yangi va eng yangi davr falsafasi

DOC 228.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354963091_40721.doc янги ва энг янги давр фалсафаси режа: 1. янги давр фалсафасининг табиий-илмий асослари. 2. янги давр ғарб ва шарқ фалсафасидаги асосий муаммолар (онтология ва гносеология). 3. ренэ декарт 4. бенедикт (барух) спиноза 5. готфрид вильгельм лейбниц 6. иммануил кант 7. xviii аср европа фалсафасининг маърифий хусусияти. 8. дэвид юм 9. жорж беркли 10. шарль луи монтескье 11. поль генрих дитрих гольбах 12. дени дидро 13. иммануил кант 14. гегель георг вильгельм фридрих 15. постпозитивизм 16. томас кун 17. карл поппер янги давр фалсафасининг табиий-илмий асослари. xvii асрдан бошлаб табиатшунослик жадал суръатларда ривожланади. денгизларда кемаларнинг юришига эҳтиёжнинг ортиши астрономиянинг ривожланишини, шаҳарсозлик, кемасозлик, ҳарбий иш – математика ва механиканинг ривожланишини белгилайди. янги фан аввало моддий ишлаб чиқариш амалиётига: тўқимачилик саноатида машиналар ихтиро қилинишига, кўмир ва металлургия саноатида ишлаб чиқариш қуролларининг такомиллашувига таянади. э.торричелли ҳаво босими мавжудлигини экспериментал йўл билан аниқлади, симобли барометр ва ҳаво насосини ихтиро қилди. и.ньютон механиканинг асосий қонунларини, …

ига аввало табиатшуносликдан келиб чиқадиган кучли материалистик тенденция хос. xvii асрда европанинг йирик файласуфлари қаторига ф.бэкон, т.гоббс ва ж.локк (англия), р.декарт (франция), б.спиноза (голландия), г.лейбниц (германия) киради. янги давр ғарб ва шарқ фалсафасидаги асосий муаммолар (онтология ва гносеология). янги давр, аввало xvii аср фалсафасида онтология, яъни борлиқ ва субстанция ҳақидаги таълимотга катта эътибор берилади (айниқса ҳаракат, макон ва вақт тўғрисида сўз юритилганда). фан ва фалсафанинг вазифаси – инсоннинг табиат устидан ҳукмронлигини кучайтиришга, инсон соғлиғи ва гўзаллигига кўмаклашиш, ҳодисаларнинг сабабларини, уларнинг муҳим кучларини ўрганиш зарурлиги англаб етилишига олиб келган. шу сабабли субстанция ва унинг хоссалари муаммолари янги даврнинг деярли барча файласуфларини қизиқтирган. бу давр фалсафасида «субстанция» тушунчасини тавсифлашга нисбатан икки хил ёндашув пайдо бўлган: биринчи ёндашув субстанцияни борлиқнинг чегаравий асоси сифатида онтологик тушуниш билан, иккинчи ёндашув – «субстанция» тушунчасини, унинг илмий билим учун зарурлигини гносеологик жиҳатдан англаб етиш билан боғлиқ. френсис бэкон (– инглиз файласуфи 1561-1626) биринчи ёндашув асосчиси субстанция шаклларининг …

ериянинг атомистик тузилиши ҳақидаги таълимотига, айниқса бўшлиқнинг мавжудлиги ҳақидаги таълимотига танқидий ёндашади. у маконни бўшлиқ деб ҳисобламаган: бэкон учун макон материянинг доимий ўрни билан боғлиқ бўлган. амалда у маконни моддий объектларнинг кўламлилиги билан айнийлаштирган. вақтни бэкон моддий жисмлар тезлигининг объектив ўлчови сифатида тавсифлаган. вақтнинг моҳиятини тушунишга нисбатан мазкур ёндашув диққатга сазовордир, зеро вақт материянинг моддий жисмларда юз берувчи ўзгаришларнинг давомлилигидан иборат бўлган ва бу ўзгаришларнинг суръатини тавсифлайдиган ички хоссаси сифатида эътироф этилади. шундай қилиб, вақт ҳаракат билан уйғун боғланади. бэкон фикрига кўра, ҳаракат – материянинг туғма хоссаси. материя қандай абадий бўлса, ҳаракат ҳам шундай абадийдир. у ҳаракатнинг табиатдаги 19 тури ёки шаклини қайд этган: тебраниш, қаршилик, инерция, интилиш, кучланиш, ҳаёт руҳи, азобланиш ва б. бу шакллар амалда ўша даврда фанда айниқса мукаммал ўрганилган материя ҳаракати механик шаклларининг хусусиятлари бўлган. айни вақтда ф.бэкон моддий дунёнинг кўп сифатлилигини ўрганиш ва тушунтиришга ҳаракат қилган. ф.бэкон билишнинг эмпирик методи асосчиси ҳамдир. у тажрибага асосланган …

м бўлиши мумкин эмас. айнан материя барча ўзгаришлар субъекти ҳисобланади. барча моддий жисмлар кўламлилик ва шакл билан тавсифланади. уларни ўлчаш мумкин, чунки улар узунлик, кенглик ва баландликка эга. ф.бэкондан фарқли ўлароқ, гоббсда материя сифат кўрсаткичларига эга эмас: у материяни математик ва механик сифатида миқдор жиҳатидан ўрганади. унда материя дунёси ранг, ҳид, овоз каби хоссалардан маҳрум. т.гоббс талқинида материя гўё геометрик тус олади ва сифат жиҳатидан бир жинсли, рангсиз нарса тарзида, миқдорий катталикларнинг муайян тизими сифатида намоён бўлади. ҳаракатни у фақат механик нуқтаи назардан тушунади. макон ва вақт муаммоларини ўрганишга нисбатан гоббс материалистик нуқтаи назардан ёндашади. т.гоббс ўзининг дунё ҳақидаги фалсафий қарашларида деист сифатида иш кўради. аммо унинг асарларида атеистик хусусиятга эга бўлган фикрларга ҳам дуч келиш мумкин. масалан, у худо – инсон тасаввурининг маҳсули, деган фикрни илгари суради. «табиий ва сиёсий қонунларнинг элементлари» асарида, «фалсафа асослари» трилогияси («жисм ҳақида», «инсон ҳақида», «фуқаро ҳақида»)да, шунингдек «левиафан» асарида гоббс табиий алоқалар ва …

моддий ёки «фикрловчи» субстанция ва моддий ёки «кўламли субстанция» мавжудлигини тахмин қилади. бу икки субстанция параллель мавжуддир. уларни ўрганиш билан метафизика ва физика шуғулланади. метафизика аввало маънавий субстанцияни, у билан боғлиқ бўлган билиш ва борлиқ тамойилларини ўрганади. физика табиат фалсафасини тадқиқ этади. у дунёнинг вужудга келиши, ерда ҳаётнинг ривожланиши (табиат қонунларига мувофиқ) ҳақидаги таълимотни ўз ичига олади, ҳайвонлар ва инсон танасининг тузилишини механика қонунларига бўйсинувчи мураккаб машиналар сифатида ўрганади (р.декарт асарларидан бири «ҳайвон – машина» деб аталади). декарт илгари сурган космогония ҳақидаги таълимот замирида қуёш системасининг табиий ривожланиши ғояси ётади. унинг фикрича, бу ривожланиш материя ва унинг турли жинсли зарралари ҳаракати билан белгиланади. декарт материя мустақил ижодий кучга эга деб ҳисоблайди. ҳаракатни декарт механик жараён – жисмларнинг маконда кўчиши сифатида тушунади. шундай қилиб, р.декарт ўз-ўзи билан зиддиятга киришади: у маконни жисмнинг кўламлилиги сифатида тан олади, лекин ҳаракатни жисмларнинг бошқа жисмларга нисбатан кўчиши сифатида тушунадики, бу маконни бўшлиқ сифатида тан олишни …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yangi va eng yangi davr falsafasi"

1354963091_40721.doc янги ва энг янги давр фалсафаси режа: 1. янги давр фалсафасининг табиий-илмий асослари. 2. янги давр ғарб ва шарқ фалсафасидаги асосий муаммолар (онтология ва гносеология). 3. ренэ декарт 4. бенедикт (барух) спиноза 5. готфрид вильгельм лейбниц 6. иммануил кант 7. xviii аср европа фалсафасининг маърифий хусусияти. 8. дэвид юм 9. жорж беркли 10. шарль луи монтескье 11. поль генрих дитрих гольбах 12. дени дидро 13. иммануил кант 14. гегель георг вильгельм фридрих 15. постпозитивизм 16. томас кун 17. карл поппер янги давр фалсафасининг табиий-илмий асослари. xvii асрдан бошлаб табиатшунослик жадал суръатларда ривожланади. денгизларда кемаларнинг юришига эҳтиёжнинг ортиши астрономиянинг ривожланишини, шаҳарсозлик, кемасозлик, ҳарбий иш – математика ва механиканинг ривожлан...

DOC format, 228.5 KB. To download "yangi va eng yangi davr falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yangi va eng yangi davr falsafa… DOC Free download Telegram