирик табиатдаги инъикос бир-биридан …

нида эди, ҳайвонот оламига тушиб қолган инсон болаларида ҳам онг шаклланган булиши керак эди. улар ҳайвонлар орасида булганида ҳам жигар сафро ишлаб чиқараверади. аммо, мия онгни ишлаб чиқармайди. бундан онгнинг ижтимоий-руҳий ҳодиса эканлиги ва у фақат жамиятдагина шаклланиши мумкинлиги ҳақидаги хулоса келиб чиқади. онг ва руҳият. онг психик инъикоснинг узига хос юксак шаклидир. 3. фрейд фикрича, психика онгсизлик, онг ости ҳодисаларини ва онгнинг узидан иборат уч қатламдан ташкил топган. инсон ҳаёти ва фаолиятида онг билан бир қаторда онгсизлик ва онг ости ҳодисалари ҳам муҳим аҳамиятга эга. психологлар фикрича, инсон фарзандининг камол топа бориши билан бир қаторда куплаб функциялар онг назорати остидан чиқиб автоматик характер касб этиш билан характерланади. айтайлик, биринчи марта машинага утирганимизда, биринчи марта сурат олаётганимизда деярли барча ҳаракатларимиз онгнинг қаттиқ назорати остида булади. вақт утиши билан эса купгина ҳаракатларни онгсиз тарзда, англамаган ҳолда бажара бошлаймиз. онгсизлик доирасига онг назоратидан ташқарида қолган сезги, тасаввур,инстинкт ва интуиция каби ҳодисалар ҳам …

ш туғри эмас. негаки, муайян белгилар тизими ҳайвонларга ҳам хос, улар ёрдамида жонзотлар уртасида муайян ахборот алмашинуви содир булади. айтайлик, кабутарларнинг «муҳаббат» рақси, жонзотларнинг хавф-хатар пайдо булганда турли товуш-белгилар ёрдамида бир-бирини огоҳлантириши, айрим ҳайвонларнинг узи яшайдиган ҳудудни турли йуллар билан «чегаралаб» чиқиши ана шундай белгилар тизимининг узига хос куринишларидир. тил қайд қилинганидек, белгилар тизимидир. фан юксак тараққий қилган ҳайвонларда ахборот узатишга хизмат қиладиган мураккаб белгилар тизими мавжуд эканлиги ва у ҳайвонот олами эволюцияси билан бир пайтда такомиллашиб борганлигини исботламоқда. демак, тил белгилар тизими келиб чиқишидан қатъий назар фақат инсонгагина хос ва у онг билан узвий боулиқдир. негаки, тилда онг гавдаланади. тил ёрдамидагина онг кишининг узи ва бошқалар учун воқеликка айланади. айни пайтда инсоният биз кундалик ҳаётда қуллайдиган табиий тил билан бир қаторда мулоқотнинг ранг-баранглигини таъминлайдиган, фикрни ифодалашга хизмат қиладиган узига хос имо-ишоралар рақс, мусиқа «тилига» ҳам эга. шундай булса-да улар сузга кучгандагина англашилади, ундаги мазмун тушунарли булади. шу билан бирга …

й гуруҳ, миллат, маданиятга мансублигини ва юқоридаги хусусиятларидан қатъи назар алоҳида ва бетакрор «мен» сифатида англашдек босқичларни босиб утишини таъкидлаш зарур. инсоннинг камол топиш жараёни, уз-узини англашнинг ривожланиши узига хос характер касб этади. масалан, дастлабки даврда болада аввало, бошқалар томонидан берилган тасаввур ва баҳолар устунлик қилади. боланинг тафаккури усиши билан, у оламни мсустақил англай бошлайди ва узининг имкониятларини узи баҳолашга ургани боради. айнан мана шу даврда туғри йулга қуйилган тарбия муҳим аҳамиятга эга булади. чунки айнан мана шу тарбия таъсирида болада уз имкониятларини туғри баҳолаш ҳам ёки унга ортиқча баҳо бериб юбориш ҳолати ҳам шаклланиб қолиши мумкин. шахснинг уз-узини англаш жараёнига турли ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва мафкуравий омиллар ҳам кучли даражада таъсир курсатади. онг ва ахборот. кейинги йилларда «информацион портлаш» тушунчаси ҳам тез-тез ишлатилмоқда. xx асрнинг энг муҳим ютуқларидан бири бу компъютерларнинг яратилганлигидир. дастлаб секундига минглаб операциялар бажара оладиган компъютерлар булган булса, уларнинг бугунги авлоди 10 миллионлаб мураккаб операцияларни қойилмақом қилиб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "онг, унинг келиб чикиши ва мохияти"

1403326438_44462.doc онг, унинг келиб чиқиши ва моҳияти онг унинг келиб чиқиши ва моҳияти режа: 1. онг ижтимоий тарихий ҳодиса. 2. онгни турлича тушуниш. 3. инъикос шакллари. онг нима? инсон азал-азалдан узигагина хос булган онгнинг нима эканлиги туғрисида уйлаб, баҳслашиб келади. бу баҳсларнинг бир жиҳати, онг табиат маҳсулими ёки инсон онги илоҳий яратилганми? деган масаладан иборат. иккинчи жиҳати эса, инсон дунёни доимо бир хил англаганми? яъни асрлар давомида инсон онги такомиллашиб келганми ёки ҳамон уша-ушами? деган муаммо билан боулиқ. «ўзингни билсанг, оламни биласан»,-деган эди суқрот. афоризмга айланиб, кетган бу фикр ортида олам моҳиятини англашга йул очиши мумкин, деган ғоя ётибди. шу маънода, инсон узини ташқи оламдан ажратиб, алоҳида бир мужиза ва тадқиқот мавзуи сифатида ур...

Формат DOC, 53,5 КБ. Чтобы скачать "онг, унинг келиб чикиши ва мохияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: онг, унинг келиб чикиши ва мохи… DOC Бесплатная загрузка Telegram