алишер навоий хаёти ва таьлимий ахлокий карашларида етук инсон тарбияси мазмуни, шакл ва услуби

DOC 115.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1662584412.doc алишер навоий алишер навоий хаёти ва таълимий педагогик қарашлари (1441-1501) режа: 1. алишер навоий хаёти 2. алишер навоийнинг таълимий-ахло=ий =арашларида етук инсон тарбияси мазмуни, шакл ва услуби 3. алишер навоий асарлари инсон тарбиясига оид мисоллар ызбек адабиётининг асосчиси, шеърият мулкининг султони, маърифатпарвар шоир, давлат арбоби алишер навоий 1441 йил 9 февралда щирот шащрида ту\илган. ёш алишер фав=улодда истеъдод эгаси былиб, истеъдодининг дастлабки кыринишлари у уч-тырт ёшга тылган ва=тлардаё= намоён была бошлаган. шу ва=тда у фариддин атторнинг «манти=-ут-тайр» асарини ёд олади. алишердаги илм ырганишга былган кучли =изи=иш щамда иштиё=ни ыз ва=тида англаган ота-онаси уни 1445 йилда мактабга берадилар. мактабда тащсил олаётган чо\ларида ытмиш мутафаккирлари ва ыз замонасининг забардаст шоирларининг ижодлари билан я=индан танишади. мазкур даврда бадиий мавжуд асарлар мазмунини ы=иб-ырганиш билан кифояланиб =олмай, 10-12 ёшидаё= муста=ил равишда шеърлар ёза бошлайди. ёш алишер томонидан яратилган шеърий мисралар ызида юксак бадиий ва фалсафий \ояларни акс эттирар эди. чунончи, унинг устози лутфийга ы=иб …
2
«мажолис-ун-нафоис», «мущокамат-ул-лу\атайин», шунингдек, абдуращмон жомийнинг «арбаъин» номли асарининг таржимаси сифатида яратилган «чищил щадис» («\ир= щадис») каби асарларида таълим-тарбия масалаларига оид =арашларини ифода этади. алишер навоий ыз асарларида комил инсон образларини яратиб, улар =иёфасида намоён былувчи маънавий-ахло=ий сифатларни улу\лаган былса, таълимий-ахло=ий муаммоларни ёритувчи асарларида эса комил инсонни шакллантириш жараёнининг мазмуни, ушбу жараённинг ызига хос жищатлари, йыллари, шакл ва усуллари борасидаги мулощазаларни баён этади. алишер навоийнинг таълимий-ахло=ий =арашлари, шу жумладан, комил инсонни шакллантириш концепциясининг мазмунини ырганиш муайян даврларда долзарблик касб этган. шу боис бу йылда бир =атор тад=и=от ишлари олиб борилган. хусусан, навоийшунос олимлар о.шарафиддинов, и.султонов, а.щайитметов, н.маллаев, т.жалолов, в.зощидов ва с./аниева ва бош=алар томонидан самарали равишда олиб борилган тад=и=отлар шулар жумласидан саналади. аллома томонидан яратилган асарлар мазмунидан англанадики, уларда илгари сурилган =арашларнинг марказида инсон ва унинг камолотини таъминлаш \ояси туради. мазкур ыринда навоийшунос олим в. зощидов =уйидаги фикрни ифода этади: «навоий ижоди щамда амалий фаолиятининг энг асосий, марказий масаласи, йыналиш ну=таси …
3
сирларидан хабардор былишнинг инсон ащамиятини ёритар экан, аллома айни ыринда илмни =орон\уликни ёритадиган чиро=, щаёт йылини нурафшон этадиган =уёш, одамларнинг ща=и=ий =иёфасини кырсата олувчи омил сифатида таърифлайди. ушбу фикр мутафаккир томонидан яратилган «назмул-жавощир» асарида =уйидагича баён этилади: ким олим эса ну=тасида барща= де они, гар базм тузар бищишти мутла= де они. щар кимсаки йы= илм ахма= де они, мажлисдаки илм былса учма= де они1 . мазкур тыртликнинг мазмунида илмли, о=ил одам ыз ма=садига эришиш йылида учрайдиган щар =андай =ийинчиликни енгиб ытади, ким илмни ызига таянч =илиб олса, у щеч =ачон =о=илмайди, зеро, илм инсоннинг бахт-саодатини таъминлашга хизмат =илади деган \оя ыз аксини топган. «щайрат ул-аброр» достонининг ын биринчи ма=олатида эса мутафаккир илмни =уёш, ой щамда кундуз сифатида =уйидагича таърифланади: «илм сипещрнинг баланд ахтарлигидаким, жащл тунин ёритмо= учун «айн»и ( ), =уёшдан ва «лом»и ( ) ойдин ва «мим» ( ) кундуздин нишона айтур. ва жащл шоми тийра манзарали\даким, \афлат чощини …
4
и. илмни инсонни, хал=ни нодонликдан, жащолатдан =ут=азувчи омил сифатида таърифлайди. асарлари мазмунида илгари сурилган \оялар ёрдамида кишиларни илмли ва маърифатли былишга ундайди. мутафаккир илм ырганишни щар бир кишининг инсоний бурчи дея эътироф этади. зеро, илм ырганишдан ма=сад щам хал=нинг фаровон, бахтли-саодатли щаёт кечиришини, мамлакатнинг обод былишини таъминлашга щисса =ышишдир, дея таъкидлайди. билимли ва доно кишилар щамиша ыз хал=ининг манфаати щамда мамлакатининг равна=и йылида фаолият олиб боришларига ишонади. мазкур ыринда мирзо улу\бекни ана шундай хислатга эга былган кишилардан бири былганлигига ур\у беради щамда унинг номи тарих сащифаларида абадий са=ланиб =олади, деб щисоблайди. алишер навоий орзу =илган комил инсон фа=ат илмли былиш билан =аноатланиб =олмайди. уни етук инсон сифатида таърифлаш учун унда, яна шунингдек, сабр-=аноат, сахийлик, щиммат, ты\рилик, ростгыйлик, тавозе, адаб, вафо ва щоказо сифатларнинг щам мавжуд былиши та=озо этилади. алишер навоий асарлари мазмунида ыз аксини топган щар бир фикр амалий ащамиятга эга, зеро, мутафаккир уларни ызининг улкан щаётий тажрибасига таянган щолда …
5
м дыстлар бу щоллардан хабарсиз ва кынгиллари бу яхшилик ва ёмонликлардан асарсиздир... бу хилдаги щамсущбат ва дыстларни хабардор =илмо= ва бу щоллардан огощлантирмо= лозим кыринадики, щар тоифанинг хислатларидан маълумотлари ва щар таба=анинг ащволидин билимлари былсин, кейин муносиб кишилар хизматига югурсинлар ва номуносиб одамлар сущбатидан тортинишни зарур билсинлар ва барча одамлар билан махфий сирлардан сыз очмасинлар. шайтон сифатлар щийла ва алдовларига ыйинчо= былиб =олмасинлар. кимки щар хил кишилар билан сущбатлашиш ва я=инлашишни щавас =илса, бу борада каминанинг тажрибаси ёшлар учун етарлидир”1. асар уч =исмдан иборат. алишер навоийнинг ызи таъкидлаганидек, асарнинг биринчи =исмида турли тоифага мансуб одамларнинг феъл-атворлари; иккинчи =исмида яхши хислатлар ва ёмон феъллар, уларнинг ызига хос жищатлари; учинчи =исмида эса яхши феъл ва хислатлар, инсонда уларни шакллантиришга оид =арашлар баён этилади. аллома мазкур асарда кишиларни муносиб ва номуносиб кишилар тарзида икки тоифага ажратади. щар бир инсоннинг щаётда учрайдиган номуносиб кишиларни яхши хул=ли инсонлардан ажрата олиш лаё=атига эга былиши мущим эканлиги, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "алишер навоий хаёти ва таьлимий ахлокий карашларида етук инсон тарбияси мазмуни, шакл ва услуби"

1662584412.doc алишер навоий алишер навоий хаёти ва таълимий педагогик қарашлари (1441-1501) режа: 1. алишер навоий хаёти 2. алишер навоийнинг таълимий-ахло=ий =арашларида етук инсон тарбияси мазмуни, шакл ва услуби 3. алишер навоий асарлари инсон тарбиясига оид мисоллар ызбек адабиётининг асосчиси, шеърият мулкининг султони, маърифатпарвар шоир, давлат арбоби алишер навоий 1441 йил 9 февралда щирот шащрида ту\илган. ёш алишер фав=улодда истеъдод эгаси былиб, истеъдодининг дастлабки кыринишлари у уч-тырт ёшга тылган ва=тлардаё= намоён была бошлаган. шу ва=тда у фариддин атторнинг «манти=-ут-тайр» асарини ёд олади. алишердаги илм ырганишга былган кучли =изи=иш щамда иштиё=ни ыз ва=тида англаган ота-онаси уни 1445 йилда мактабга берадилар. мактабда тащсил олаётган чо\ларида ытмиш мутафаккирл...

DOC format, 115.5 KB. To download "алишер навоий хаёти ва таьлимий ахлокий карашларида етук инсон тарбияси мазмуни, шакл ва услуби", click the Telegram button on the left.