ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot

DOC 126.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403320809_44421.doc ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot reja: 1. borliq muammosining falsafiy mazmuni. borliq kategoriyasi. 2. borliqning asosiy shakllari. 3. falsafada substansiya muammosi. 4. materiya va uning mavjudlik shakllari. 1.borliq muammosining falsafiy mazmuni. borliq kategoriyasi. falsafa o’rganadigan qaysi bir masalani olmaylik, u borliq muammosi bilan bog’liq ekanligini ko’ramiz. haqiqatan ham borliq, unga munosabat masalasi falsafiy qarashlarda markaziy o’rinni tashkil qiladi . bu bejiz emas albatta, chunki borliq muammosi falsafadagi har qanday dunyoqarash va metodologik muammolarining asosi hisoblanadi. darhaqiqat, turli dunyoqarashlar o’rtasidagi baxslar borliq muammosi atrofida yuzaga kelayotgan tortishuvlarga, y’ani borliq azaldan mavjudmi, yoki u mutloq ruh tomonidan yaratilganmi, degan masalaga borib taqaladi. xo’sh, borliq o’zi nima? nima uchun borliq tushunchasi falsafa paydo bo’lganidan beri faylasuflar e’tiborini o’ziga jalb qilib keladi? bu savollarga javob berish uchun biz borliqning inson va insonlar hayoti bilan bog’liq real ildizlarini yoritishimiz lozim . ma’lumki, qadim-qadim davrlardan beri kishilar o’zlarini qurshab turgan tabiat va jamiyat, inson …

boshlagan. kishilar o’zlarining kundalik tajribalar asosida fikr yuritib, o’zlari yashayotgan dunyoning aynan hozir mavjudligiga, uning o’zlaridan oldin ham mavjud bo’lganligiga, o’zlaridan keyin ham mavjud bo’lishiga, o’zlarining esa o’tkinchi, vaqtincha yashab, so’ng dunyodan o’tib ketishlariga ishonch hosil qila boshlaganlar. bu ishonchlari asosida ularning “borliq” va “yo’qlik” haqidagi qarashlari paydo bo’ladi. dunyoning mavjudligi, ya’ni borligi to’g’risidagi bahs yuritgan faylasuflar bu masalaga turlicha yondashganlar; ularning ba’zilari, dunyo avval ham bo’lgan, hozir ham mavjud, bundan keyin ham mavjud bo’ladi, deyishsa; boshqalari, dunyo avval mavjud bo’lmagan, u xudo yoki ruh tomonidan yaratilgan; dunyodagi hamma narsalarni, xususan, insonni ham, xudo yoki ruh yaratgan, shundan buyon ular mavjud, deyishgan. uchinchi xil mutafakkirlar esa, dunyo yaralishiga xudo faqat sababchi bo’lgan, xolos, u shundan buyon o’zi mavjud, o’zi rivojlandi, degan qarashni ilgari surishgan. fan va amaliyot taraqqiyoti natijasida dunyoning yaratilganligi, uning fazo va vaqtda chegaralanganligi, cheklanganligi to’g’risidagi oldingi qarashlar asta-sekin dunyoning yaratilmaganligi, cheksiz va chegarasizligi, shu bilan birga, uning …

da borliq muammosiga borib taqalavergan. ularning barchasining mantiqiy xulosasi shuki, dunyo doimiy, abadiydir. ammo shu abadiy dunyodagi barcha narsalar, turli-tuman jonsiz va jonli organizmlar, insonlar va ularning faoliyati hatto, bir butun jamiyat ham, shubhasiz, vaqtincha, o’tkinchidir. demak , borliq abadiy, ammo undagi barcha narsalar o’zgarishda va rivojlanishda; bir xolatdan ikkinchi xolatga, bir turdan ikkinchi turga o’tishda, chunki ular bordan yo’q, yo’qdan bor bo’lmaydi. borliq muammosining butun ildizi, ma’nosi va mazmuni shundaki, bir butunlik sifatidagi borliqning doimiy mavjudligi va uni tashkil etgan narsalarning: tabiat, insonlar, jamiyat va ularning faoliyatlarining o’tkinchiligi ziddiyatli birlikni tashkil qiladi. bundan shu narsa ma’lum bo’ladiki, borliq muammosini falsafada o’rganish dunyo “hozir, shu yerda mavjud” degan qarashdan boshlanib, bu qarashlarbir butun dunyoning cheksiz va doimiy mavjudligi, uning ham, vaqtinchaligi va o’tkinchiligi to’g’risidagi qarashlarga tomon rivojlanib borgan, bu borliq to’g’risidagi falsafiy muammoning birinchi tomonidir. borliq muammosining falsafiy tahlili shuni ko’rsatadiki, dunyo bir butun, abadiy mavjud, lekin uni tashkil etgan …

ularda amal qiladigan qonuniyatlardan foydalangan holda turli-tuman narsa va hodisalarni yangidan yaratib, ulardan o’z hayotlarida foydalanadilar. shu bilan birga, kishilar o’z kundalik amaliy, ijtimoiy faoliyatlarida dunyodagi narsa va hodisalar bilan, o’zlarini qurshab turgan tabiat va jamiyat bilan ham muayyan munosabatlarda bo’lib, dunyodagi mavjud narsa va hodisalarning ba’zilari ular ongidan, xohish-irodasidan tashqarida, ularga bog’liq bo’lmagan holda mavjud ekanligiga, boshqa narsa va hodisalar esa ularga, ular ongiga, xohish va irodalariga bog’liq holda mavjud bo’lishiga ishonch hosil qilib borganlar. ular bu jarayonlarda tabiat bilan jamiyat, o’zlari bilan o’zgalar, inson bilan tabiat, inson bilan jamiyat, inson bilan uning ongi, inson bilan inson, moddiy narsalar bilan ma’naviy narsalar, tana bilan jon (ruh) o’rtasida umumiy birlik, aloqadorliklarni aniqlash bilan birga, ular o’rtasida muhim farqlar borligini ham bilib borganlar. bora-bora ular insonlarning o’zida ham tana bilan ruh (jon), tabiiylik bilan ijtimoiylik bir-biridan ajralmagan holda mavjudligini, birligini ham bila borganlar. lekin kishilarning borliq muammosini falsafiy anglashi ularning dunyoning …

a undagi narsa va hodisalardan tortib, inson hayoti, ongi, kishilar faoliyatining barcha ob’ektiv va sub’ektiv sharoitlari, hatto jamiyatda sodir bo’ladigan butun jarayonlardan iborat hamma realliklarni o’z ichiga oladi. borliq tushunchasi falsafiy jihatdan juda keng ma’noda bir butun reallik sifatida tushuniladi. shu sababli unga, yuqorida aytilganilardan tashqari, inson hali o’zlashtirib, bilib ulgurmagan narsalar, tabiat hodisalari ham, tabiat boyliklaridan foydalangan holda insoniyat yaratgan barcha narsa va hodisalar, jarayonlar ham, kishilarlarning ijtimoiy hayotlari ham, ularning o’zlari, fikrlari, g’oyalari, qarashlari; ular yashaydigan joylar, ular mehnat qiladigan korxonalar, o’qiydigan va ishlaydigan tashkilotlar ham, jamiyatdagi barcha ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, mafkuraviy, xullas, ma’naviy munosabatlar ham kiradi. binobarin, har bir kishining hayot faolliyati uning o’zi uchun ham, atrofdagi kishilar uchun ham ma’lum reallik hisoblanadi. shu bilan birga, har bir kishi o’z tanasi, o’z ruhiga, o’z o’tmishi, bugungi va kelajagiga ham, boshqa kishilarga va umuman, butin jamiyatga ham ma’lum reallik sifatida munosabatda bo’ladi. kishilar, o’z faoliyatlarida tabiiy boyliklar bilan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot"

1403320809_44421.doc ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot reja: 1. borliq muammosining falsafiy mazmuni. borliq kategoriyasi. 2. borliqning asosiy shakllari. 3. falsafada substansiya muammosi. 4. materiya va uning mavjudlik shakllari. 1.borliq muammosining falsafiy mazmuni. borliq kategoriyasi. falsafa o’rganadigan qaysi bir masalani olmaylik, u borliq muammosi bilan bog’liq ekanligini ko’ramiz. haqiqatan ham borliq, unga munosabat masalasi falsafiy qarashlarda markaziy o’rinni tashkil qiladi . bu bejiz emas albatta, chunki borliq muammosi falsafadagi har qanday dunyoqarash va metodologik muammolarining asosi hisoblanadi. darhaqiqat, turli dunyoqarashlar o’rtasidagi baxslar borliq muammosi atrofida yuzaga kelayotgan tortishuvlarga, y’ani borliq azaldan mavjudmi, yoki u mutloq ruh...

DOC format, 126.5 KB. To download "ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot", click the Telegram button on the left.

Tags: ontologiya - borliq haqidagi fa… DOC Free download Telegram