falsafiy dunyoqarash

DOC 69.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354533920_40509.doc www.arxiv.uz reja: 1. falsafiy dunyoqarash 2. falsafaning asosiy funktsiyalari 3. falsafaning ilmiyligi muammosi falsafa - borliq, uning turli shakllari orasidagi o’za-ro aloqadorlikni ifoda-lovchi nazariy qarashlar sistema-sidir. u dunyo, borliq, materiya, inson, insonning ongi va tafakkuri, uning dunyoga munosabati, insoning dunyoni nazariy bili-shining eng umumiy qonuniyatlari, printsiplari va kategoriyalari haqidagi fandir. falsafa dunyo va unda in-sonning tutgan o’rni haqida, insonning dunyoga bo’lgan muno-sabatlari haqida, dunyoning eng umumiy qonuniyatlari haqida umumlashgan qarashlar sistemasini ishlab chiqadi. u fan sifatida dunyo, borliq, materiya, tabiat, jamiyat, inson ongi va tafakkuri taraqqiyotining eng umumiy qonunlari va asosiy harakatlan-tiruvchi kuchlarini o’rganadi. falsafa, avvalo, dunyoni nazariy o’zlashtirishdir, u in-sonning tabiat, jamiyat va inson tafakkuri haqidagi naza-riy tushunchalari, qarashlari va fikrlaridir. falsafa ki-shilarni bir butun dunyo borliq, materiya, tabiat, jamiyat va inson to’g’risidagi umumiy nazariy bilimlar, g’oyalar bilan qurollantiradi. bu nazariy bilimlar, g’oya-lar o’zlarida fal-safiy dunyoqarashni ifodalaydi. falsafa dunyoqarash sifatida jamiyatdagi ijtimoiy manfaatlar bilan, siyosiy va mafkuraviy kurashlar …

ivojlanib borishi faqat mifologik va diniy dunyoqarashlardangina farq qilib qolmasdan, balki oddiy kundalik ongning ham chegaralarini buzib, o’zida ma‘naviy madaniyatning qimmatli yutuqlarini mujassamlashtirgan ma‘naviy sohaning alohida bir turiga aylanib bordi. falsafiy dunyoqarashni bir butun qilib ushlab turgan ikki qutb mavjud: olam va odam (yoki ob‘ektivlik va sub‘ektivlik, moddiylik va ma‘naviylik, katta olam va kichik olam va hokazo). shuni nazarda tutgan holda hamyurtimiz, buyuk fay-lasuf shayx aziziddin nasafiy butun olamning o’zi ulug’ olam (olami kubro) bo’lsa. insonning o’zi kichik olamdir (insoni kubro), deb ta‘kidlaydi. bunda odam olamning bir bo’lagi sifatdagina emas, borliqning o’ziga xos shakli si-fatida idrok etiladi. boshqa narsalardan farqi shundaki, u o’ylash va bilish, sevish va nafrat-lanish, quvonish va qayg’urish, orzu qilish va baxtli bo’lish imkoniga ega. ushbu qarama-qarshi qutblar orasidagi turli munosabatlar falsa-faning bahs mavzuini tashkil etadi. falsafa uchun xarakterli bo’lgan ba‘zi savollarga nazar tashlaylik. shirinlik-shakarning ob‘ektiv xossasimi yoki odamning sub‘ektiv tuyg’usimi? go’zallik-narsalarga xos xususiyatmi yoki inson tomonidan …

: «nimani bilishim mumkin?», «nima qilishim kerak?», «nimaga umid qilishim mumkin?». savollar mohiyatiga chuqurroq nazar tashlasak, ular odamning olamga bo’lgan munosabatlarining uch tipiga mos tushishiga ishonch hosil qilamiz. falsafiy bilish «olam nima?» degan savolga javob berishdan boshlanadi. bu savol mohiyatan «biz olam haqida nimalarni bilamiz?» degan savol bilan tutashdir. falsafa-bunday savolga javob izlaydigan yagona bilim sohasi emas. asrlar davomida yangi va yangi nazariya va amaliyot natijalari unga javob berishga urinib ko’rdilar. biroq falsafaning olamni bilish borasidagi vazifalari o’ziga xos xususiyatga ega. nazariy-falsafiy bilimning boshqa vazifalari ham bor. bunday bilim yordamida kishilarda o’z dunyoqarashlarini muttasil kengaytirib borishga ehtiyoj vujudga keladi. falsafiy tafakkur atrof-muhitni o’rganish bilan cheklanib qolmay, makon va zamonning benazir tomonlariga nazar tash-lashga ham harakat qiladi. buni faylasuflar intellektning tajribasiz bilim yig’ishga bo’lgan qobiliyati deb ataydilar. haqiqatan ham, olamni makonda tubsiz zamonda cheksiz yaxlitlik sifatida bilish uchun hech qanday tajribaga tayanib bo’lmaydi. tajriba bunday bilimlarni dunyoga keltira olmaydi, falsafa esa …

cha bilimlarni nazariy jihatdan umumlashtirib, o’zlashtirish asosida bizni bir butun dunyo: borliq, materiya, tabiat, jamiyat, inson, inson ongi va tafakkuri, insonning dunyoni bilishi to’g’risidagi eng umumiy qarashlari bilan qurollantiradi. bu falsafaning dunyoqarash funktsiyasidir. dunyoqarash funktsiyasi falsafaning, falsafiy bilimlarning asosiy xususiyatidir. falsafaning dunyoqarash funktsiyasi uning boshqa funk-tsiyalari bilan chambarchas bog’liqdir. buni biz qo’yida uning metodologik funktsiyasini yoritishda yaqqol ko’ramiz. falsafaning metodologik funktsiyasi. falsafa o’z tadqiqot predmeti sifatida borliq, materiya, tabiat, jamiyat, inson, insonning dunyoni bilishidagi eng umumiy qonunlarini o’rganadi. u bunda inson tafakkuri va bi-lishiga oid eng umumiy tushunchalar, kategoriyalar sistemasi bilan ish ko’radi. bu kategoriyalar ichida eng muhim o’rin-larni borliq, materiya, ong, tafakkur, predmet, hodisa, protsess, xossa, munosabat, o’zgarish, rivojlanish, sabab va oqibat, tasodif va zaruriyat, qism va butun, element va struktura kabilar tashkil qiladi. falsafaning bu kategoriyalari dunyodagi, tabiat va jamiyatdagi predmet va hodi-salarning eng umumiy tomo-nlarini, bog’lanish va aloqadorliklarini in‘ikos ettiradi. falsafa, shu bilan birga, tafakkurning va inson …

risiz hech bir ish qilolmaydilar. bunday hollarda barcha aniq alohida fanlar uchun falsafa metodologik rol o’ynaydi. umuman, aniq fanlar taraqqiyotida falsafaning roli katta. ba‘zan shunday bo’ladiki, aniq fanlar o’z rivojlanish jara-yonida murakkab muammolarga duch keladilar, bunda ular murakkab muammoni tug’dirgan metodologik qiyinchi-liklarni o’zlari hal qila olmaydilar. bunday paytlarda ham ularga falsafa yordamga keladi. bu o’rinda ham falsafaning metodologik funktsiyasi namoyon bo’ladi. falsafaning bundan tashqari gnoseologik funktsiyasi ham bor. falsafa inson-ning dunyoni bilish muammosini o’rganar ekan, u o’zining dunyoni bilishning umumiy metodlarini ishlab chiqib, inson bilishining bir butun umumiy nazariyasini ham yaratadi, shu asosda falsafa inson bilish faoliyatining paydo bo’lishi, uning rivojlanish tendentsiyalari va eng umumiy qonun-larini ochib beradi. u bunda inson bilishining haqiqatga borish yo’llarini ham, hosil qilingan bilimlarning haqi-qatligini tekshiruvchi usullarni ham tadqiq etadi. falsafa insonning dunyoni bilishining eng umumiy qonunlarini ishlab chiqish bilan cheklanmay, inson oldiga uni o’zgartirish masalasini ham qo’ydi. u dunyoni bilish asosida uni o’zgartirishda insonning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy dunyoqarash"

1354533920_40509.doc www.arxiv.uz reja: 1. falsafiy dunyoqarash 2. falsafaning asosiy funktsiyalari 3. falsafaning ilmiyligi muammosi falsafa - borliq, uning turli shakllari orasidagi o’za-ro aloqadorlikni ifoda-lovchi nazariy qarashlar sistema-sidir. u dunyo, borliq, materiya, inson, insonning ongi va tafakkuri, uning dunyoga munosabati, insoning dunyoni nazariy bili-shining eng umumiy qonuniyatlari, printsiplari va kategoriyalari haqidagi fandir. falsafa dunyo va unda in-sonning tutgan o’rni haqida, insonning dunyoga bo’lgan muno-sabatlari haqida, dunyoning eng umumiy qonuniyatlari haqida umumlashgan qarashlar sistemasini ishlab chiqadi. u fan sifatida dunyo, borliq, materiya, tabiat, jamiyat, inson ongi va tafakkuri taraqqiyotining eng umumiy qonunlari va asosiy harakatlan-tiruvchi kuch...

DOC format, 69.5 KB. To download "falsafiy dunyoqarash", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy dunyoqarash DOC Free download Telegram