буддизм марказий осиёда

DOC 116.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403322076_44427.doc буддизм марказий осиёда буддизм исломга қадар ўта осиёда тарқалган қадимги динлардан биридир. уни эрамиздан аввалги iv-iii асрларда хинд хукмрони ашока юборган одамлар тарқатганлиги тўғрисида манбаъларда қайд этилади. ўрта осиёда бу диний таълимотни ифодаловчи манбаалар пали тилидан қилинган таржималар орқали хам тарқалган эди. бу диннинг ўрта осиёга ёйилишининг сабаби 4 халқчил таълимот бўлган. буддизимнинг ўрта осиёга ёйилиши 4 босқичдан иборат. i-даври - кушонлар давридан олдинги даври. бу эрамиздан аввалги i асрга тўғри келади. биринчи даврига оид будда таълимоти ёзма манбаълар бизгача етиб келмаган. биринчи даврда айрим миссионерлар гурухи марказий осиёга биринчи навбатда балхга, тохиристон ва парфияга кириб келган. тарихий манбаларда келтирилишича бу даврда буддизмнинг марказий осёга ёйилиши эрамиздан аввалги v асрдан эрамизнинг i асрида ёйилган бўлса хам барчага бирон бир ёзма манбаълар етиб келмаганликдан дарак беради. биринчи даврда бизгача етиб келган маълумотлар хам асосан афсонавий характерда бўлган. бу даврдаги диний-фалсафий мазмундаги матнларни тахлил этишимиз муайян ахамиятга эга эди. чунки буддизм …

рамай, кейинги даврларда ёзилган матнлар, йўқолган асл нусхаларга яқин турганлиги ва уларнинг ўринларини боса олишини назарда тутган холда улардан воз кечишига асос йўқ. иккинчидан бу даврда буддизм марказий осиёга жадал холда ёйилгани хақида бир қанча далиллар мавжуд ва уларнинг марказий осиё худудидаги маданиятга таъсир этганлигини кўришимиз мумкин. iii-даврида «кушонлар сулоласидан кейинги давр». (эрамизнинг v-viii асрлар) бу даврда буддизм марказий осиёдан шарқга томон сиқиб чиқила бошлаган давр эди. бу даврда буддизм диний-фалсафий планда иккинчи даврга нисбатан кучли ахамиятга эга бўлмаган. чунки бу даврга келиб, буддизм марказий осиёдаги мавқеини аста-секин йўқота бораётган эди. марказий осиёдаги буддизм ўзининг анъанавий этномаданиятининг субстрати хисобланиши сўғдийлар, хатто туркистонда яшовчи бошқа халқлар хам буддизмдан ташқари монийлик ва христианчиликка ъэтиқод қила бошлаган эдилар. тақдир тақазоси билан сўғдлар олдинги даврда хитойликлар учун буддизм матнларини таржима қилишган бўлишса, эндиликда (яъни iii-даврда) эса улар буддизм матнларини хитой тилидан ўз она тилларига (сўғдий тилига) таржима қила бошлаган эдилар. шунингдек бу даврга келиб, …

ан аста-секин сиқиб чиқарилишида араб халифачиларининг роли катта бўлган. чунки эрамизнинг viii-ix асрларига келиб, ислом марказий осиёда ўз хукмронлигини ўрнатиб олган эди. кушонлар даврида марказий осиё худудида вайбхашика оқими кенг тарқалган эди. тарихий манбаларда келтирилишича эрамизнинг ii асридан iv асригача бухоролик, самарқандлик монахлар буддизмнинг қонун қоида тўпламларини таржима қилиш билан машғул бўлишган. тарихчиларнинг таъбри билан айтганда кушонлар даври марказий осиёда буддизмнинг «олтин даври» хисобланган. марказий осиёда, айниқса сўғдда буддизмнинг таъсири аста-секин пасая борилишини амалий санъатга таалуқли бўлган асарларни тахлили орқали кўриш мумкин деб ёзади хитойлик сайёхлардан бири. бунинг тасдиқи сифатида эрамизнинг v-viii асрларда марказий осиёга бостириб кирган араблар йирик буддавийлик жамоаларига дуч келмаган эдилар. бу хақда на араб на будда тарафдорлари хеч қандай маълумотлар беришмаган. бироқ шарқий туркистонда буддизм нафақат ўз мавқеини сақлабгина қолмай, балки уларнинг мафкурасига ўз таъсирини кўрсата бошлаган эди. чунки араб босқинчилари шарқий туркистонгача етиб келмагандилар. буддавийлик ижтимоий планда харбий зодагонлар (кшатрийлар)нинг мафкураси эди. буддизмнинг махаяна оқими …

мнинг ўрта осиёга ёйилиши 4 босқичдан иборат. i-даври – кушонлар давридан олдинги даври. бу эрамиздан аввалги i асрга тўғри келади. биринчи даврга оид будда таълимоти ёзма манбаларда бизгача етиб келмаган. ўрта осиёда, айниқса сўғдда буддизмнинг таъсири аста-секин пасая борди. хитойлик сайёхлар ва амалий санъатга таалуқли асарларининг тахлили орқали кўриш мумкин. бунинг тасдиқи сифатида эрамизнинг vii-viii асрларда ўрта осиёга бостириб келган араблар йирик буддавий жамоаларга дуч келишмаган. бу борада на араб на будда тарафдорлари хеч қандай маълумотлар беришмаган. бироқ шарқий туркистонда буддизм нафақат ўз мавкқеини сақлабгина қолмай, балки у ернинг мафкурасига ўз таъсирини кўрсата бошлаганди. чунки араб босқинчилари шарқий туркистонгача етиб боришмаганди. буддизмнинг ўрта осиёга кириб келиши ва ёйилиши хақида хулоса қилсак, буддизм ўрта осиёга кириб келиш вақтида дунёқараш ходиса сифатида қандай эди. 1) ижтимоий планда харбий зодагонларнинг ислох қилинган мафкураси эди. 2) диний планда эса инвидуал қутулиш тўғрисидаги таълимот эди. 3) фалсафий планда эса ички психологик тажрибани универсаллаш яъни метопсихология …

глаштирилади. буддизмнинг марказий осиёга кириб келиши ва ёйилиши хақида хулоса чиқарадиган бўлсак, буддизм марказий осиёга кириб келиши вақтида дунёқараш сифатида қандай эди. биринчидан: ижтимоий планда харбий зодагонларнинг ислох қилинган мафкураси эди. иккинчидан: диний планда эса якка (индувидуал) қутулиш тўғрисидаги таълимот эди. учинчидан: фалсафий планда эса ички психологик тажрибани универсаллаш яъни метопсихологияга (метафизикага) қарама-қарши таълимотдир. буддизм билан бир даврда иккинчи бир қадимги хинд диний-фалсафий таълимот - жайнизм шаклланди. жайнизм. мазкур диний-фалсафий таълимотга асос солган, аниқроғи унинг ислохотчиси вардхамана махавира - будданинг катта замондоши бўлган деб жайнийларнинг ўзлари айтишар. жайнистларнинг такидлашларича махавара 24-триханкар (таълимотининг асосчилари) бўлган. жайнизм таълимотига асос солган биринчи «тритханкар» ришабха бўлган. ришабха яшаб ижод этган даврда, хали кишилар овқат пиширишни, ёзув нималигини, хунармандчиликни билишмаган. жайнларнинг маълумот беришларича қадимги халқларни буларнинг барчасига ришабха ўргатган у шунингдек никохни жорий қилган. майитларни кўмишни, худоларга сажда қилишни буюрган. тарихий манбаларда келтирилишича йигирма учинчи тритханкар - паршвянатх махавирадан 250 йил аввал яшаган. айрим тадқиқотчиларнинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "буддизм марказий осиёда"

1403322076_44427.doc буддизм марказий осиёда буддизм исломга қадар ўта осиёда тарқалган қадимги динлардан биридир. уни эрамиздан аввалги iv-iii асрларда хинд хукмрони ашока юборган одамлар тарқатганлиги тўғрисида манбаъларда қайд этилади. ўрта осиёда бу диний таълимотни ифодаловчи манбаалар пали тилидан қилинган таржималар орқали хам тарқалган эди. бу диннинг ўрта осиёга ёйилишининг сабаби 4 халқчил таълимот бўлган. буддизимнинг ўрта осиёга ёйилиши 4 босқичдан иборат. i-даври - кушонлар давридан олдинги даври. бу эрамиздан аввалги i асрга тўғри келади. биринчи даврига оид будда таълимоти ёзма манбаълар бизгача етиб келмаган. биринчи даврда айрим миссионерлар гурухи марказий осиёга биринчи навбатда балхга, тохиристон ва парфияга кириб келган. тарихий манбаларда келтирилишича бу даврда будди...

DOC format, 116.0 KB. To download "буддизм марказий осиёда", click the Telegram button on the left.

Tags: буддизм марказий осиёда DOC Free download Telegram