dunyoqarash va uning strukturasi

DOC 80,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354534576_40516.doc www.arxiv.uz reja: 1. dunyoqarash va uning strukturasi 2. dunyoqarashning tarixiy tiplari 3. falsafiy dunyoqarash 4. falsafaning asosiy funksiyalari 5. falsafaning ilmiyligi 1. dunyoqarash va uning strukturasi falsafa olamiga qadam qo‘yar ekanmiz, odatda u yoki bu muammosi, ba’zi faylasuflarning nomlari bilan tanish ekanligimiz ma’lum bo‘ladi. chunki bolalik chog‘larimizdanoq olam haqidagi ilk bilimlarimizni jamlash bilan birga insoniyat taqdiri, kishilar hayoti va mamoti, orzu-umidari, tashvishlari va quvonchlari haqida o‘yga tolamiz. shu tariqa ongimizda faylasuflarni asrlar mobaynida tashvishga solib kelgan muammolar yuzasidan fikrlar, mulohazalar shakllani boradi. olam qanday yaralgan? undagi moddiylik bilan ma’naviylik o‘rtasida qanday aloqadorlik mavjud? olamga zaruriyat ustunmi yoki tasodifmi? olamdagi o‘zgarishlar qay tarzda yuz beradi? harakat nima, progresschi? progresning asosiy mezonlari nimalardan iborat? haqiqatni yolg‘ondan qanday ajratmoq lozim? vijdon, ma’suliyat, halollik, adolat, go‘zallik deganda nimani tushunish kerak? shaxsning jamityatdagi o‘rni qanday? inson hayotining mazmuni va ma’nosi nimadan iborat? ushbu abadiy savollar ko‘lami turli muammoal hisobiga boyib bormoqda. insonparvar, demokratik jamiyat …

ngdek, falsafani o‘rganishga kirishishimiz bilan ba’zi tasavvurlarimizning noto‘g‘ri, xatoligiga amin bo‘lamiz. zero, falsafa kishining mulohazalarini xatolardan xoli qiladi, rivojlantiradi, olam va odam to‘g‘risidagi qarashlarni sistemalashtiradi. dunyoqarash muammolariga ongli munosabatda bo‘lish esa shaxsni shakllantirishning zaruriy shartidir. barcha kasb sohiblari uchun falsafa suv-havo kabi zarurdir. chunki falsafa har bir mutaxasisga o‘z sohasini mukammal o‘rganishi uchn zamin yaratadi, olamni yaxlit holda tasavvurqilish imkonini beradi. darhaqiqat, har bir kishi o‘z kasbining mohir ustasi bo‘lishi bilan birga keng dunyoqarashga ega bo‘lishi zarur. dunyoqarash esa insonning amaliy faoliyati tufayli boyib, rivojlanib boradi. shuning uchun ham falsafani o‘rganishni dunyoqarash strukturasi tahlil qilishdan boshlash maqsadga muvofiqdir. dunyoqarash – inson ongining zaruriy qismidir. biroq u ongning elementlaridan biri emas, ularning murakkab yig‘indisidir. bilimlar, e’tiqodlar, fikr-mulohazalar, kayfiyatlar, his-tuyg‘ular dunyoqarash strukturasidan joy olar ekan, kishilarning olam haqidagi yaxlit tasavvurlarini, tushunchalarini vujudga keltiradi. dunyoqarash – integral tuzilma bo‘lib, uning barcha elementlari o‘zaro aloqadordir. dunyoqarash strukturasida esa eng asosiy o‘rinni umumlashtirilgan bilimlar egallaydi. …

larini dunyoni idrok qilish deymiz. dunyoqarashning intelektual tomonini dunyoni tushunish taklif tashkil etadi. turli dunyoqarashlaring “aqliylik koeffitsiyenti” turlicha bo‘ladi. shuningdek, ularning his-tuyg‘ularga asoslanganligi darajasi ham farq qiladi. biroq bundan qat’iy nazar, har qanday dunyoqarash ikkala qutbni ham o‘z ichiga oladi. hatto eng yetuk dunyoqarash ham faqat aqliylik komponentidan iborat emas, aksincha, hatto eng rivojlanmagan dunyoqarash ham faqat his-tuyg‘ulardan iborat emas, chunki dunyoqarash birgina aql mahsuli emas, u inson his-tuyg‘ulariga asoslanadi va aksincha, dunyoqarash birgina his-tuyg‘ular mahsuli emas, u aqlga asoslanadi. turmush tashvishlari turli his-tuyg‘ular, kayfiyatlarni vujudga keltiradi. ba’zilar olamni faqat yaxshiliklar, ezguliklar va bayramlardan iborat, deb tasavvur qilsalar, boshqalar uni “qora ranglarda” tasvirlashga moyilroqdirlar. kishining dunyoni his etishi ham ana shunday tuyg‘ularga bog‘liq. shu boisdan ba’zilar optimist bo‘lsalar, boshqa birovlar pessimistik kayfiyat og‘ushida yuradilar. darvoqe, kishi kayfiyatiga uning jamiyatdagi o‘rni, millati, yoshi, sog‘lig‘i va hokazolar ham o‘z ta’sirini o‘tkazadi. aytaylik, mutlaq sog‘lom kishi bilan bedavo dardga chalingan kishi dunyoni turlicha …

tlarga sabab bo‘ladi. shu bilan bir qatorda qarashlarning haddan ziyod shubha ostiga olinishi boshqa bir illat – skeptitsizmni yuzaga keltiradi. oqibatda inson hech qanday g‘oyaga ishonmay, hech qanday idealga xizmat qilmay qo‘yadi. insonparvar, demokratik jamiyat barpo etish jarayoni ketayotgan bugungi sharoitda ham dogmatizm, ham skeptitsizm – xavfli illat hisoblanadi. chunki ulardan biri islohotlarni muvaffaqiyatli amalga oshirishga to‘sqinlik qilsa, ikkinchisi oldimizga turgan buyuk maqsad yo‘lida fuqorolarni birlashtirishga g‘ov bo‘ladi. ijtimoiy taraqqiyotning barcha bosqichlarida sog‘lom mulohazaga, amaliy tajribaga asoslangan qarashlar muhim ahamiyatga ega. bunday qarashlarni ba’zan “hayot falsafasi” deyishadi. dunyoqarashning stixiyali tarzda shakllanadigan bu shakli jamiyatning turli qatlamlariga xos bo‘lgan dunyoni his etishni va aqlning yo‘nalishlarini ifodalaydi. hayotiy-amaliy dunyoqarash bir xil bo‘lmaydi, chunki uning sohiblarining ma’lumot darajasi, intellektual, ma’naviy madaniyatning saviyasi, millati va dini turlichadir. “hayot falsafa” ko‘lamining kengligi ham shundadir. hayotiy-amaliy dunyoqarashning o‘ziga xos turi kishilarning turli faoliyat sohalaridagi bilim va tajribalari asosida shakllangan qarashlari bilan bog‘liq. chunonchi, olim dunyoqarashi amaldor …

ik va izchillik yo‘q. sistemalilik, izchillik va asoslanganlik – olamni tushunishning nazariy darajasiga xos bo‘lgan xislatlardir. falsafa ham dunyoni tushunishning aynan shu darajasiga taalluqlidir. dunyoqarash tushunchasining hajmi falsafa tushunchasining hajmidan kattaroqdir. eyler doiralarida buni ayniqsa aniq ifodalasa bo‘ladi (1-chizmaga qarang). dunyoqarashning boshqa shakl va tiplaridan farqli o‘laroq falsafaning barcha g‘oyalari nazariy jihatdan asoslangan, mantiqan izchildir. faylasuf esa nafaqat ana shunday dunyoqarash sohibi, balki dunyoqarashning strukturasini tahlil qilishni o‘ziga kasb etgan zotdir. xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, dunyoqarash – bilimlar va qadriyatlar, intelekt va his-tuyg‘ular, e’tiqodlar va gumonlar yig‘indisidir. shuning uchun ham uning uch tomoni mavjud: dunyoni his etish, dunyoni tushunish, dunyoni idrok etish. sistemaliligi, “izchilligi”, g‘oyalarning asoslanganligi holatiga qarab dunyoqarashni ikki darajaga bo‘lamiz: hayotiy-amaliy dunyoqarash va nazariy dunyoqarash. 2. dunyoqarashning tarixiy tiplari hodisa va voqeaning mohiyatini bilmoq uchun uning qanday vujudga kelganini anglamoq zarur. falsafiy dunyoqarash uzoq davom etgan evolyutsion jarayon mahsulidir. uning mohiyatini chuqurroq anglab olish uchun dunyoqarashning boshqa tarixiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dunyoqarash va uning strukturasi"

1354534576_40516.doc www.arxiv.uz reja: 1. dunyoqarash va uning strukturasi 2. dunyoqarashning tarixiy tiplari 3. falsafiy dunyoqarash 4. falsafaning asosiy funksiyalari 5. falsafaning ilmiyligi 1. dunyoqarash va uning strukturasi falsafa olamiga qadam qo‘yar ekanmiz, odatda u yoki bu muammosi, ba’zi faylasuflarning nomlari bilan tanish ekanligimiz ma’lum bo‘ladi. chunki bolalik chog‘larimizdanoq olam haqidagi ilk bilimlarimizni jamlash bilan birga insoniyat taqdiri, kishilar hayoti va mamoti, orzu-umidari, tashvishlari va quvonchlari haqida o‘yga tolamiz. shu tariqa ongimizda faylasuflarni asrlar mobaynida tashvishga solib kelgan muammolar yuzasidan fikrlar, mulohazalar shakllani boradi. olam qanday yaralgan? undagi moddiylik bilan ma’naviylik o‘rtasida qanday aloqadorlik mavjud? olamga z...

Формат DOC, 80,5 КБ. Чтобы скачать "dunyoqarash va uning strukturasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dunyoqarash va uning strukturasi DOC Бесплатная загрузка Telegram