kvant biofizikasi elementlari va radiobiologiya

PPT 18 pages 584.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 584.0 KB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint 5-mavzu:kvant biofizikasi elementlari va radiobiologiya reja: 1.radiobiologiya 2.fotofizika va fotokimyo asoslari. 3.molekulaning qo’zg’algan holatlari. 4.energiyaning migrasiyalanishi. 5.nurlanishsiz amalga oshuvchi o’tishlar. radiobiologiya - ionlashtiruvchi nurlanishning turlari va manbalarini tavsiflash, uning biologik obyektlarga ta’sirining molekulyar mexanizmlarini o‘rganish hisoblanadi. radiobiologiya fanining tadqiqot obyekti - tirik organizmlar (ha yvo n la rо ‘simliklar, mikroorganizmlar), to‘qima!ar, organ va hujayralar va molekulalar (jumladan, makromolekulalar) hisoblanadi. radiatsion biokimyo - ionlashtiruvchi nurlanishning molekulyar biokimyoviy ta’sir mexanizmlarini, jumladan makromolekulalarga ta’sir ini tadqiq qiladi. radiatsion genetika - ionlashtiruvchi nurlanishning genetik darajadagi ta’sir mexanizmlarini o‘rganish va shuningdek, radiatsion mutagenez usulidan amaliyotda foydalanish usullarini ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi. radiatsion gigiyena - ionlashtiruvchi nurlanishning odam organizmiga ta’siri shart-sharoitlari, turlari va oqibatlarini o‘rganuvchi, radiatsion nurlanishning salbiy ta’siriga qarshi odam organizmi salomatligini muhofaza qilishga qaratilgan uslublar, choratadbirlami ishlab chiquvchi fan sohasi hisoblanadi. geofizik radiologiya - atmosfera, gidrosfera va litosfera tarkibining radioaktiv manbalar ta’sirida ifloslanishi va kosmik nurlanish darajasini o‘rganuvchi fan sohasi hisoblanadi. tibbiyot …

2 / 18

iobiologiyasi; 2. hujayra radiobiologiyasi; 3. molekulyar radiobiologiya. radiobiologiya fanining vazifalari quyidagilardan tashkil topgan: •odam salomatligiga xavfli hisoblangan radiatsion nurlanish manbalarini o‘rganish; • ionlashtiruvchi nurlanishning biologik ta’sirini o‘rganish; •odam organizmi uchun ionlashtiruvchi nurlanishga qarshi himoya vositalarini ishlab chiqish va nurlanish sharoitida uning salbiy oqibatlariga qarshi kurashish va qaytatiklanishga qaratilgan choratadbirlami ishlab chiqish; •atrof-muhit va qishloq xo‘ja!igi mahsulotlarining odam va hayvonlar organizmiga radiatsion xavf tug‘dirish darajasini baholash; •ionlashtiruvchi nurlanishning turli xil kasalliklarga tashxi qo‘yish va davolash maqsadlarida, shuningdek, qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat sanoati va mikrobiologiya sohalarida samarali foydalanish texnologiyalarini ishlab chiqishni ilmiy jihatdan asoslab berish; •texnogen halokatlar va yadro qurolining radioekologik oqibatlarini o‘rganishdan tashkil topadi. fotofizika va fotokimyo asoslari. ultrabinafsha va ko’rinuvchi nur-sohalarining biologik obyektlarga ta’sir etish qonuniyatlarini tekshirish ham biofizika muammolari doirasiga kiradi. qisqa to’lqinli (rentgen va -nurlanish) nurlarning biologik obyektlarga ta’sirini tekshirish bilan radiobilogiya shug`ullanadi. fotokimyoda ham fotobiologiyadek, elektromagnit spektrining tor 200-700 nm sohasi bilan ish ko’riladi. xalqaro yoritish komissiyasi to’lqin …

3 / 18

i. energiyasi 200- 300 nm bo’lgan fotonlar oqsillar va nuklein kislotalar tomonidan yutilib, molekulalarni qo’zg’algan holatga, ya’ni molekulaning yuqoriroq energiya sathiga (qo’zg’algan holatga) o’tishiga olib keladi. qo’zg’algan molekula kimyoviy reaksiyaga osonlikcha kirishadi. aynan mana shunday fotokimyoviy reaksiyalar, oxirgi natijada oqsillar, nuklein kislatalar va boshqa biopolimerlarda fotobiologik effektlarga sabab bo’ladi. ko’rinuvchi nur esa, fotosintez, fotoresensiya, fotomorfogenez hamda fotodinamik effektlar uchun aktiv hisoblanadi. molekulaning qo’zg’algan holatlari va energiyaning migrasiyalanishi. yerug’likning modda tomnidan yutilishi molekulyar jarayon bo’lib, mazkur hodisa murakkab biologik strukturalarga (yadro, mitoxondriya, hujayra va boshqalarga) dahldor emas. yerug’lik molekula tomonidan, energiyasi h = hc/ ga teng kvantlar tarzida, 10-14 - 10-15 sek davomida yutilib bo’ladi. yorug’likning molekula tomonidan yutilishi, fizikaviy jarayon bo’lib, u quyidagicha tasvirnanadi: ao + h = a* bu yerda a* - molekulaning qo’zg’algan holati, yorug’lik yutilganda nur energiyasi elektrollarning tebranma va aylanma energiyalariga aylanadi va shu munosabat bilan molekulaning elektron konfigurasiyasi o’zgaradi. kvant yutilishi evaziga, a molekula tomonidan …

4 / 18

o’lchash orqali, uning konformasion holati haqida ma’lumotga ega bo’lishi mumkin. oqsilning xususiy ultrabinafsha fluoressensiyasi yordamida, unda triptofan va tirozin qoldig`i ularining bor- yo’qligini aniqlash mumkin. uning parametrlari ularning mikroqurshoviga bog’liq ravishda o’zgaradi. masalan, triptofanlar fluoressensiyasining kvant chiqishi 0,1-0,4 oralig’ida bo’lib, spektr maksimumi 320-325 nmda qayd etiladi. fluoressensiya spektrofotometrlardan farqlanadigan, fluorametrlarda o’lchanadi. ularda fluoressensiya qo’zg’atuvchi va uni qayd etuvchi sistemalar mavjud. nurlanishsiz amalga oshuvchi o’tishlar bu xil o’tishlarni ikki turga ajratish mumkin:bir xil multipletlikka ega, har xil elektronli qo’zg’alish holatlari aro molekulyarli nurlanishsiz o’tishlar, ya’ni singnet- singnet (s1  so) va triplet- triplet (t2  t1) o’tishlar imkoni ham mavjud bo’lib, bunday o’tishlar ichki konversiya deb ataladi. har xil multipletlikka ega holatlararo molekulyarli o’tishlar (ya’ni s1  t1, t1  so), bunday o’tishlar interkombinasion konversiya deb ataladi. energiyaning qo’zg’algan molekuladan atrofdagi boshqa molekulalarga uzatilishi ham nurlanishsiz o’tishga tegishlidir. bunda elektron energiyasi tebranma, aylanma va ilgarilama harakat energiyalari sifatida uzatilishi mumkin. elektron …

5 / 18

kroran yutilishi dir. bunday jarayon konsentrlangan eritmalar fluoressensiyasining susayishida namoyon bo’ladi. fotobiologik jarayonlarda elektronli qo’zg’alish energiyasining nurlanishsiz o’tish mexanizmiga binoan migrasiyalanishi muhim ahamiyatga ega. almashma-rezonans yo’li. bu yo’l donor va akseptor molekulalari elektrol orbitallarining bevosita qoplanish vaziyatida amalga oshadi. shu munosabat bilan d bilan a energiya jihatidan farqlanadigan elektrollarini ayirboshlaydi ("issiq" molekula qo’zg’algan elektrol ini "sovuq" molekulaga berib, uning elektrolini o’zi oladi). donor va akseptor molekulalarning o’zaro uzoqlashishi bilan, migrasiya ehtimonnigi molekulalararo masofaning 6- darajasiga proporsionan ravishda kamayadi. fosforessensiya spektrida umumiy to’lqin uzunligi sohasining paydo bo’lishi bu xil migrasiyaning mumkinligini tasdiqlaydi. induktiv- rezonans yo’li. molekulalararo ancha katta ( ~ 2 -10 nm) masofalarda amalga oshib, qo’zg’algan d* molekula bilan akseptor molekulalarning rezonansni ta’sirlanishi tufayli yuz beradi. molekulalararo tabiatan zaif ta’sirlashish yaqin chastotalarda tebranishga qodir xususiy molekulyar ossilyatorlar juftini bog’lovchi elektromaydon vositasida joriy etiladi (bunda molekulalar elektr diponlari sifatida qaraladi). bu singnet- singnet, triplet- triplet o’tishlardan iborat bo’lib, eritmalarda, ayniqsa, biologik …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kvant biofizikasi elementlari va radiobiologiya"

презентация powerpoint 5-mavzu:kvant biofizikasi elementlari va radiobiologiya reja: 1.radiobiologiya 2.fotofizika va fotokimyo asoslari. 3.molekulaning qo’zg’algan holatlari. 4.energiyaning migrasiyalanishi. 5.nurlanishsiz amalga oshuvchi o’tishlar. radiobiologiya - ionlashtiruvchi nurlanishning turlari va manbalarini tavsiflash, uning biologik obyektlarga ta’sirining molekulyar mexanizmlarini o‘rganish hisoblanadi. radiobiologiya fanining tadqiqot obyekti - tirik organizmlar (ha yvo n la rо ‘simliklar, mikroorganizmlar), to‘qima!ar, organ va hujayralar va molekulalar (jumladan, makromolekulalar) hisoblanadi. radiatsion biokimyo - ionlashtiruvchi nurlanishning molekulyar biokimyoviy ta’sir mexanizmlarini, jumladan makromolekulalarga ta’sir ini tadqiq qiladi. radiatsion genetika - ionlasht...

This file contains 18 pages in PPT format (584.0 KB). To download "kvant biofizikasi elementlari va radiobiologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: kvant biofizikasi elementlari v… PPT 18 pages Free download Telegram