хиндистон фалсафаси

DOC 78,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403324861_44448.doc хиндистон фалсафаси утмиш халкларининг кадимий ва бой маданий меросини илм-фаннинг шаклилланиш ва ривожланиш боскичларини урганиш ва уни тартиб килиш шу бугунги куннинг долзарб вазифасидир. кадимий щиндистон кишлик жамияти тарихида жащон хал=лари томонидан яратилган энг кыхна марказлардан бири былиб келган. донишмандлардан бири айтганидек щиндистон буюк ва ажойиб мамлакат, маданиятлар бешигидир. дарщакикат, бу кухна ва навкирон мамлакат узининг илм-фани ва маданияти билан жащонга кенг танилган, унинг фалсафий фикрлари бошка мамлакатларда фалсафий фикрларнинг шаклланиши ва ривожланишида намуна вазифасини утаб келган. бу щакда таникли рус шар=шунос олими акад.ф.и.шербатской шундай ёзган эди: «щиндистон ызининг ажойиб даври, яъни эрамиздан аввалги iv асрдан эрамизнинг vii асригача былган давр гуллаган давр щисобланади. барча буюк кашфиётлар, щиндистондаги ижобий юту=лар, хусусан ана шу даврга ты\ри келади» . дарща=и=ат бу давр щиндистон ярим оролида юзага келган ва шаклланган буюк маданият ва давлатнинг олтин даври деб аталган. лекин эрамиздан аввалги xvii-xvi асрларда щиндистонда вужудга келган жамиятда, европацентрик =арашлар юзага келган. бу …
2
тери унинг барча кыринишларидек акс этишини ани=лаб берди» . деган эди щиндистоннинг жамият арбоби хумаюн кабир. мамлакат жамиятининг ривожланишида фалсафанинг ырни ва объектив ролини реал ани=лаш фа=атгина илмий ащамият касб этиб =олмай, балки тарихий, ижтимоий ва сиёсий планда мущим ащамиятга эга. кейинги даврда яъни xx аср бошларидан \арб фалсафасида шар= хал=ларнинг, жумладан щиндистоннинг фалсафий меросини инкор этувчи \айри илмий, реакцион о=им хусусан колониалистик ва ир=чиликназарияларини ё=лаш учун яратилган. бу сохта \айри илмий таълимотнинг хомийлари шар=да щеч =андай оргинал илмий фалсафий таълимотлар былмаган, шар= мутафаккирларнинг \оялари эса \арб «рухи»ни тал=ин =илишдан былак нарса эмас, ижтимоий назариялари эса диний афсоналардан былак нарса эмас деб жар солганлар. немис файласуфи гегель «/арб хал=лари, жумладан римликлар, юнонлар ва немислар фалсафий меросга эга, том маънодаги фалсафа фа=ат \арбда бошланади. шар= хал=лари фалсафаси =уйи бос=ичдаги фалсафа, «мушощада бос=ичидаги тафаккур», шунинг учун щам у жащон фалсафий фикриги мущим таъсир ытказмаган» , деб таърифлаган эди. илм-фан ва маданиятнинг кыхна …
3
сиё хал=ларини щиндлар ва уларнинг илм-фани билан я=инликда ва ызаро муносабатда былишга даъват этди. чунки улар ыртасида муштараклик бирлигини у=тирди. мутафаккир хал=лар ыртасида ты\ри муносабатларни ырнатишда миллий ва диний чегараланишни бартараф =илиш лозим деган фикрни илгари сурди. берунийнинг «щиндистон» асари =адимги щинд маданияти ва фанининг классик намунаси былиб =олади , деб ёзган эди щиндистонлик олим щомид розий ызининг «щиндистоннинг маданий роли» асарида. а) «веда»ларда фалсафий =арашлар ведаларнинг асосий шаклини ведик адабиёт ташкил этади. веда сызининг лу\авий маъноси «билим» деганидир. диндор киши учун веда бу олий, му=аддас билим, башоратдир. айнан ведаларда =адимги щиндуларнинг тарих, и=тисод, динлар, фалсафа, ахло=-одоб каби масалаларга таълу=ли дастлабки фикрлари учрайди. веда адабиёти деярли икки минг йил давомида яратилганлиги ща=ида гувохлик берувчи манбаълар мавжуд. шак-шубщасиз бу ёзма манбаънинг услуби ва мазмуни бир хил былмаган. чунки унинг яратувчиси бир эмас, бир неча кишилар былишган. илк веда адабиёти орийларнинг о\заки яратилган ашулалар, илощий тароналари былган. бу о\заки ижодлар авлоддан авлодга, …
4
ам таалу=лидир. +анчалик брахманларнинг манбаъини самхитлар ташкил этган экан, уларга таалу=ли былган араньякалар ёки упанишадлар щам самхитларга таалу=лидир. ведик адабиётларда эрамиздан аввалги 5 мингинчи йилдан бир мингинчи йилларга таалу=ли турли хил маълумотлар берилган. лекин айрим щозирги замон щинд олимларининг маълумотларига =араганда ведик давр эрамиздан аввалги 2 мингинчи йилнинг ырталаридан 1 мингинчи йилнинг ырталарини ыз ичига олади. биз фа=ат ведик адабиётлар яратилаётган даврдаги щиндистондаги ижтимоий тузум ща=ида фикр юритамиз. бизнинг адабиётларимизда ва ил\ор щорижий тарихий адабиётларда ёзилишича эрамиздан аввалги 2 мингинчи йилларнинг ырталарида щиндистонда ганг вощасида ва унга ёндошган вилоятларда таба=авий жамият бошланган эди. бу шаклланаётган жамият ыз мазмунига кыра =андай ани= маънони намоён =илиши щозирга =адар сирлигича =олиб келмо=да. гарчанд зулмкорлик щиндистонда кенг тар=алган щодиса былишига =арамай, у +адимги юнонистон ва +адимги румда ишлаб чи=ариш усулида роль ыйнагандек, роль ыйнамаган. бизга маълумки «осиёча ишлаб чи=ариш услуби» ща=ида сыз юритилган. кейинчалик ижтимоий тенгсизликнинг кучайиши, таба=авий =арама-=аршиликнинг чу=урлашиши туфайли тенг щу=у=ли кишилар …
5
яратган худоларга щамду санолар айтишар, душман устидан \алаба =озониш учун уларга илтижо =илишар, щаётларида мыл-кылчилик, фаровонлик былишини тилардилар. табиатда содир быладиган щодисалар илощларнинг =удрати, шижоати, адолат ырнатувчи =удратлари деб тушуниларди. кишилар илощларга щаётларини яхшилашлари учун илтижолар =илиб, =урбонликлар келтиришар эди. гыёки инсоннинг щаёти, унинг бахт-саодати бутунлай ана шу келтирадиган =урбонликларга бо\ли=. самаведа - =ыши=лар айтиш ведаси щисобланарди. асосан ригведадаги тароналарни такрорлашар, бу тароналар маросимларда =ыши= =илиб айтиларди. яжурведа-=урбонлик келтирувчи шакл былиб, у ыз навбатида о= ва =ора яжурведаларга былинади. лекин бу былинишлик шартли. иккига былинишликнинг маъноси шундаки о= яжурведада олдин назмий матнлар кейин эса насрий матнлар жойлашган. +ора яжурведада эса олдин насрий матнлар кейин назмий матнлар жойлаштирилган. атхарваведа - дуолар ва афсунлар ы=иш услуби былиб, дастлабки ведаларда диний, фалсафий \ояларнинг келиб чи=иш тарихи (эволюцияси) ырганиладиган манбаъ щисобланган. атхарваведа кишилар со\ли\ини яхшилаш, рущий ва жисмоний касалликлардан фори\ =илиш дуолари ётади. брахманлар яъни бращманлар томонидан бращманлар учун ёзилган китоб былиб, самхитларни шарщлаб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хиндистон фалсафаси"

1403324861_44448.doc хиндистон фалсафаси утмиш халкларининг кадимий ва бой маданий меросини илм-фаннинг шаклилланиш ва ривожланиш боскичларини урганиш ва уни тартиб килиш шу бугунги куннинг долзарб вазифасидир. кадимий щиндистон кишлик жамияти тарихида жащон хал=лари томонидан яратилган энг кыхна марказлардан бири былиб келган. донишмандлардан бири айтганидек щиндистон буюк ва ажойиб мамлакат, маданиятлар бешигидир. дарщакикат, бу кухна ва навкирон мамлакат узининг илм-фани ва маданияти билан жащонга кенг танилган, унинг фалсафий фикрлари бошка мамлакатларда фалсафий фикрларнинг шаклланиши ва ривожланишида намуна вазифасини утаб келган. бу щакда таникли рус шар=шунос олими акад.ф.и.шербатской шундай ёзган эди: «щиндистон ызининг ажойиб даври, яъни эрамиздан аввалги iv асрдан эрамизнинг vii...

Формат DOC, 78,0 КБ. Чтобы скачать "хиндистон фалсафаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хиндистон фалсафаси DOC Бесплатная загрузка Telegram